Η φετινή διοργάνωση του Φεστιβάλ πραγματοποιεί αφιέρωμα στο αφηγηματικό εργαλείο του plot twist, προσπερνώντας τις προφανείς και διάσημες κινηματογραφικές ανατροπές, επιλέγοντας σπάνιες και λιγότερο προβεβλημένες ταινίες που έχουν γυριστεί από το 1976 έως το 2025. Ανάμεσα στις ταινίες που θα προβληθούν είναι και δύο ελληνικές. Αρχικά η «Φωτογραφία» (1986) του Νίκου Παπατάκη, που μιλά για ανοιχτές πληγές της σύγχρονης ελληνικής κοινωνίας: από το δράμα του μεταναστευτικού ξεριζωμού μέχρι το ζοφερό πολιτικό σκηνικό και τη συγκεχυμένη ταυτότητα μιας χώρας σε μετάβαση. Θα προβληθεί και η «Κινέττα» (2005), το ντεμπούτο του Γιώργου Λάνθιμου, όπου τρεις άνθρωποι σε ένα ερημωμένο θέρετρο βιντεοσκοπούν τις ανατομίες διαφόρων εγκλημάτων που τελέστηκαν στην περιοχή.
Η θεματική του plot twist ως ανατροπής προκύπτει και από τον οργανικό διάλογο του Φεστιβάλ με την κεντρική θεματική της 9ης Μπιενάλε Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης «Όλα πρέπει να αλλάξουν. ΡΝ.Σ9», την οποία επιμελείται η ανεξάρτητη επιμελήτρια και ιστορικός τέχνης Νάντια Αργυροπούλου. «Η δομή του αφιερώματος και οι ταινίες που περιλαμβάνονται σε αυτό μας πηγαίνουν στον πυρήνα της ανατροπής της προσδοκίας (όπως θα μπορούσαμε να μεταφράσουμε το plot twist στα ελληνικά), κινούνται πέρα από τα όρια της απλής έκπληξης και μας καλούν να συνειδητοποιήσουμε πως τα φαινόμενα συχνά (μας) απατούν» σημειώνει ο καλλιτεχνικός διευθυντής Ορέστης Ανδρεαδάκης.
Η καθιερωμένη δίγλωσση ειδική θεματική έκδοση του Φεστιβάλ είναι εξ ολοκλήρου αφιερωμένη στο plot twist, περιλαμβάνοντας κείμενα και αναλύσεις από θεωρητικούς του σινεμά, κοινωνιολόγους και δημοσιογράφους. Συγκεκριμένα, στην έκδοση συμμετέχουν η Μίριαμ Μπεν Σαλά, η Νάντια Αργυροπούλου, ο σεναριογράφος και συγγραφέας Νίκος Παναγιωτόπουλος, ο Ορέστης Ανδρεαδάκης και η συντονίστρια των εκδόσεων του Φεστιβάλ Γκέλυ Μαδεμλή, ενώ θα δημοσιευτούν και εμβληματικά κείμενα που περιστρέφονται γύρω από το ίδιο θέμα. Όπως αναφέρει η συγγραφέας Μίριαμ Μπεν Σαλά: «Πολύ συχνά συγχέουμε την έννοια του plot twist με εκείνη του θεάματος: την ξαφνική ανατροπή, το πιασάρικο κόλπο που αφήνει το κοινό με κομμένη την ανάσα. Αν, όμως, η αληθινή ανατροπή δεν έχει διόλου να κάνει με την έκπληξη αλλά με την αναγνώριση; Με εκείνη την αμήχανη στιγμή όπου αυτό που βρισκόταν εκεί δίπλα μας από την πρώτη κιόλας στιγμή έρχεται επιτέλους στο φως».
