Οι Velvet Sundown ακούγονταν σαν ένα συγκρότημα που είναι εμπνευσμένο από την κιθαριστική φολκ και το ροκ της δεκαετίας του ’60 και των αρχών του ’70, με κύριες επιρροές τον Neil Young και τους Bad Company. Το ντεμπούτο άλμπουμ τους ονομαζόταν «Floating on echoes» και κυκλοφόρησε στις 5 Ιουνίου γνωρίζοντας τεράστια απήχηση στο Διαδίκτυο και στις υπηρεσίες streaming. Το πιο δημοφιλές τραγούδι τους, ένα χλιαρά αντιπολεμικό ροκ κομμάτι με τίτλο «Dust on the wind», γνώρισε επιτυχία κυρίως στη Βρετανία, στη Νορβηγία και στη Σουηδία. Υπήρχε μόνο ένα πρόβλημα: δεν έμοιαζε οι Velvet Sundown να είναι ένα πραγματικό/αληθινό συγκρότημα. Δεν υπήρχε καμία απόδειξη στο Διαδίκτυο ότι έστω ένα από τα μέλη «εμφανιζόμενα» του συγκροτήματος ήταν πραγματικό άτομο. Όσο η φήμη τους εξαπλωνόταν πολλοί ήταν εκείνοι που άρχισαν να παρατηρούν ότι δεν υπήρχαν κανένα ίχνος βιογραφίας των μελών του συγκροτήματος ούτε και στοιχεία για το ποιοι δούλεψαν στην παραγωγή και στην ηχογράφηση. Επιπλέον, οι φωτογραφίες που μοιράστηκαν στο Διαδίκτυο ήταν αφύσικα λείες και με παράξενα λάθη. Οι αόρατοι ροκ σταρ έβγαζαν επίσης νέα άλμπουμ τρομακτικά γρήγορα - κυκλοφόρησαν δύο τον Ιούνιο, με το τρίτο να είναι έτοιμο για την ερχόμενη εβδομάδα.
Οντας αντιμέτωποι με μια ολοένα αυξανόμενη καχυποψία, το συγκρότημα υπερασπίστηκε τον εαυτό του με μια επιθετική ανακοίνωση που ανέφερε: «Είναι απολύτως τρελό οι λεγόμενοι δημοσιογράφοι να συνεχίζουν να προωθούν χωρίς στοιχεία την αβάσιμη θεωρία πως οι Velvet Sundown είναι προϊόν AI». Τελικά οι ιθύνοντες του αμφιλεγόμενου εγχειρήματος αναγκάστηκαν να παραδεχτούν αυτό που έδειχνε προφανές. Το συγκρότημα είχε πει ψέματα και η μουσική τους ήταν στην πραγματικότητα παράγωγο Τεχνητής Νοημοσύνης. Το ανανεωμένο πλέον βιογραφικό τους σημείωμα στο Spotify αναφέρει: «Οι Velvet Sundown είναι ένα συνθετικό σχήμα που καθοδηγείται από την ανθρώπινη δημιουργία και συντίθεται, εκφράζεται και οπτικοποιείται με την υποστήριξη της Τεχνητής Νοημοσύνης. Δεν είναι τέχνασμα. Είναι καθρέφτης. Μια συνεχής πρόκληση που έχει σχεδιαστεί για να αμφισβητήσει τα όρια της συγγραφής, της ταυτότητας και το μέλλον της ίδιας της μουσικής στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης».
