Σκέφτομαι, τώρα που σκηνοθετώ την Αντιγόνη στην Κρήτη, τις ομοιότητες και τις διαφορές της ηρωίδας του Σοφοκλή με το κορίτσι που σκότωσε τον πρωθυπουργό. Το κορίτσι που πρωταγωνιστεί στο νέο μου μυθιστόρημα δεν είναι κόρη βασιλιά, δεν έχει τον ηρωισμό της Αντιγόνης και το πάθος με το οποίο υπερασπίζεται την ταφή του αδελφού της. Η Μαρία έχει το πιο συνηθισμένο γυναικείο όνομα. Είναι κι αυτή νέα, όπως η Αντιγόνη, αλλά με πατέρα υδραυλικό και μάνα που δουλεύει τετράωρο στο σούπερ μάρκετ. Δεν ζουν σε παλάτι, έχουν όμως ένα δάνειο που κοκκινίζει ολοένα και περισσότερο. Μια μέρα, λίγο πριν από τις Πανελλαδικές εξετάσεις, ο πρωθυπουργός επισκέπτεται το σχολείο της και ανακοινώνει την ιδιωτικοποίηση της παιδείας. Η Μαρία βγάζει ένα όπλο και, χωρίς να το πολυσκεφτεί, τον πυροβολεί. Το πτώμα καταλήγει στα ψυγεία της Βουλής και η Μαρία φυγαδεύεται στη Βαρκελώνη.
Τη φιλοξενεί μια ηλικιωμένη οικονόμος, η Ντουλός, στο υπόγειο του μουσείου της πόλης, που είναι κλειστό για εργασίες συντήρησης. Της μιλά για τον Ισπανικό Εμφύλιο. Για τη γιαγιά της, που δούλευε στις φάμπρικες υφασμάτων και ξεσήκωνε τις εργάτριες να διεκδικήσουν καλύτερα δικαιώματα. Ίση αμοιβή με τους άντρες, οκτάωρη εργασία, άδεια μητρότητας, διάλειμμα και όλα όσα συζητούσαν στο αναρχοσυνδικαλιστικό συνδικάτο CNT. Της λέει πως μια μέρα την έσυραν απ’ τα μαλλιά οι υποστηρικτές του Φράνκο. Τα χέρια της ήταν μαύρα και κόκκινα, σαν τη σημαία των αναρχικών, γιατί δούλευε στις βαφές. Τη βρήκαν τελικά στην άκρη του δρόμου, με επτά σφαίρες στο κορμί της. Δεν μπόρεσαν ποτέ να την πάνε στο νεκροταφείο, να τη θάψουν όπως αξίζει σε κάθε νεκρό. Άλλη μία σύμπτωση με τον άταφο Πολυνείκη στο σοφόκλειο δράμα.
Βρίσκεται σε κάποιον από τους εκατοντάδες τάφους στην Καταλονία. Έχει κι άλλους στην Ανδαλουσία, στη Χώρα των Βάσκων, σε όλες τις αυτόνομες κοινότητες. Οι περισσότεροι δεν έχουν βρεθεί ακόμα. Ο Φράνκο ήθελε τα πτώματα να μένουν σε κοινή θέα για λίγες μέρες, για να τα βλέπουν οι άλλοι και να φοβούνται. Την ίδια τύχη είχε και ο θείος της Ντουλός. Τον δολοφόνησαν στη Γρανάδα, δεκαεπτά χρονών παλικάρι, και θάφτηκε σε μαζικό τάφο στο Μπαράνκο δε Βίσναρ. Εκεί όπου λένε ότι είναι θαμμένος κι ο ποιητής Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα.
Κάπως έτσι ξεδιπλώνεται η σύγχρονη ιστορία της Ισπανίας στο βιβλίο μου. Με επηρέασε βαθύτατα η έρευνα που έκανα όσο ήμουν φιλοξενούμενη, πέρσι το καλοκαίρι, στη Βαρκελώνη, που ανήκει στο Λογοτεχνικό Δίκτυο της UNESCO ως Πόλη της Λογοτεχνίας. Είναι η πρώτη φορά που τολμώ την αναφορά σε τόσα ιστορικά στοιχεία. Παρόλο που το βιβλίο είναι καθαρή μυθοπλασία, ως είδος θα έλεγα ότι είναι ένα πολιτικό θρίλερ, με έντονα στοιχεία σάτιρας και σουρεαλιστικού χιούμορ.
Αυτό που με συγκίνησε βαθύτατα από όσα έζησα και έμαθα στη Βαρκελώνη είναι πως η Ιθάκη του δικού μας Καβάφη μελοποιήθηκε από τον Καταλανό τραγουδοποιό Luis Llach το 1975 και τραγουδήθηκε από χιλιάδες Καταλανούς. Έγινε, δηλαδή, ο ύμνος τους για το τέλος της δικτατορίας του Φράνκο!
Το κορίτσι που σκότωσε τον πρωθυπουργό κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Εύμαρος.
