"H άνοδος του Ισλαμικού Κράτους (ISIS) είναι ένα από τα σημαντικότερα γεγονότα της εποχής μας μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο" λέει στην "Αυγή" ο ανταποκριτής του Independent στη Μέση Ανατολή Πάτρικ Κόκμπερν, ο οποίος βρέθηκε πριν από λίγες ημέρες στην Αθήνα για την παρουσίαση του νέου του βιβλίου "Η επιστροφή των τζιχαντιστών. Το Ισλαμικό Κράτος και η νέα εξέγερση των Σουνιτών" (εκδόσεις Μεταίχμιο). Τον συναντήσαμε στο ξενοδοχείο του και συζητήσαμε για το Ισλαμικό Κράτος, το πώς διαμορφώνεται η κατάσταση στη Μ. Ανατολή, και τον αγώνα των Κούρδων στο Κομπάνι. Ο ίδιος, που από τη δεκαετία του '70 ταξιδεύει συνεχώς στη Μ. Ανατολή αποδίδει την άνοδο του ISIS στις μεγάλες διαστάσεις που πήρε ο πόλεμος στη Συρία. "Όπως αναδείχθηκαν οι φασίστες στην Ιταλία και οι Ναζί στη Γερμανία μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, έτσι αναδείχθηκε ο ΙSIS με τον πόλεμο στη Συρία", υπογραμμίζει.
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΓΙΑΜΑΛΗ
* Τι είναι τελικά το Ισλαμικό Κράτος στο Ιράκ; Είναι μία συνέχεια της Αλ Κάιντα;
Όχι, υπάρχει διαφορά ανάμεσα στα δύο. Το μπαγκράουντ είναι λίγο περίπλοκο. Η Αλ Κάιντα δημιουργήθηκε στο Ιράκ από τον ιορδανικής καταγωγής Αμπού Μουσάμπ Αλ Ζαρκάουι και ήταν διαφορετική από εκείνη του Μπιν Λάντεν, αλλά υιοθέτησε το ίδιο όνομα και έγινε το ιρανικό παρακλάδι της Αλ Κάιντα του Μπιν Λαντεν. Όμως πάντα ήταν κάπως διαφορετική σε ό,τι αφορά τις προτεραιότητές της, ήταν περισσότερο σεχταριστική, στρεφόταν περισσότερο κατά των σιιτών απ' ό,τι κατά των Αμερικανών.
Μετά έχουμε το Ισλαμικό Κράτος, που στις 29 Ιουνίου 2014 ο ηγέτης του Αμπού Μπακρ Αλ Μπαγκντάντι κήρυξε το Χαλιφάτο. Αν και διαφορετικοί οι δύο οργανισμοί έχουν πολλά κοινά. Το δυνατό σημείο του Ισλαμικού Κράτους είναι ότι έχει ανθρώπους που έχουν εμπειρία μάχης τα τελευταία δέκα χρόνια στο Ιράκ ενάντια στον ιρακινό στρατό και τους Αμερικανούς.
* Σε ποιο βαθμό το Ισλαμικό Κράτος άλλαξε τα δεδομένα, τις συμμαχίες σε Συρία και Ιράκ; Με την έννοια ότι οι ΗΠΑ έχουν κατεβάσει τους τόνους έναντι του Μπασάρ Αλ Άσαντ.
Πολλές χώρες και πολλοί άνθρωποι τρομοκρατούνται από το Ισλαμικό Κράτος, και τους ιντριγκάρει παράλληλα, δημιουργώντας ένα περίεργο μείγμα συναισθημάτων όπου πολλές ομάδες ενώνονται απέναντί του, χωρίς να είναι κανονικά σύμμαχοι. Οι Αμερικανοί και οι Ιρανοί έχουν παράλληλες πολιτικές απέναντι στο Ισλαμικό Κράτος, επαναλαμβάνοντας συνεχώς πως δεν συνεργάζονται.
Στη Συρία η κατάσταση είναι ακόμη πιο περίπλοκη καθώς οι Αμερικανοί έχουν δημιουργήσει έναν συνασπισμό 60 χωρών αλλά έχουν αποκλείσει κάποιους που παλεύουν κατά του Ισλαμικού Κράτους, όπως ο συριακός στρατός ή οι σιιτες αντάρτες, ενώ μέχρι πρόσφατα είχαν αποκλείσει και τους Κούρδους της Συρίας. Τις τελευταίες μέρες το Ισλαμικό κράτος έκανε επιθέσεις στην αεροπορική βάση του Συριακού Στρατού στην Ντέιρ Αλ Ζορ, στην ανατολική Συρία. Δεν ξέρω αν οι Αμερικανοί βομβαρδίζουν τους μαχητές του Ισλαμικού Κράτους, αλλά αν το κάνουν βοηθούν εν μέρει τον Άσαντ. Αν δεν το κάνουν, βοηθούν το Ισλαμικό Κράτος...
* Πώς κρίνετε την ενεργοποίηση της Τεχεράνης κατά του ΙSIS με τις πρόσφατες επιθέσεις εναντίον τους στο ιρακινό έδαφος; Βρίσκονται ένα βήμα εγγύτερα η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη παρά το ναυάγιο των διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό οπλοστάσιο του Ιράν στη Γενεύη;
Είναι πολύ σημαντικό το ερώτημα, αλλά δεν νομίζω ότι γνωρίζει κανείς την απάντηση. Οι Ιρανοί θα ήθελαν να είναι ένα ισχυρό χαρτί που θα κάνει τους Αμερικανούς πιο συγκαταβατικούς, ωστόσο οι ίδιοι λένε πως πρόκειται για δύο διαφορετικά ζητήματα. Στην πραγματικότητα όμως συνδέονται. Οι Ιρανοί ξέρουν ότι το Ισλαμικό Κράτος είναι αντισιιτικό και δίνει τις μάχες σε απόσταση 25 χιλιομέτρων από τα σύνορά τους με το Ιράκ, πράγμα που τους ανησυχεί.
