Με την πρόθεση να εικονογραφήσει το άφατο, το γεγονός του θανάτου και τις πολιτισμικές και φιλοσοφικές ιδέες με τις οποίες επενδύθηκε κατά την αρχαιότητα εγκαινιάζεται σήμερα στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης η τρίτη και τελευταία μεγάλη θεματική έκθεση με τίτλο Επέκεινα.
"Ο ίδιος ο τίτλος σηματοδοτεί την ελπίδα για την ανατροπή του θανάτου, την προσδοκία για ζωή μετά" σημείωσε η πρόεδρος του μουσείου Σάντρα Μαρινοπούλου, ενώ ο διευθυντής του Νίκος Σταμπολίδης, παρουσιάζοντας αναλυτικά χθες τα εκθέματα, τόνισε ότι η αντιμετώπιση του θανάτου παραμένει εξαιρετικά όμοια τόσο στον παγανιστικό όσο και τον χριστιανικό πολιτισμό. "Αν και είναι δύσκολο να τον εικονογραφήσεις, ο θάνατος παραμένει η μόνη βεβαιότητα για τον άνθρωπο. Γι' αυτό", είπε, "η μεγάλη τέχνη είναι ίσως ο μόνος τρόπος για να ξεφύγεις".
Είναι αλήθεια πως, ανάμεσα στα περίπου 120 αρχαία αντικείμενα που συγκεντρώθηκαν από μουσεία της Ελλάδας και του εξωτερικού, κάποια ανήκουν, πράγματι, στη μεγάλη τέχνη, όπως ο μελανόμορφος αμφορέας που αποδίδεται στον Εξηκία και εικονίζει την προετοιμασία της αυτοκτονίας του Αίαντα, από το Μουσείο της Βουλώνης.
Η έκθεση, σημείωσε ο διευθυντής του μουσείου, διαρθρώνεται σε πέντε ενότητες: Η πρώτη αφορά τη στιγμή του θανάτου, όπου η έμφαση δίνεται στην απεικόνιση των συναισθημάτων των ηρώων των παραστάσεων, όπως ακόμη ένας εξαιρετικός αμφορέας του Εξηκία, από το Βρετανικό Μουσείο, που απεικονίζει τη στιγμή που ο Αχιλλέας σκοτώνει την Πενθεσίλεια και ταυτόχρονα την ερωτεύεται.
Στην επόμενη ενότητα, εικονογραφούνται τα ταφικά έθιμα: η πρόθεση του νεκρού, ο θρήνος, η εκφορά του και, τέλος, η ταφή. Παρουσιάζονται αντικείμενα, όπως χρυσές μάσκες, χαρώνειοι οβολοί, στεφάνια και επιτύμβια σήματα, καθώς και οι εξαιρετικής ομορφιάς λευκές λήκυθοι, ενώ ειδική αναφορά γίνεται σε ειδικές κατηγορίες νεκρών, όπως οι πεσόντες στον πόλεμο, οι άτεκνοι νέοι και οι βιαιοθάνατοι.
Οι επόμενες ενότητες αφορούν τις τρεις αρχαιοελληνικές αντιλήψεις για τον Άδη, έτσι όπως διαμορφώθηκαν μέσα στον χρόνο: τον ομηρικό, τον βακχικό/ορφικό και τον πλατωνικό, που αντλούν, αντίστοιχα, από τη μυθική, τη μυστηριακή και τη φιλοσοφική σκέψη.
Σημειώνεται πως η έκθεση Επέκεινα, μετά την ολοκλήρωσή της στις αρχές Φεβρουαρίου, θα ταξιδέψει στη Νέα Υόρκη, προκειμένου να παρουσιαστεί στο Πολιτιστικό Κέντρο του Ιδρύματος Ωνάση.
Σπύρος Κακουριώτης
