«Ονειρευόμουν πάντα ότι θα έπρεπε να υπάρξει ένα καραβάνι καλλιτεχνών με εθελοντική συμμετοχή, όπως ένας γιατρός σε κοινωνικό ιατρείο. Και θα έπρεπε να είναι μέσα στην καθημερινή μας πρακτική. Και να είμαστε πολλοί, με ό,τι έχει ο καθένας στο δισάκι του, τα τραγούδια, τα ποιήματά του, μια ταινία, ένα βιβλίο, τα πάντα. Αν κάναμε αυτού του είδους την έξοδο από τον περιφρουρημένο μας χώρο που δεν υπάρχει πια, εκεί μπορεί να φτιάχναμε και νέες φόρμες, καινούργια καλλιτεχνικά επιτεύγματα. Ας ξεκινήσουμε από μικρές κολλεγιές. Δεν έχω και μεγάλη εμπειρία, μην μιλώ σαν ακτιβίστρια εξ επαγγέλματος, γιατί δυστυχώς δεν είμαι».
Χειμαρρώδης και εκρηκτική ηθοποιός, ενσυνείδητη πολίτης, αλλά κυρίως ευαίσθητη παλμογράφος που αφουγκράζεται τις ανάγκες των καιρών, η Κάτια Γέρου, ιδανική Τζελσομίνα στο «La Strada» του Θεάτρου Βικτώρια, σε σκηνοθεσία Βασίλη Νικολαΐδη και με έναν θίασο ακραία ταλαντούχων, ξεφεύγει από την οθόνη και προσγειώνεται στην σκηνή που ξέρει και αγαπά, αφηγούμενη μια ιστορία μεγάλης αγάπης, βαθιάς αφοσίωσης, γενναιοδωρίας και εγγύτητας. Η Κάτια μιλά στην "Αυγή" για την ανάγκη του καλλιτέχνη να οδηγείται εκεί όπου τα «πράγματα είναι ζόρικα» αλλά και την «αγωνία του για το πώς θα κάνει τα κείμενα να μιλήσουν»
Συνέντευξη στη Μάνια Ζούση
* Ο κόσμος που έρχεται στην παράσταση τι αναζητά και τι περιμένει; Παρηγοριά;
Να ακόμη μια λέξη που είναι ύποπτη και ντεμοντέ. Η παρηγοριά σημαίνει αυτόματα μια ίαση έστω και στιγμιαία. Όταν παρηγορούμαι, νιώθω πιο πολύ δυνατός, πατάω πιο πολύ στα πόδια μου και ισιώνω τη σπονδυλική μου στήλη. Αυτό σημαίνει παρηγοριά, να σηκωθεί το σκυμμένο κεφάλι. Στο έργο κυριαρχεί το αίτημα της αγάπης, που είναι σαν την πείνα και τη δίψα, νόμος της φύσης, αλλιώς δεν ζει ο άνθρωπος. Χωρίς αγάπη μοιάζουμε σαν μικρά έρημα νησιά, βραχονησίδες χωρίς φάρο.
* Υπήρξατε καμικάζι στην τέχνη σας ως παιδί του Θεάτρου Τέχνης. Μπορεί κάποιος να παραμένει καμικάζι στην τέχνη αν δεν είναι στη ζωή;
Όταν κάποιος κρίνει τον εαυτό του έχει την αίσθηση ότι θα έπρεπε να κάνει πολύ περισσότερα πράγματα. Και αν το σκέφτομαι μια φορά για εκείνη την εποχή, για τώρα το σκέφτομαι πάρα πολύ. Λέγαμε με τα παιδιά του θιάσου να φτιάξουμε ένα θέαμα του δρόμου και να βγούμε έξω. Ένα θέαμα πολύτιμο, δηλαδή χιλιοδουλεμένο, όχι εύκολο και απλό. Κάτι τέτοιο σε κινητοποιεί πάρα πολύ.
* Ίσως κάτι τέτοιο να αποκτά τώρα μεγαλύτερη αξία και να είναι ανάγκη.
Πάντα σκέφτεσαι τους ανθρώπους που δεν έχουν πρόσβαση στο θέατρο. Εγώ πάντα αυτούς σκεφτόμουν. Είναι και το μεγαλύτερο ποσοστό. Τις λίγες φορές που έκανα τον κόπο και μετακίνησα τον τεμπέλη εαυτό μου και πήγα σε μέρη που δεν θα ερχόντουσαν ποτέ οι άνθρωποι, όπως στις φυλακές Κορυδαλλού ή σε ένα σχολείο δεύτερης ευκαιρίας ή σε μια πλατεία που περνούσαν τα τρόλεϊ, είπα ότι, αν αυτό δεν το βάλω σε ένα πρόγραμμα μέσα σε τακτά χρονικά διαστήματα, δεν αξίζει να λέγομαι καλλιτέχνης.
* Τι πανοπλία πρέπει να διαθέτει ο καλλιτέχνης σε κείμενα και γλώσσα για να ανταποκριθεί σε κάτι τέτοιο;
Το λεξιλόγιο είναι δέκα λέξεις όλες κι όλες και όποιος χρησιμοποιεί μια άλλη γλώσσα είναι ξαφνικά βαρετός, απόμακρος και κουλτουριάρης. Ξέρεις πόση ανάγκη έχουν τα αυτιά μου να ακούσουν μια άλλη γλώσσα από όλους; Από τους πολιτικούς, τους δημοσιογράφους, τους καλλιτέχνες, από την κουβέντα που κάνουμε στη γειτονιά μας, χωρίς να είναι ένα προφανές ανάθεμα ή ένας προφανής εφησυχασμός. Αυτό είναι καθήκον όλων, αλλά κυρίως των καλλιτεχνών, γιατί αυτοί έχουν το εργαλείο της γλώσσας.
