Τέσσερις μήνες πριν από τις ομοσπονδιακές εκλογές, οι Γερμανοί Σοσιαλδημοκράτες κατάφεραν επιτέλους να απολαύσουν μια εβδομάδα θετικής δημοσιότητας, να λουστούν στο φως των περασμένων μεγαλείων, να ακούσουν σωρεία επαίνων από φίλους και αντιπάλους, από το εσωτερικό και το εξωτερικό. Οι εορτασμοί για τα 150 χρόνια από την ίδρυση του SPD ήταν λαμπροί, ενίοτε και συγκινητικοί, η κεντρική ομιλία του προέδρου του ιστορικού κόμματος, Ζίγκμαρ Γκάμπριελ, μεστή και μαχητική, οι εκδηλώσεις σεβασμού των άλλων κομμάτων για τη «μαχητική και αλύγιστη φωνή της γερμανικής δημοκρατίας» -όπως χαρακτήρισε το SPD η καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ- αμέτρητες.
Δεν υπάρχουν πολλά κόμματα στον κόσμο που να έχουν μια τέτοια ευκαιρία, να γιορτάσουν 150 χρόνια ζωής, να απαριθμήσουν έναν τεράστιο κατάλογο επιτευγμάτων, από την αντίσταση στο Τρίτο Ράιχ, μέχρι την επιβολή του δικαιώματος ψήφου για τις γυναίκες, κι από το χτίσιμο του κοινωνικού κράτους και την ενίσχυση των εργασιακών δικαιωμάτων μέχρι την Όστπολιτικ.
Βέβαια, η γερμανική Σοσιαλδημοκρατία δεν είναι πια στην ακμή της, ο αριθμός των κομματικών μελών συρρικνώνεται συνεχώς, τα ποσοστά που παίρνει το SPD στις δημοσκοπήσεις είναι απογοητευτικά, αλλά κυρίως η φυσιογνωμία του κόμματος είναι θολή. Τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια το SPD είναι συνώνυμο με τον φορέα που προώθησε την πιο σκληρή μεταρρύθμιση στη Γερμανία, την περιβόητη Ατζέντα 2010 του καγκελαρίου Γκέρχαρντ Σρέντερ, η οποία είχε μεν ως αποτέλεσμα να «ιαθεί» ο μεγάλος ασθενής της Ευρώπης, να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητά του και να μειώσει εντυπωσιακά την ανεργία, ταυτόχρονα όμως οδήγησε σε ένα μεγάλο άνοιγμα της ψαλίδας μεταξύ φτωχών και πλουσίων και στη δημιουργία πολλών θέσεων εργασίας με αμοιβές που δεν αρκούν για να ζήσει ο εργαζόμενος. Μπορεί ο επίτιμος καλεσμένος των εορτασμών για τα 150 χρόνια, ο Γάλλος πρόεδρος Φρανσουά Ολάντ, να επαίνεσε τον Σρέντερ για τη μεταρρύθμισή του και το κόμμα για την τόλμη του να προσαρμόζεται στις προκλήσεις των καιρών, πλην όμως, αυτές τις μέρες, χάρη και στην επίκληση της ιστορίας, έγινε πιο οφθαλμοφανές παρά ποτέ πόσο μακριά από τον σοσιαλισμό των πατέρων -του Φέρντιναντ Λασάλ, του Άουγκουστ Μπέμπελ, του Φτίντριχ Έμπερτ και του Βίλι Μπραντ- είναι το σημερινό SPD.
Ο σοσιαλισμός στο... χρονοντούλαπο
Γι' αυτό και πέρασε στα ψιλά στη Γερμανία, η ιδρυτική μάζωξη, την παραμονή των γενεθλίων, της Προοδευτικής Συμμαχίας, ενός νέου δικτύου κεντροαριστερών κομμάτων, το οποίο ουσιαστικά αποτελεί απόσχιση από τη Σοσιαλιστική Διεθνή, έστω κι αν τα περισσότερα από τα 70 κόμματα και κινήσεις που συμμετέχουν στο νέο πόνημα δεν αποχωρούν και επίσημα από τη Διεθνή.
Το επιχείρημα του προέδρου του SPD, Ζίγκμαρ Γκάμπριελ για την ίδρυση της Προοδευτικής Συμμαχίας ήταν ότι χρειάζεται ένα δίκτυο « που θα μπορεί να προσφέρει όσα είναι πλέον ανίκανη να προσφέρει η Σοσιαλιστική Διεθνής». Ο Γκάμπριελ δεν παρέλειψε να καταγγείλει τη Διεθνή για γραφειοκρατικές αγκυλώσεις, διαφθορά και πολιτική ανυπαρξία, πλην όμως, οι κατηγορίες αυτές ίσχυαν και πριν από δέκα χρόνια. Άλλωστε έχουν περάσει δεκαετίες, από την εποχή που η Σοσιαλιστική Διεθνής ήταν μια οργάνωση με σημαντική παρέμβαση στον πλανήτη Γη.
Θεωρητικά το SPD, αλλά και οι Γάλλοι Σοσιαλιστές, οι Ιταλοί κεντροαριστεροί κ.ά. θα μπορούσαν να αγωνιστούν για να μεταρρυθμίσουν τη Διεθνή, να την ξαναστήσουν στα πόδια τους. Ωστόσο, είναι προφανές ότι το SPD θέλησε στα 150ά του γενέθλια να ξεμπερδέψει με τη σοσιαλιστική του παράδοση και τυπικά. Ουσιαστικά, το είχε κάνει ήδη με την ιστορική στροφή που έκανε το 1959 στο συνέδριο του Μπαντ Γκόντεσμπεργκ.
