Δεν ταυτίστηκε τυχαία το ερμηνευτικό ύφος του Φρανκ Σινάτρα και όσων τον αντέγραψαν (Μάικλ Μπουμπλέ) με τις γιορτές, καθώς η χαρμόσυνη αίσθηση της θαλπωρής ταυτιζόταν με το ύφος των crooners. Όμως πέρα απ’ τα πολυπαιγμένα τραγούδια που αναμασούν και διασκευάζουν τα συνήθη, υπάρχουν άλλα που προσφέρονται για ένα εναλλακτικό εορταστικό soundtrack.
Ο folk τροβαδούρος Sufjan Stevens κυκλοφόρησε το 2006 ίσως τον πιο μελαγχολικό δίσκο που ηχογραφήθηκε ποτέ για τα Χριστούγεννα, τιτλοφορούμενο απλώς ως «Songs For Christmas».
Η μοναξιά τις χρονιάρες μέρες
Ο δίσκος περιελάμβανε μια υπέροχα μελαγχολική μπαλάντα με τον τίτλο «That was the worst», που μέσα από μια αιθέρια μελωδία επικοινωνούσε τη μοναξιά των γιορτών, όταν οι σκόρπιες οικογενειακές μνήμες χορεύουν στο μυαλό και εντείνουν το πνιγηρό αίσθημα της απουσίας των αγαπημένων. Την ανάγκη για μια τυχαία συνάντηση τις ημέρες των γιορτών κρύβουν και οι στίχοι του «My dear acquaintance», που ερμηνεύει με στιλ και κλασική φινέτσα η Regina Spektor. Το αυθεντικό τραγούδι ανήκει στην Peggy Lee, όμως η Regina φέρνει στην ερμηνεία της κάτι από την αστική μοναξιά και την ανάγκη για σύνδεση με έναν ξένο. Αυτή την τραγικότητα, μαζί με πολλές προσωπικές ματαιώσεις, είχε και η σπουδαία Amy Winehouse, η οποία στις ερμηνείες της κουβαλούσε το πνεύμα των σπουδαίων γυναικών της κλασικής soul. Αυτό φαίνεται περίτρανα στο «I saw mommy kissing Santa Claus» που ηχογραφήθηκε ζωντανά για το BBC Radio 2.
Χαρμόσυνη ποπ με φιλοζωικό μήνυμα
Οι παλιοί αγαπημένοι του ελληνικού κοινού, οι Flaming Lips, λίγα χρόνια πριν γράψουν τα πιο αξιόλογα album της καριέρας τους, κατάφεραν με έναν πρωτότυπο τρόπο να εκφράσουν την ευδαιμονία των εορτών μέσα από μια ακτιβιστική παρόρμηση. Η μπάντα τραγουδάει για την ανάγκη να απελευθερώσει τα ζώα που είναι κλεισμένα στον ζωολογικό κήπο με το «Christmas at the Zoo» του 1995, ένα τραγούδι το οποίο πατάει πάνω σε έναν μεθυσμένο ρυθμό που ενσωματώνει με χάρη τις χαρμόσυνες καμπάνες και άλλα εορταστικά κλισέ στην ενορχήστρωση. Η διάθεση είναι εξίσου φρέσκια, κινητική και επικοινωνεί ανάλογα πλατιά και θετικά χαμόγελα στο τραγούδι «Puppies are forever» από τον δίσκο «Everyday is Christmas» του 2017. Σε αυτό η Sia ακούγεται αποφασισμένη και αδιαπραγμάτευτη σε ό,τι έχει να κάνει με την αγάπη της για τα κουτάβια και αναφέρει ότι δεν είναι δώρα Χριστουγέννων που μπορεί να βαρεθούμε, αλλά τα φροντίζουμε για πάντα.