Δεν μας παίρνει να μην ακολουθήσουμε έναν άλλο δρόμο τώρα. Και στο επίπεδο της φόρμας. Πώς θα μιλήσουμε τα κείμενα; Τι κείμενα θα χρησιμοποιήσουμε; Θα γράψουμε δικά μας; Βεβαίως. Θα χρησιμοποιήσουμε κλασικά; Βεβαίως. Τι φόρμα θα χρησιμοποιήσουμε για να αντέχει και σε δύσκολους χώρους; Θέλει πολλούς τρόπους. Το να πάνε οι καλλιτέχνες με τα έργα τους εκεί, που τα πράγματα είναι πολύ ζόρικα είναι κάτι!
Πώς φτιάχνονται αυτές οι περίφημες φόρμες; Πώς φτιάχτηκε η φόρμα του Θεάτρου Τέχνης, του Γκροτόφσκι, του Μέγερχολντ; Κάποιοι καλλιτέχνες τέντωσαν τις κεραίες τους και μάζεψαν τον απόηχο αυτού που συμβαίνει. Πριν απ' όλα αυτοί οι άνθρωποι ήταν κοινωνικά όντα και απευθύνονταν στους συμπολίτες τους μέσα σε συγκεκριμένη ιστορική στιγμή, αφουγκράστηκαν τις ανάγκες.
Επομένως, αφού τα πράγματα άλλαξαν πολύ, η παλιά φόρμα δεν άντεχε και οι ίδιοι δεν ήταν απλώς αριστοκράτες φορμαλιστές που έκατσαν μέσα στα εργαστήριά τους και είπαν "α, τι καινούργιο να κάνουμε τώρα για να ξιπάσουμε τους αστούς και να αποκτήσουμε καινούργιο ακροατήριο; Ήταν μια βαθιά ανάγκη. Έτσι νιώθω ότι γεννήθηκαν οι σπουδαίες φόρμες σε όλες τις τέχνες.
* Όταν μετά από κάποια χρόνια κοιτάμε πίσω, ποια καινούργια γλώσσα θα δούμε να έχει γεννηθεί από τους νέους καλλιτέχνες;
Στη σκηνή ξεδιπλώνεις τους φόβους, τις αναπηρίες και τα όνειρά σου και αν είναι γενναιόδωρα και καλά φτιαγμένα, συναντούν τους φόβους, τις αναπηρίες και τα όνειρα του κοινού και τότε γίνεται το θαύμα. Το θέατρο είναι από τους τελευταίους τόπους συνάντησης. Μπορούμε να κάνουμε κάτι τέτοιο, έχουμε τα κότσια; Γιατί έτσι και αλλιώς το μεροκάματό μας είναι κατεστραμμένο, δεν υπάρχει, κάνουμε χιλιάδες άλλα πράγματα να επιβιώσουμε. Εάν δεν το κάνουμε, θα είμαστε για φτύσιμο!
* Βλέπετε μικρές ανάσες καλλιτεχνικής διαφορετικότητας και ανησυχίας; Νιώθετε το βάσανο του νέου καλλιτέχνη;
Σίγουρα υπάρχουν, το πόσοι πολλοί δεν μπορώ να το ξέρω, κατά καιρούς έχω δει μικρά πράγματα και έχω ευχαριστηθεί και παρηγορηθεί, αλλά για αυτήν τη φλόγα που συζητάμε, που θέλει ευρύτερη κολλεγιά, δεν ξέρω αν υπάρχει. Αν η κινητικότητα συνδυαστεί με μια ιδεολογική ώθηση να πιστέψεις σε κάτι ευρύτερο από σένα, τότε μπορεί να κάνει θαύματα. Το όραμα αυτήν τη στιγμή είναι το αίτημα για δικαιοσύνη και ριζική αλλαγή των πραγμάτων. Κάτω από αυτό το αίτημα κάποιος μπορεί να φτιάξει τα δικά του έργα.
* Τι σκέφθεσθε να έχετε μαζί σας όταν βγείτε στον δρόμο; Πώς θα μπορούσατε να μας κάνετε να σταματήσουμε το βήμα μας;
Θα έφτιαχνα ένα θέαμα που θα μιλούσε αιχμηρά για τις κρυμμένες δυνατότητες του μέσου ανθρώπου, που πάρα πολλές φορές μπορεί να μην πάρει ποτέ χαμπάρι ότι τις έχει. Θα μίλαγα για τους περίφημους νοικοκυραίους, που είναι μια φράση που την αγαπούσα και που τώρα με τρομάζει πάρα πολύ, γιατί κλείνουν τις πόρτες και τα παράθυρα και νοιάζονται μόνο για τον στενό οικογενειακό τους κύκλο. Και θα έλεγα δηκτικά και αυστηρά και σαρδόνια τι χάνει κάποιος αν κλείσει τις πόρτες και τα παράθυρα και περιοριστεί στον μικρό προσωπικό του κύκλο. Γιατί το ωστικό κύμα εκεί έξω θα ανοίξει βίαια τις πόρτες και τα παράθυρα και θα πάρει και τους δικούς σου αγαπημένους ελάχιστους ανθρώπους. Για ένα τέτοιο θέμα θα ήθελα να μιλήσω και για ένα ξόρκι του φόβου.
* Δεν σας θυμώνει και δεν σας λυπεί που σε τέτοιους καιρούς δεν κατεβαίνει στον δρόμο η διανόηση;
Η δύναμη μιας τέχνης μπορεί πάντα να πετύχει κάτι, έχει δύναμη όταν ο άλλος είναι μάστορας και δεν κάνει φωτοτυπίες του νεανικού του εαυτού, αλλά συμφωνώ ότι τώρα αυτό δεν είναι αρκετό.