Στο έλεος του αλγόριθμου
Η πρωτοφανής αυτή υπόθεση από τη μία επιβεβαίωσε κάποιους από τους πιο σκοτεινούς μας φόβους για την αλόγιστη παρείσφρηση της ΑΙ στις τέχνες και από την άλλη ανέδειξε για ακόμη μια φορά τις αμφίβολες πρακτικές του Spotify για την αποφυγή καταβολής δικαιωμάτων. Πολλές είναι οι έρευνες που καταδεικνύουν ότι το Spotify γεμίζει τις λίστες αναπαραγωγής με καλλιτέχνες «φαντάσματα» ώστε να περιορίσει τις πληρωμές των δικαιωμάτων. Μάλιστα, η ανταγωνιστική πλατφόρμα μουσικής Deezer δεσμεύτηκε να μην κάνει δεκτό περιεχόμενο που παράγεται εξ ολοκλήρου από AI, χωρίς ωστόσο να είναι αντίθετη με τη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης ως βοηθητικό εργαλείο στα τραγούδια. Η πλατφόρμα μοιράστηκε επίσης ένα ανησυχητικό στατιστικό: σχεδόν το 20% της μουσικής που ανεβαίνει για τους χρήστες έχει δημιουργηθεί με τη βοήθεια ΑΙ μέσων και ο αριθμός αυτός διπλασιάστηκε μέσα σε μόλις τρεις μήνες. Μια ξεχωριστή μελέτη της Παγκόσμιας Συνομοσπονδίας Οργανισμών Δημιουργών και Συνθετών (CISAC) εκτιμά πως χωρίς τη χάραξη στοχευμένης πολιτικής και νομοθεσίας, μέσα στα επόμενα τέσσερα χρόνια οι καλλιτέχνες και οι εργαζόμενοι σε όλους τους κλάδους της μουσικής κινδυνεύουν να χάσουν εξαιτίας της Τεχνητής Νοημοσύνης πάνω από το 20% του εισοδήματός τους. Αντιθέτως, οι προγραμματιστές της ΑΙ στη μουσική βιομηχανία πρόκειται να αποκομίσουν δισεκατομμύρια. Πολλοί είναι οι καλλιτέχνες που έχουν ορθώσει τη φωνή τους απέναντι σ’ αυτό το νέο ψηφιακό, δυστοπικό (;) οικοσύστημα. Ονόματα όπως ο Nick Cave, ο Paul McCartney, οι Radiohead, η Dua Lipa και η Kate Bush, μεταξύ άλλων, έχουν ζητήσει ανοιχτά από τη βρετανική κυβέρνηση να αλλάξει τους νόμους περί πνευματικών δικαιωμάτων απέναντι στην ΑΙ, ωστόσο χωρίς κάποια τύχη μέχρι σήμερα.
Τα κάλπικα ταλέντα
Τέλος, η αλλόκοτη αυτή υπόθεση μας φέρνει στο μυαλό την περίπτωση του ποπ ντουέτου των Milli Vanilli, ένα ιστορικό φιάσκο της μουσικής βιομηχανίας από τα τέλη της δεκαετίας του ’80. Οι παραγωγοί εκείνου του γκρουπ μαϊμού τοποθέτησαν δύο εμφανίσιμους νέους να παριστάνουν πως τραγουδούν και χορεύουν στα βίντεο κλιπ, ενώ τα φωνητικά ανήκαν σε άλλους τραγουδιστές που έμεναν αθέατοι. Η κομπίνα ξεφούσκωσε με τον χειρότερο τρόπο και τα δύο μέλη του συγκροτήματος έγιναν αντικείμενο χλεύης και μίσους από τα ΜΜΕ και τον κόσμο, που ένιωσε εξαπατημένος.
Η εποχή του MTV και της κουλτούρας της αποθέωσης της φωτογένειας υπέστη τότε μια μεγάλη ήττα. Ποιος θα φανταζόταν ότι μερικές δεκαετίες αργότερα κάποιοι θα το πήγαιναν πολύ παραπέρα, χωρίς να διστάσουν να υποβιβάσουν την τέχνη, δημιουργώντας πλαστές οντότητες και τεχνητή μουσική χωρίς κανένα ανθρώπινο αποτύπωμα; Και μάλιστα αναπαράγοντας τα στερεότυπα του κλασικού, οργανικού, χειροποίητου rock’n’roll. Η εποχή των Milli Vanilli σήμερα φαντάζει αθώα. Αν μόλις αισθανθήκατε μια ανησυχία ή μια αποστροφή, είστε απλώς άνθρωπος. Σε αντίθεση με τους Velvet Sundown…