Οταν οι ποιητές αγαπούν τα Χριστούγεννα
Παρά τη συχνή χρήση του τραγουδιού σε εορταστικές συλλογές με μελαγχολικές μπαλάντες, το «Hallelujah» του Leonard Cohen δεν αποτελεί ένα χριστουγεννιάτικο άσμα. Από την άλλη, πώς μπορεί να συνδεθεί ένας τραγουδοποιός του διαμετρήματος και της ιστορίας του Bob Dylan με τα Χριστούγεννα; Και με τι στιλιστικό ύφος θα μπορούσε ο ίδιος να προσεγγίσει το εορταστικό πνεύμα; Το «Christmas in the heart», που κυκλοφόρησε ο Dylan το 2009, είναι ένα άλμπουμ μνήμης, γι’ αυτό ακριβώς είναι υποφωτισμένο. Στο τερέν των χριστουγεννιάτικων τραγουδιών εξακολουθεί να σε κερδίζει ως τα τρίσβαθα των ακουστικών σου αισθητηρίων, ακόμη κι αν ανήκεις σε εκείνους που καιροφυλακτούν για το στραβοπάτημά του σε ένα τόσο εξεζητημένο πείραμα. Ξεχωρίζει το υπέροχο «It must be Santa» με την ανόρεχτη γενναιοδωρία του Dylan, σε μια ελεγεία στα φαντάσματα των Χριστουγέννων.
Το ροκ της δεκαετίας του ’90
Ενας από τους αδικοχαμένους της γενιάς του grunge ήταν ο Chris Cornell, η φωνή των Soundgarden, ο οποίος ηχογράφησε μια συγκινητική εκδοχή του «Ave Maria» το 1997, που ήταν μέρος της συλλογής «A Very Special Christmas 3». Επίσης, η διασκευή που κυκλοφόρησαν οι συμπατριώτες τους από το Σιάτλ Pearl Jam στο τραγούδι «Someday at Christmas» είναι σκέτη απόλαυση. Αξίζει να επισημανθεί πως το τραγούδι το είχε ερμηνεύσει σε πρώτη εκτέλεση ο Stevie Wonder το 1966. Αν και οι εμπνευστές του grunge είχαν κάνει άλλη μια πρώιμη απόπειρα σε ανάλογο τραγούδι, με το «Let me sleep (it’s Christmas time) το 1991, ένα single που οι Pearl Jam είχαν κυκλοφορήσει σε μόλις 1.500 συλλεκτικά αντίτυπα, το «Someday at Christmas» παραμένει η πιο πετυχημένη χριστουγεννιάτικη κυκλοφορία τους – εκτελεσμένη, μάλιστα, με ευδιάκριτη και ρομαντική αφοσίωση στην ομορφιά της μελωδίας. Απ’ την άλλη, δεν πετυχαίνουν κάτι ανάλογης ποιότητας οι Smashing Pumpkins με το «Christmastime», που κυκλοφόρησαν στο απόγειο της δόξας τους το 1997, όμως αυτό το απλοϊκό και πρωτότυπο τραγουδάκι έχει μια αμεσότητα που δεν σου αφήνει περιθώριο να το κακοκαρδίσεις.
Ροκ δέηση στο πνεύμα των Χριστουγέννων
Οι U2 διασκεύασαν για φιλανθρωπικούς σκοπούς το «I believe in Father Christmas» ένα τραγούδι που είχε γράψει ο Greg Lake των King Crimson στα μέσα της δεκαετίας του ’70. Αν και η διασκευή των Ιρλανδών στο «Baby please come home» είχε γίνει παγκοσμίως γνωστή στη δεκαετία του ’80, αυτή η ηχογράφηση του 2008 είναι πιο ατμοσφαιρική και πιο τρυφερή. Σε εντελώς ανατρεπτικό και εμπρηστικό πνεύμα κινείται το οργισμένο «Father Christmas» που κυκλοφόρησαν οι Kinks το 1977, στο οποίο έλεγαν στο πνεύμα των Χριστουγέννων: «Δώσε μας χρήματα, θα σε χτυπήσουμε αν δεν δώσεις όλα τα παιχνίδια στα μικρά πλουσιόπαιδα». Όμως ακόμη πιο σημαντικό και γοητευτικό είναι το «Fairytale of New York» που ηχογράφησαν οι Pogues. Ο τραγουδιστής τους Shane MacGowan, που πέθανε πριν από λίγες ημέρες σε ηλικία 65 ετών, ερμηνεύει με αμίμητο στιλ αυτή την κέλτικη μπαλάντα, με τη βοήθεια της Kirsty MacColl στα δεύτερα φωνητικά. Παραδόξως, η ηχογράφηση του τραγουδιού έγινε τις ζεστές ημέρες του Αυγούστου του 1987.
