Του Μιχάλη ΤΡΙΚΚΑ
Εργάζονται ασταμάτητα, δεν ζητούν άδειες ούτε καν όταν αρρωσταίνουν, δεν διαθέτουν προσωπική ζωή και είναι διαθέσιμοι 24 ώρες το 24ωρο. Είναι οι πλήρως αυτοματοποιημένοι υπάλληλοι του μέλλοντος που οραματίζεται ο μεγιστάνας του ηλεκτρονικού εμπορίου Amazon. Γι' αυτό και το όνομά τους θυμίζει ρομπότ.
Δεν είναι λίγες οι φορές για τις οποίες η εταιρεία έχει συγκεντρώσει πάνω της τα φώτα της -αρνητικής- διεθνούς δημοσιότητας για τις συνθήκες εργασίας που επιβάλλει στους εργαζομένους της. Αυτή τη φορά όμως η αποκάλυψη έχει την εγκυρότητα μιας εφημερίδας όπως οι New York Times. Για μήνες ολόκληρους, ομάδα συντακτών αναζητούσε και συνομιλούσε με πρώην υπαλλήλους της εταιρείας. Περισσότεροι από 100 από αυτούς ανταποκρίθηκαν στο αίτημα.
Σύμφωνα με τα όσα ανατριχιαστικά δηλώνουν επωνύμως, οι περισσότεροι υπάλληλοι της επιχείρησης δουλεύουν πάνω απο 80 ώρες την εβδομάδα μένοντας μέχρι αργά το βράδυ στα γραφεία τους. Ακόμη και όταν φτάνουν στα σπίτια τους, παραμένουν σε επιφυλακή με την υποχρέωση να απαντούν σε email που φτάνουν ακόμη και μετά τα μεσάνυχτα. Αν δεν το κάνουν, θα λάβουν ένα δεύτερο μήνυμα, SMS αυτή τη φορά, που θα τους καλεί να απαντήσουν αμέσως.
Πολλοί καταλήγουν σε νευρικό κλονισμό εξαιτίας της πίεσης, ενώ άλλοι φτάνουν στα όρια της φυσικής εξόντωσης αφού οι αναρρωτικές άδειες δεν έχουν θέση στον κόσμο των νέων τεχνολογιών. Μια υπάλληλος που έπασχε από καρκίνο του στήθους πληροφορήθηκε από τη διεύθυνση ότι "οι δυσκολίες στην προσωπική της ζωή παρεμβαίνουν στην εκπλήρωση των στόχων της δουλειάς". Μια άλλη δέχτηκε πίεση από τον προϊστάμενό της να αναχωρήσει για επαγγελματικό ταξίδι παρότι είχε υποβληθεί σε εγχείριση μετά από αποβολή. "Αν σκοπεύεις να αρχίσεις οικογένεια, ίσως αυτό να μην είναι το κατάλληλο μέρος για σένα" της είπε.
Με την πρόσληψή του, κάθε εργαζόμενος μαθαίνει αμέσως ότι θα πρέπει να ξεχάσει "τις άσχημες εργασιακές συνήθειες" που ενδεχομένως να έχει μάθει σε άλλους εργασιακούς χώρους. Στην πρωτοπόρο Amazon οι υπάλληλοι καλούνται να ξεπεράσουν τα όριά τους. Ο ρυθμός είναι εξουθενωτικός και η λύση σε κάθε πρόβλημα βρίσκεται πάντοτε στο εγχειρίδιο με τους 14 κανόνες που παρέχεται στους νέους εργαζόμενους.
Η εταιρεία πειραματίζεται διαρκώς "για να δει μέχρι πού μπορεί να πιέσει τους εργαζόμενους" αναφέρει το ρεπορτάζ. Το εργασιακό περιβάλλον είναι διαμορφωμένο με τέτοιο τρόπο ώστε να εξασφαλίσει τον μέγιστο δυνατό ανταγωνισμό με μοναδικό στόχο τη μεγέθυνση της παραγωγικότητας. Ένας εργαζόμενος αποκαλεί την τακτική αυτή "αποφασιστικό δαρβινισμό". Μόνο οι ανθεκτικότεροι επιβιώνουν.
"Σχεδόν όλους τους ανθρώπους με τους οποίους δουλεύω τους έχω δει να κλαίνε στο γραφείο τους" δηλώνει χαρακτηριστικά ένας πρώην υπάλληλος. H εταιρεία διαθέτει ένα σύστημα ανώνυμης αξιολόγησης που ενθαρρύνει τους εργαζομένους να στρέφονται ο ένας εναντίον του άλλου. Όταν μια εργαζόμενη έγινε μητέρα και κατέληξε σε συνεννόηση με τη διεύθυνση για μειωμένο ωράριο, άρχισε να χάνει πόντους στο σύστημα αξιολόγησης με αποτέλεσμα η εργοδοσία να της ανακοινώσει πολύ σύντομα ότι δεν μπορούσε "να την υπερασπιστεί άλλο απέναντι στους συναδέλφους της".
Όπως ήταν επόμενο, ο ιδιοκτήτης και ιδρυτής της Amazon Τζεφ Μπέζος, ένας από τους πλουσιότερους ανθρώπους στον κόσμο, έσπευσε να διαψεύσει τις καταγγελίες λέγοντας ότι η δημοσιογραφική έρευνα "δεν περιγράφει την Amazon που ο ίδιος γνωρίζει". Σε υπόμνημά του προς τους εργαζομένους σημειώνει πως το δημοσίευμα περιγράφει ένα εργασιακό περιβάλλον μιας εταιρείας που "δεν θα μπορούσε να επιβιώσει -ακόμη περισσότερο, να ευημερήσει- στην έντονα ανταγωνιστική αγορά στον τομέα της τεχνολογίας". Προφανώς δεν έχει ακούσει ποτέ του για την Κίνα...
Ένα πιο πειστικό επιχείρημα, το οποίο όμως δίστασε να χρησιμοποιήσει, αποφεύγοντας ενδεχομένως έτσι έναν ανοιχτό πόλεμο στα αμερικανικά ΜΜΕ, είναι το ότι οι New York Times αποτελούν ανταγωνιστική επιχείρηση. Τον Αύγουστο του 2013 ο Μπέζος αγόρασε την εφημερίδα Washington Post, τη δεύτερη μεγαλύτερη εφημερίδα εθνικής κυκλοφορίας στις ΗΠΑ. Από τότε η ΝΥΤ έχει δημοσιεύσει σειρά επικριτικών δημοσιευμάτων για την Amazon.
Όποιο και αν είναι το κίνητρο, το ρεπορτάζ αποτελεί υπόδειγμα δημοσιογραφικής έρευνας. Και για πρώτη φορά αποκαλύπτει σε τόσο βάθος το σκοτεινό εργασιακό πρόσωπο των μεγιστάνων του διαδικτύου, εταιρειών που κατά τα άλλα αυτοδιαφημίζονται ως συνώνυμα της καινοτομίας και της ελευθερίας που υποτίθεται ότι εξασφαλίζουν οι νέες τεχνολογίες.
