Ανεξάρτητα από την ήττα του "ναι", το δημοψήφισμα της Σκωτίας δεν δημιουργεί απλώς προηγούμενο, αλλά και ενισχύει τις αυτονομιστικές τάσεις σε ολόκληρη την Ευρώπη. Από τη Γαλλία μέχρι τη Σουηδία υπάρχουν άλλωστε κοινότητες που με λιγότερο ή μεγαλύτερο ενθουσιασμό απορρίπτουν εδώ και δεκαετίες την ένταξή τους σε κάποιο κράτος. Τα κίνητρα φυσικά δεν παραμένουν αναλλοίωτα, καθώς οι προσπάθειες για τη διαφύλαξη της εθνικής ταυτότητας έχουν προ πολλού δώσει τη θέση τους σε οικονομικούς παράγοντες. Ακολουθούν μερικές από τις κοινότητες που ενδέχεται πολύ σύντομα να ακολουθήσουν τον δρόμο της Σκωτίας διεξάγοντας το δικό τους δημοψήφισμα για ανεξαρτησία.
Καταλανοί
Στις 9 Νοεμβρίου, οι Καταλανοί έχουν προκηρύξει το δικό τους δημοψήφισμα παρά τη δεδομένη αντίθεση της Μαδρίτης. Οι Καταλανοί είχαν πάντοτε μια διακριτή εθνική ταυτότητα, η οποία φυσικά ενισχύθηκε από την αγριότητα με την οποία ο στρατηγός Φράνκο επιχείρησε να τους "εξισπανίσει". Ωστόσο, δεν ήταν η καταστολή, αλλά η οικονομική κρίση εκείνη που έπαιξε καταλυτικό ρόλο στην αναβίωση του καταλανικού εθνικισμού. Μετά το 2008 και καθώς η Ισπανία βυθιζόταν στην ύφεση, οι δρόμοι της Βαρκελώνης γέμιζαν κάθε χρόνο όλο και περισσότερο στην "εθνική επέτειο" της 11ης Σεπτεμβρίου. Φέτος περίπου 2 εκατομμύρια άνθρωποι πλημμύρισαν τους δρόμους της πόλης σε μια εντυπωσιακή επίδειξη δύναμης εν όψει του δημοψηφίσματος.
Βάσκοι
Κάποτε πρωτοπόροι του αυτονομιστικού αγώνα, οι Βάσκοι έχουν επισκιαστεί τα τελευταία χρόνια από τους γείτονές τους Καταλανούς. Αυτό δεν σημαίνει βέβαια ότι το αίτημα της ανεξαρτησίας έχει ξεχαστεί. Αντιθέτως, η διαδικασία αποστρατιωτικοποίησης της ΕΤΑ φαίνεται να διευκολύνει τις προσπάθειες των αυτονομιστών. Τον Μάιο, το τοπικό κοινοβούλιο ενέκρινε, με πλειοψηφία 48 έναντι 27, τη διακήρυξη αυτοδιάθεσης που κατέθεσε το δεξιό Βασικό Εθνικό Κόμμα. Το μόνο κόμμα που την καταψήφισε ήταν το κυβερνών Λαϊκό Κόμμα που δεν κρύβει την απροθυμία του να ανοίξει διαπραγματεύσεις με τους Βάσκους. Αν το πουλόβερ αρχίσει να ξηλώνεται, κανείς δεν μπορεί να ξέρει πού θα σταματήσει η ζημιά αφού αυτονομιστικές τάσεις υπάρχουν ακόμη και στην Ανδαλουσία.
Φλαμανδοί
Εκτός από πολυπληθέστερη και πλουσιότερη, η ολλανδόφωνη κοινότητα του Βελγίου ήταν πάντοτε και ιδιαίτερα περήφανη για την εθνική της ταυτότητα, καθώς και τις διαφορές της από τη γαλλόφωνη κοινότητα των Βαλόνων. Βασικοί εκφραστές του αιτήματος της ανεξαρτησίας είναι ακροδεξιά κινήματα όπως το VVB, που χαιρέτισε τη διεξαγωγή του σκωτσέζικου δημοψηφίσματος με συνθήματα όπως "Σκωτία και Φλάνδρα, Ένας αγώνας: Ελευθερία!". Πολλοί αναλυτές θεωρούν ότι είναι θέμα χρόνου μέχρι οι αυτονομιστές να βάλουν μπροστά τις διαδικασίες για το δικό τους δημοψήφισμα. Το μεγαλύτερο κόμμα του σημερινού κοινοβουλίου είναι άλλωστε φλαμανδικό με θέσεις υπέρ της ανεξαρτησίας.
Βενετοί
Δηλώνουν ότι έχουν κουραστεί να πληρώνουν φόρους για τους διεφθαρμένους και τεμπέληδες νότιους, ανεξάρτητα από το αν είναι τα αντιπλημμυρικά έργα που έχουν χρηματοδοτήσει οι τελευταίοι αυτά που τους εμποδίζουν από το να βουλιάξουν μέσα στα γραφικά κανάλια. Αν δεν ήταν η προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία, πολλοί περισσότεροι θα είχαν πληροφορηθεί το αποτέλεσμα του ηλεκτρονικού δημοψηφίσματος που προώθησε μια συμμαχία κομμάτων που υποστηρίζουν την ανεξαρτησία. Τα αποτελέσματα που ανακοινώθηκαν εκείνη την ημέρα (21 Μαρτίου) αποκάλυπταν ότι το 63,2% των καταγεγραμμένων ψηφοφόρων υποστηρίζει το αίτημα.