Οι μεγάλου μήκους ταινίες του αφιερώματος
Στο «Atropia» (2025) της Χέιλι Γκέιτς ένα κινηματογραφικό πλατό μεταμορφώνεται σε τεχνητή εμπόλεμη χώρα με σκοπό την εκπαίδευση των Αμερικανών στρατιωτών ακριβώς προτού σταλούν στην κόλαση του Ιράκ. Μια κωμική ιστορία αγάπης βγαλμένη από την καρδιά του αμερικανικού παράλογου. Στο «Bouchra» (2025) των Οριάν Μπαρκί και Μεριέμ Μπενανί ο συνδυασμός animation και ντοκιμαντέρ οικοδομεί μια ακαταμάχητη υβριδική αφήγηση, όπου το σινεμά γίνεται καθρέφτης της πολύπλοκης σχέσης ανάμεσα σε δύο ανθρωπόμορφα κογιότ: μια queer κινηματογραφίστρια που εργάζεται στη Νέα Υόρκη και την καρδιολόγο μητέρα της που ζει στην Καζαμπλάνκα.
Στο περιπετειώδες «They Are The Dogs» (2013) του Ισάμ Λασρί ένα τηλεοπτικό συνεργείο ακολουθεί από απόσταση αναπνοής έναν πρόσφατα αποφυλακισμένο κρατούμενο. Η ταινία εξερευνά τη σύγκρουση ανάμεσα στη μνήμη και στην καταγραφή και την απόσταση που χωρίζει την εξέγερση από την καταπίεση. Στο τρυφερό αλλά συνάμα οδυνηρό «The Time That Remains» (2009) του Ελία Σουλεϊμάν, οι αναμνήσεις που κατέγραψε σε μορφή ημερολογίου ο πατέρας του σκηνοθέτη διαπλέκονται άρρηκτα με το συλλογικό και διαχρονικό δράμα του παλαιστινιακού λαού. Στο «Goodbye, Dragon Inn» (2003) του βιρτουόζου Τσάι Μινγκ-Λιανγκ η κινηματογραφική αφήγηση, οι κινούμενες εικόνες αλλά και η μυσταγωγία της σκοτεινής αίθουσας μεταμορφώνονται σε μια χώρα φαντασμάτων, αιώνιας επιστροφής, ανεκπλήρωτης επιθυμίας και διαρραγής του χρόνου, υπενθυμίζοντάς μας πως το σινεμά ταξιδεύει πέρα απ’ όσα βλέπει το μάτι και συλλαμβάνει το μυαλό.
Το καινοτόμο στη φόρμα όσο και ανθρώπινο «Close-Up» (1990) του Αμπάς Κιαροστάμι, μια περίπτωση πλαστοπροσωπίας με θύμα τον Ιρανό σκηνοθέτη Μοσέν Μαχμαλμπάφ, πυροδοτεί μια ιστορία που θολώνει τα όρια μεταξύ πραγματικότητας και φαντασίας αλλά προσφέρει τη λύτρωση τόσο για τους χαρακτήρες όσο και για τον θεατή. Γυρισμένο στο Κάλι της Κολομβίας με όρους και ύφος ψευδο-ντοκιμαντέρ, το «The Vampires of Poverty» (1978) των Κάρλος Μαγιόλο και Λουίς Οσπίνα στηλιτεύει τη φωτογενή ωραιοποίηση της ανέχειας από τον δυτικό πολιτισμό και στηλιτεύει τον καλλιτεχνικό καιροσκοπισμό που χρησιμοποιεί τον ανθρώπινο πόνο για το κέρδος. Τέλος, υπάρχει το «The Spousals of God» (1998) του Ζοάου Σέζαρ Μοντέιρο που σαρκάζει ανελέητα τη θρησκευτική και κοινωνική υποκρισία. Μια ουρανοκατέβατη βαλίτσα με λεφτά θα μετατρέψει έναν τυπικό άνθρωπο σε μεγιστάνα, χωρίς όμως ο ίδιος να έχει απαλλαχθεί από τις νοσηρές του επιθυμίες.