Επίσης έπαθαν ζημιά διότι οι Αμερικανοί βοήθησαν μεν στην δημιουργία της ιρακινής κυβέρνησης, το ίδιο όμως έκαναν και οι Ιρανοί. Οπότε πώς είναι δυνατόν ο τεράστιος στρατός του Ιράκ να καταρρέει από 150 μαχητές του Ισλαμικού Κράτους σε μία από τις μεγαλύτερες ήττες στην Ιστορία; Πού πάει λοιπόν η ιστορία με το Ιράν; Πιστεύεται πως οι Αμερικανοί έχουν παράλληλες πολιτικές με το Ιράν και από την άλλη έχουν έναν καινούργιο ισχυρό και αποτελεσματικό εχθρό.
* Η Αριστερά έδωσε μεγάλη σημασία στον αγώνα των Κούρδων μαχητών στο Κομπάνι. Πιστεύετε πως η Τουρκία στήριξε αρκετά το Κομπάνι;
Δεν υπάρχει αμφιβολία πως αυτοί που κατάφεραν να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικότερα τον ISIS είναι oι άνθρωποι του PKK. Ο ISIS έχει κατατροπώσει τον ιρακινό στρατό, τον συριακό στρατό και τους αντάρτες και τους Πεσμεργκά Κούρδους. Οι μόνοι που κατάφεραν να τους αντιμετωπίσουν ήταν οι γυναίκες και οι άνδρες αγωνιστές του PKK. Με δεδομένο πως ο ISIS βλέπει τις γυναίκες ως ημι-σκλάβες, ως κοπάδι, τότε πρέπει να μας δίνει κουράγιο το ότι οι αγωνίστριες του Κομπάνι τους δίνουν ένα μάθημα. Πρέπει να μας ευχαριστεί ο αγώνας τους και να τον στηρίζουμε.
Είναι σαφές πως η Τουρκία είναι συνεργός του ISIS, με την έννοια πως ως αντίπαλη του Άσαντ άφησε ανοιχτά τα σύνορα, δεν διαφοροποιήθηκε απέναντι στις διάφορες αντιπολιτευόμενες στον Άσαντ ομάδες. Περί τους 12.000 τζιχαντιστές από το εξωτερικό έχουν μπει στον ISIS οι περισσότεροι από αυτούς πέρασαν από τα τουρκικά σύνορα. Ο Ερντογάν έχει πει δημόσια πως σε ότι τον αφορά ο Άσαντ, το Ισλαμικό Κράτος και το PYD (συροκουρδικό κόμμα) είναι εξίσου κακά. Ακόμη και σήμερα τα τουρκικά σύνορα δεν έχουν κλείσει. Αυτό λειτουργεί υπέρ του Ισλαμικού Κράτους.
* Πώς βλέπετε το μέλλον στη Μέση Ανατολή;
Είναι πιο ασταθές από ποτέ λόγω του Ισλαμικού Κράτους, που ως μια σουνίτικη οργάνωση μάχεται κατά των σιιτών χωρίς έλεος. Η απάντηση σ' αυτό είναι ότι και οι σιίτες και οι Κούρδοι παλεύουν κατά όλων των σουνιτών -όχι μόνο εκείνων του Ισλαμικού Κράτους- χωρίς έλεος. Πρόκειται για έναν πόλεμο επιβίωσης. Όλο το βόρειο Ιράκ έχει γεμίσει πρόσφυγες, περίπου 3.000 Γιεζίντι έχουν βρεθεί εκεί και μαζί με τους σουνίτες ξεπερνούν το μισό εκατομμύριο.
Την περιοχή έχει κυριεύσει ο φόβος, φοβούνται και τους σιίτες μαχητές και το Ισλαμικό κράτος. Θα είναι καταστροφική αυτή η εξέλιξη για τα έξι εκατομμύρια σουνίτες του Ιράκ, διότι έχουν πλέον δημιουργήσει τόσους εχθρούς και οι Κούρδοι και οι σιίτες είναι πιο ισχυροί. Τι θα γίνει στη Συρία είναι ασαφές. Το 60% του πληθυσμού είναι σουνίτες, δεν νομίζω ότι θα πέσει ο Άσαντ, γιατί ο εχθρός πλέον είναι το Ισλαμικό Κράτος, ο συριακός στρατός αποτελείται κυρίως από σουνίτες που μάχονται κατά του Ισλαμικού Κράτους.
* Τι πρέπει να γίνει στη Συρία; Υπάρχει έξοδος από τον εμφύλιο;
Θα μπορούσαν να αποκλιμακώσουν τις εντάσεις με τοπικές εκεχειρίες υπό την εποπτεία των Ηνωμένων Εθνών. Και βέβαια θα έπρεπε να κλείσουν τα τουρκικά σύνορα. Δυστυχώς, το γεγονός πως υπάρχουν μετριοπαθείς Σύροι αντικαθεστωτικοί πλέον είναι μέχρι και ανακριβές. Το γεγονός πως τόσοι δημοσιογράφοι ή μέλη των αποστολών βοήθειας, που νομίζουν πως συνεργάζονται με μετριοπαθείς αντικαθεστωτικούς οι οποίοι τελικά τους "πωλούν" στους τζιχαντιστές είναι ενδεικτικό... Νομίζω πως το κλείσιμο των συνόρων θα έκανε τη διαφορά.
