Της Λήδας Καζαντζάκη
Το παιδί και η άμεση έκφρασή του συνετέλεσαν ουσιαστικά στην τομή που επιτεύχθηκε στην Ιστορία της Τέχνης από τα τέλη του 19ου αιώνα και μετά. Όταν ο καλλιτέχνης άρχισε να λαμβάνει ρόλο ενεργό στα δρώμενα της κοινωνίας και να οικειοποιείται τη γραφή του ως μέσο αντίστασης στην κατεστημένη παραστατική τέχνη.
Η διανοητική διαμεσολάβηση και η συνειδητή επιλογή ενός συγκεκριμένου τρόπου έκφρασης, ακόμα κι αν αυτός δηλώνει το ασυνείδητο, είναι θεωρώ η διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στην τέχνη των πρωτόγονων και των παιδιών και την καλλιτεχνική δημιουργία των φοβιστών, ντανταϊστών, σουρεαλιστών, κυβιστών, πριμιτιβιστών, εκπροσώπων της ποπ αρτ και της άρτε πόβερα ή μιας γραφής χειρονομιακής ή αφελούς.
Η έκθεση «Το παιδί και το παιχνίδι στη ζωή και στην τέχνη» που οργανώνει ο Δήμος Αθηναίων στο Πολιτιστικό Κέντρο Μελίνα καταδηλώνει στον θεατή μέσα από τη συνύπαρξη έργων παιδιών από το Μουσείο Παιδικής Τέχνης και τη συλλογή από την Ασία και την Αφρική του Φώτη Καγκελάρη, στο ισόγειο, καθώς και έργων καλλιτεχνών, στον 1ο όροφο, αυτήν ακριβώς τη σημαίνουσα διαφορά.
Οι 14 καλλιτέχνες που φιλοξενούνται στον 1ο όροφο του Πολιτιστικού Κέντρου Μελίνα μιλούν όλοι για το παιδί. Βλέπουμε στο «πλαστικό μωρό πίσω από τα κάγκελα» της Κλεοπάτρας Δίγκα τον αποτυπωμένο με ρεαλιστικά στοιχεία εγκλωβισμό του στις πλαστικές κούκλες των παιδικών μας χρόνων που όφειλαν να μας εκκοινωνήσουν. Διακρίνουμε στο «Πέρασμα», το φτιαγμένο με υπερρεαλιστικά και φωτορεαλιστικά μέσα, της Βίκυς Γεωργιοπούλου, τη βιαιότητα της ενηλικίωσης του μικρού κοριτσιού με το κυρίαρχο ρολόι να την εξουσιάζει. Αναγνωρίζουμε στο έργο, το σφραγισμένο από τα «νευρόσπαστα» της μεταφυσικής ζωγραφικής, της Μαργαρίτας Βασιλάκου, και στο, επηρεασμένο από τα ιαπωνέζικα μάνγκα, κόμικ της Σταυρούλας Παπαδάκη, που φέρουν τον τίτλο «Κούκλα», αλλά και στην εγκατάσταση με μέλη λούτρινων παιχνιδιών της Μαρίνας Σαρματζή την αντίδραση σ' αυτόν ακριβώς τον βίαιο εκκοινωνισμό. Αντικρίζουμε το διεισδυτικό βλέμμα του στις εξπρεσιονιστικές μορφές της Βάσως Τζούτη και την εικονική και ατέρμονη πραγματικότητα των παιδιών του σήμερα, στη συλλογή του Γιάννη Δελαγραμμάτικα, η οποία και αντιστρέφει τη συνήθη ερμηνεία του όρου μέσα από την ίδια της τη σύσταση. Γιατί η συλλογή του Δελαγραμμάτικα δεν αποτελείται από τον «θησαυρό» των σπάνιων εκθεμάτων του ενός, αλλά από το προσβάσιμο σε όλους υλικό μέσω του Διαδικτύου. Εισπνέουμε την ελευθερία της συνειρμικής του γλώσσας στον «Αϊτό του Μίμη» του Γιάννη Στεφανάκη και στα πλασμένα με μια γραφή πρωτόγονη έργα της Μανταλένας Αγγελέτου και του Γιώργου Μήλιου. Νιώθουμε την πολυπλοκότητα της παιδικής ύπαρξης στα παλλόμενα από τη ζωντάνια της λαϊκής τέχνης έργα της Ελένης Πεχλιβάνη, στα πρώτα χειροποίητα με πεταμένα υλικά παιχνίδια του Γιάννη Καστρίτση, στο «αθώο» αλογάκι του Χάρη Κοντοσφύρη, στα τρυφερά, εμπνευσμένα από την αρχαία αλλά και τη νεωτερική τέχνη, τα φτιαγμένα με πηλό και μέταλλο της Κλειούς Μακρή. Μας δίνουν μιαν ανάσα αισιοδοξίας στους δύσκολους καιρούς που διανύουμε.
info:
Πολιτιστικό Κέντρο Μελίνα (Ηρακλειδών 66 και Θεσσαλονίκης, γέφυρα Πουλόπουλου)
Εγκαίνια: Τετάρτη 11 Δεκεμβρίου. Διάρκεια έως 23 Ιανουαρίου
