Συνέντευξη: Αναστασία Γιάμαλη
* Πώς κρίνετε την απόφαση του SPD να "παγώσει" τις σχέσεις με τη Σοσιαλιστική Διεθνή και να ιδρύσει την Προοδευτική Συμμαχία;
Η απόφαση του SPD να αποχωρήσει από τη Σοσιαλιστική Διεθνή και να προχωρήσει -μαζί με το "αδελφό" αυστριακό κόμμα- στην ίδρυση της Προοδευτικής Συμμαχίας, αποτελεί στην πράξη μια εσωτερική σύγκρουση συσχετισμών, καθ' όσον Γερμανοί και Αυστριακοί απέτυχαν πρόσφατα να ελέγξουν το Διοικητικό Συμβούλιο της Σοσιαλιστικής Διεθνούς.
Γι' αυτό και η ρήξη δεν θεμελιώθηκε σε πολιτικο - ιδεολογικές αντιθέσεις ή σε στρατηγικού τύπου διαφοροποιήσεις, αλλά προσέλαβε τον χαρακτήρα της "ηθικής μομφής" προς κάποια κόμματα "της περιφέρειας" που συμμετέχουν στη Σοσιαλιστική Διεθνή.
* H ιδέα για τη μετατόπιση της σοσιαλδημοκρατίας προς το κέντρο, έχει διατυπωθεί ήδη από τη δεκαετία του 2000 με το περιβόητο "Μανιφέστο για τον Τρίτο Δρόμο". Πιστεύετε ότι η οικονομική κρίση και η κρίση εκπροσώπησης ευνοεί την αναζήτηση κεντρώων συναινέσεων;
Δεν γνωρίζουμε σήμερα το ιδεολογικο - πολιτικό πλαίσιο πάνω στο οποίο θα συγκροτηθεί η Προοδευτική Συμμαχία. Κάποιοι αναφέρονται στη "μετατόπιση" της σύγχρονης σοσιαλδημοκρατίας προς το "νέο κέντρο", ως ολοκλήρωση της θεωρίας του "Τρίτου Δρόμου", όπως αυτή διατυπώθηκε στη δεκαετία του 1990.
Πολιτικός "κήρυκας" της θεωρίας αυτής υπήρξε ο Τόνι Μπλερ και θεωρητικός θεμελιωτής της ο Α. Giddens. Χαρακτηριστικό γνώρισμα της προσέγγισης αυτής είναι άρνησης της αποδοχής, στο επίπεδο της ανάλυσης, των εξουσιαστικών και εκμεταλλευτικών δομών και ο "μετασχηματισμός" τους σε πόρους (οικονομικούς, κοινωνικούς, πολιτιστικούς), στους οποίους έχουν πρόσβαση οι ατομικώς ή συλλογικώς δρώντες, αν βέβαια χρησιμοποιήσουν τα κατάλληλα μέσα και ακολουθήσουν τους κανόνες. Σ' αυτό το πλαίσιο οι παραδοσιακές κοινωνικές τάξεις αντιμετωπίζονται ως ένα είδος μετα-τάξεων (post - classes) που "αντικαθιστούν" τις παραδοσιακές σχέσεις και αντιπαραθέσεις με "επικοινωνιακά ενεργήματα".
Οι θεωρητικές αυτές αντιλήψεις περισσότερο προσεγγίζουσες προς ένα είδος μετα - μοντέρνο - τεχνο - κοινωνιο - βιολογίας, αποτέλεσαν στην πράξη τη γέφυρα για το αθόρυβο και "ανώδυνο" πέρασμα της ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας από την παραδοσιακή της θέση στη διαχείριση του σύγχρονου νεο - φιλελεύθερου προτύπου και στην αποδοχή των αντιλήψεων και αξιών που διέπουν τους ανταγωνιστικούς οικονομικούς μηχανισμούς.
Σε κάθε περίπτωση σήμερα η επίκληση του "κεντρικού" πολιτικού ή κοινωνικού χώρου αποτελεί ένα πρόσχημα καθ' όσον το ίδιο το νεοφιλελεύθερο πρότυπο, όπως εφαρμόζεται στις μέρες μας μέσω του γερμανικού πρότυπου της λιτότητας, έχει αποδυναμώσει καίρια το ιστορικό θεμέλιο της φιλελεύθερης - αστικής δημοκρατίας, την ίδια τη μεσαία τάξη.