Τα μεγάλα είδωλα του ροκ
Η συνεργασία του David Bowie με τον Bing Crosby χαρακτηρίστηκε ένα από τα πιο πετυχημένα ντουέτα όλων των εποχών. Πραγματικά, με τη συνδυαστική διασκευή των «Peace on Earth» και «Little drummer boy», που ηχογράφησαν ζωντανά το 1977, έδωσαν ένα απρόσμενα cool στοιχείο στους χριστουγεννιάτικους ύμνους, σε ένα παράδοξο καλλιτεχνικό στοίχημα συμπόρευσης, συν-συγκίνησης και συναρμονίας των δύο ετερόκλητων μουσικών. Άξιο προσοχής είναι και το ψυχεδελικό «A winter’s tale», ένα πανέμορφο τραγούδι που ηχογράφησαν οι Queen στο τέλος της καριέρας τους με τον Freddie Mercury και που ευτυχώς βρήκε μια θέση στο μεταθανάτιο άλμπουμ του 1995 με τίτλο «Made in heaven». Πολλά χρόνια νωρίτερα, το 1963, ο Johnny Cash γνώρισε μεγάλη επιτυχία με το «I heard the bells on Christmas Day», που βασιζόταν σε ένα ποίημα του 1863 και αποτελεί ένα τραγούδι που αξίζει να αναβιώσει και να εκτιμηθεί από τις νεότερες γενιές. Κάτι εξίσου ενδιαφέρον επιχειρεί και ο Tom Petty με το «Christmas all over again» του 1992, μια μεγαλόπνοη παραγωγή που αναβιώνει το άγγιγμα του Phil Spector στην παραγωγή. Ο Petty επιθυμεί να κάνει τον ακροατή κοινωνό της ευδαιμονίας της μουσικής του, έχοντας την ανάγκη να μοιραστεί εξίσου με τους ακροατές του την αισιοδοξία του, σαν να είναι και αυτοί συνυπεύθυνοι για το δικό του δημιούργημα. Να μια διάσταση ακρόασης που δεν είναι και πολύ συνηθισμένη.
Η ματιά των εναλλακτικών
Με άξονα την ευδαιμονία της ηλεκτρικής pop που παραμένει θελκτική, ο Badly Drawn Boy υπέγραψε ίσως το πιο όμορφο χριστουγεννιάτικο τραγούδι που γράφτηκε μετά το 2000. Το «Donna And Blitzen» είναι ένα καλούδι που σου γλυκαίνει αμέσως την καρδιά, με τη μελωδία να είναι βουτηγμένη στην κολυμπήθρα της θετικότητας και της αγάπης. Ένα διαμαντάκι είναι και το «The Christmas song» των Raveonettes, που υμνεί επίμονα την αθωότητα των γιορτών και την ασφάλεια των Χριστουγέννων ως καινοφανείς εμπειρίες μέσα από τις ψυχεδελικές κιθάρες και τις γοητευτικές αρμονίες.
Παρηγορητικές διαθέσεις έχει το ανεξάρτητο συγκρότημα των Eels με το «Everything’s gonna be cool this Christmas» (1998), το οποίο χρειάζεται επαναληπτικές ακροάσεις για να αποδώσει τους καρπούς του στον ακροατή. Ενδιαφέρον, τέλος, έχει και ο τρόπος που πειραματίζεται με τους ηλεκτρονικούς, ρομποτικούς ήχους ο Beck στο μάλλον άνισο, αλλά ενδιαφέρον με τον τρόπο του «Little drum machine boy».