Τιρολέζοι
Ελάχιστοι έχουν ακούσει για το αυτονομιστικό κίνημα Südtirol Freiheit. Και ακόμη λιγότεροι το παίρνουν στα σοβαρά, καθώς πιστεύουν ότι πρόκειται απλώς για μια αντιπαράθεση με αφορμή μερικά θέρετρα του σκι στις Άλπεις τα οποία θα φορολογούνταν λιγότερο αν βρίσκονταν στην Αυστρία και όχι στην Ιταλία. Οι αυτονομιστές της γερμανόφωνης κοινότητας του Νότιου Τιρόλου έχουν, ωστόσο, ξεκινήσει και αυτοί το δικό τους ανεπίσημο δημοψήφισμα στο Διαδίκτυο ενθαρρυμένοι από το προηγούμενο της Βενετίας.
Βαυαροί
"Ευχόμαστε στους Σκωτσέζους φίλους μας νίκη στο δημοψήφισμά τους με όλη μας την καρδιά" δήλωνε την προηγούμενη εβδομάδα ο Φλόριαν Βέμπερ. Ο Βέμπερ είναι ηγέτης του Κόμματος της Βαυαρίας, που τα τελευταία χρόνια αγωνίζεται για την ανεξαρτησία του κρατιδίου της Νότιας Γερμανίας. Το κόμμα δεν έχει εκλέξει ποτέ βουλευτή στο γερμανικό κοινοβούλιο, ωστόσο ο Βέμπερ πιστεύει ότι οι συνθήκες είναι πλέον ώριμες για το τοπικό αυτονομιστικό κίνημα. Δεν είναι άλλωστε μόνο το δημοψήφισμα της Σκωτίας. Είναι και η κυρίαρχη ρητορική που δουλεύει για λογαριασμό του. Διότι αν οι Γερμανοί αναρωτιούνται γιατί θα πρέπει να χρηματοδοτούν τα ελλείμματα του ευρωπαϊκού Νότου, οι Βαυαροί αναρωτιούνται με τη σειρά τους γιατί θα πρέπει να πληρώνουν για όλους τους υπόλοιπους Γερμανούς. Οι ίδιοι είναι αρκετά πλουσιότεροι, είναι καθολικοί στην πλειοψηφία τους και η περιοχή τους δεν υστερεί σε μέγεθος και πληθυσμό από πολλές ευρωπαϊκές χώρες.
Οικουμενικές οι διαστάσεις... "επαναχάραξης" συνόρων
Υπάρχουν δεκάδες άλλα αυτονομιστικά κινήματα στην Ευρώπη. Το δημοψήφισμα της Σκωτίας έφερε στην επιφάνεια ακόμη και τα πιο απίθανα από αυτά. Για παράδειγμα, οι Βρετανοί πληροφορήθηκαν ότι εκτός από τους Σκωτσέζους και τους Ουαλλούς (που θα μπορούσαν να ακολουθήσουν) την αποχώρησή τους από τη Βρετανία επιθυμούν και αρκετοί κάτοικοι της Κορνουάλης και του Γιόρκσαιρ. Και, φυσικά, το παράδειγμα της Σκωτίας δεν θα μπορούσε να περάσει απαρατήρητο από την καθολική κοινότητα της Βόρειας Ιρλανδίας.
Στον υπόλοιπο κόσμο, πιθανότερος συνεχιστής θα μπορούσε να είναι το Κεμπέκ. Οι γαλλόφωνοι κάτοικοι του βορειοανατολικού Καναδά έχουν ήδη διεξαγάγει δύο δημοψηφίσματα για ανεξαρτησία. Αμφότερα κατέληξαν στη νίκη των φεντεραλιστών, που όμως στη δεύτερη περίπτωση ήταν οριακή (50,58%). Το Parti Québécois παρακολούθησε από κοντά την καμπάνια του "ναι" στη Σκωτία αντλώντας πολύτιμα συμπεράσματα για το μέλλον, καθώς οι αυτονομιστές του Κεμπέκ δεν φαίνεται να το βάζουν κάτω. Ελπίζουν ότι η τρίτη φορά θα είναι και η τυχερή.
Στις πρώτες θέσεις του καταλόγου βρίσκεται και το ιρακινό Κουρδιστάν, με τον ηγέτη της τοπικής κυβέρνησης Μ. Μπαρζανί να έχει ήδη προαναγγείλει δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία της περιοχής μέσα στους επόμενους μήνες, Παρά τις ιδιαιτερότητές της, η ίδρυση του Ισλαμικού Χαλιφάτου αποτελεί μια ακόμη ένδειξη για την επαναχάραξη των συνόρων στην περιοχή της Μέσης Ανατολής. Το πρόσφατο παράδειγμα της Κριμαίας και οι γενικότερες εξελίξεις στην Ανατολική Ουκρανία υποδηλώνουν άλλωστε ότι μια ανάλογη διαδικασία έχει αρχίσει σε ολόκληρο τον κόσμο.