* H ιδεολογικο - πολιτική μετατόπιση της σοσιαλδημοκρατίας, πόσο θα επηρεάσει τη διαμόρφωση του νέου πολιτικού σκηνικού στην Ευρώπη και ειδικότερα στην Ελλάδα;
Ασφαλώς το SPD επιδιώκει να αναζητήσει έναν "ζωτικό χώρο", τόσο σε πολιτικο - ιδεολογικό όσο και σε κοινωνικο - εκλογικό επίπεδο, προκειμένου να αμβλύνει την εικόνα της ενσωμάτωσής του στη στρατηγική της κ. Μέρκελ και του οικονομικού προτύπου της λιτότητας, εν όψει μάλιστα των επερχόμενων εκλογών στη Γερμανία.
Σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα, πάντως, μια ηγεμονική παρουσία του SPD στον ρόλο του "καθοδηγητή" των ευρωπαϊκών σοσιαλδημοκρατικών σχηματισμών θα μπορούσε να διαμορφώσει τους όρους για τον πλήρη έλεγχο των κομμάτων και των πολιτικών συστημάτων των ευρωπαϊκών χωρών από το "δίδυμο" του SPD και του Χριστιανοδημοκρατικού Κόμματος της Γερμανίας, το οποίο άλλωστε σήμερα χειραγωγεί πλήρως τα "ομόλογα" φιλελεύθερα - συντηρητικά κόμματα.
Αυτή η εξέλιξη θα μπορούσε να διασφαλίσει την πλήρη πολιτικο - οικονομική ηγεμονία της Γερμανίας και μάλιστα με όρους νομιμοποίησης και όχι επιβολής ή εξαναγκασμού.
Αυτός είναι άλλωστε και ο βασικός στόχος. Ο πλήρης έλεγχος του δημόσιου πολιτικού χώρου σε πανευρωπαϊκό επίπεδο. Πρώτο βήμα σ' αυτή την κατεύθυνση συνιστά η ίδρυση "ευρωπαϊκών σοσιαλιστικών και χριστιανοδημορκατικών κομμάτων", τα οποία θα συγκροτούν το "τόξο της πολιτικο - ιδεολογικής νομιμότητας", ενώ θα αποκλείονται οι "ευρωσκεπτικιστές", τα ακρο - δεξιά μορφώματα και η μη συμμορφούμενη, ή μη "οικόσιτος" Αριστερά.
Πρέπει να είμαστε ιδιαίτερα επιφυλακτικοί για την επιτυχή προώθηση των στόχων του SPD σε μια Ευρώπη, σε μια Ευρωζώνη, όπου έχουν αποδυναμωθεί καίρια τα πολιτικά συστήματα.
Όσον αφορά τη χώρα μας, τα μόνα κόμματα που φαίνεται ότι θα ενδιαφερθούν είναι το ΠΑΣΟΚ και η ΔΗΜ.ΑΡ. Ο Ευ. Βενιζέλος διότι τόσο για την προσωπική του προβολή όσο και για τη ρήξη του με τον Γ. Παπανδρέου θα θελήσει να χρησιμοποιήσει ως μέσον την πρωτοβουλία του SPD. Η δε ΔΗΜ.ΑΡ. αναζητεί ήδη μια σοσιαλδημοκρατική "στέγη" ως άλλοθι, ως προσχηματική ταυτότητα οριοθέτησης απέναντι στην εφαρμοζόμενη -με την ευθύνη και την ψήφο της- νεοφιλελεύθερη, καταστροφική πολιτική.
Ιστορικά η έννοια της σοσιαλδημοκρατίας, όπως εμφανίζεται σήμερα, δεν αποτελεί παρά ένα "άδειο κέλυφος"... Μια ταμπέλα, ένα "άδειο πουκάμισο" που δεν μπορεί να κρύψει τη "νεοφιλελεύθερη γύμνια" αυτών που το χρησιμοποιούν...
* Ο Μενέλαος Γκίβελος είναι αναπληρωτής καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Αθηνών
