Η μεγάλη εγγενής περιέργεια να ψηλαφεί τα πράγματα από τη δική του πλευρά χαρακτηρίζει τον Θωμά, που αναζητά τον εκφραστικό εαυτό του μέσα και γύρω από αυτά. Η χαρά τού να βρίσκει τη φωνή του ανάμεσα στις άλλες φωνές δημιουργεί μια απολαυστική πολυφωνία. Πράγματα που διαβάζει -άρθρα, δοκίμια, ποίηση-, ταινίες που βλέπει, η μουσική που γεννιέται μέσα του αλλά και τα... τσίπουρα που πίνει με φίλους βγαίνουν ξανά προς τα «έξω» μ’ έναν τρόπο προσωπικό.
«Το πιο σημαντικό είναι να δεχόμαστε επιρροές, να μην φοβόμαστε να κλέψουμε, γιατί έτσι γεννιέται το νέο. Δεν ζούμε στον Άρη!» Και αυτό το «νέο» ο Θωμάς δεν το αναζητά εμμονικά χάριν του νεωτερισμού. Οι φίλοι του τον κοροϊδεύουν γιατί είναι υπερβολικά σοβαρός, για το αίσθημα ευθύνης που τον χαρακτηρίζει σε ό,τι κάνει. «Πολλή σκέψη, πολλή οργάνωση, ίσως γι’ αυτό να στρέφομαι συχνά στη μουσική, για ν’ απελευθερωθεί η χαμένη μου παιδικότητα, η “παιδική χαρά” που έχω μέσα μου!»
Νεανική τελετουργία
Μία από τις πρώτες συναυλίες που θυμάται με χαρά και νοσταλγία ήταν με το γκρουπ της γειτονιάς του στο Μενίδι των παιδικών του χρόνων. Είχαν εμφανιστεί σε μια αυλή, στον καλλιτεχνικό-ακτιβιστικό χώρο του Καλλιτεχνείου των Αχαρνών, ένα «μουσικό σχολειό» για όλη τη γενιά του. Ξαφνικά άρχισε να βρέχει, τα όργανα βρέχονταν, οι σταγόνες χόρευαν σε κάθε χτύπημα στα τύμπανα που έπαιζε ο μικρός αδελφός, ο επίσης ταλαντούχος Ραφαήλ, αλλά τα παιδιά συνέχιζαν τη μουσική τους.
Παίζοντας πάλι πρόσφατα εκεί, ο χώρος, οι άνθρωποι, όλα ήταν ίδια, όμως έμοιαζαν διαφορετικά. Το κοινό φαινόταν να ζει έντονα αυτό που γινόταν στη σκηνή σαν να συμμετείχε σε ένα κατανυκτικό μυστήριο. «Τελετές» σαν κι αυτή επιθυμεί να δημιουργεί στη ζωή του ο Θωμάς. Τελετές όπου, σαν τα πουλιά που τραγουδούν μαγνητίζοντας το ταίρι τους, μ’ έναν τρόπο μη λεκτικό, μη λογικό, οι συμμετέχοντες δημιουργούν έντονες συσχετίσεις.
Σαν ένας γλύπτης
Ο Θωμάς Μελετέας χαίρεται να έχει γλυκύτητα στο παίξιμό του - την οποία όλοι διακρίνουν, αλλά και τη συνολική εποπτεία στην οργάνωση, στη σύνθεση του ήχου, στο οπτικό και εικαστικό μέρος μιας συναυλίας, ενός δίσκου. Μια «πληγή» την οποία προσπαθεί να επουλώσει αφορά την περίοδο της καραντίνας, μία από τις πιο δύσκολες στη ζωή ενός δημιουργικού νέου μουσικού: τότε που φλέρταρε με τη μοναξιά και την κατάθλιψη που τον ώθησαν, τελικά, να γράφει πιο απλά. Μουσική που να μπορεί να επικοινωνήσει πιο εύκολα με τους συνεργάτες του και το κοινό, αφήνοντας την έμπνευσή του αχαλίνωτη.
Ελεύθερος πια από τα δεσμά της λογικής πίσω από τη μουσική, χρησιμοποιεί την «πρώτη ύλη» όπως ο γλύπτης σμιλεύει την πέτρα ή ο κεραμοποιός πλάθει τον πηλό. Αυτό το υλικό, για τον Θωμά, είναι η μουσική της Ανατολικής Μεσογείου, που συναντά τις άλλες του επιρροές: το ροκ των νεανικών χρόνων, την τζαζ, τη σύγχρονη ευρωπαϊκή μουσική, ακόμα και τα μικρασιάτικα τραγούδια, που τ’ ανακάλυψε μέσα από τα γλέντια στις συνεστιάσεις, στις καταλήψεις, στα πολιτικά στέκια. Αυτό το ρεπερτόριο με την απλότητά του, τη σοφία του, την ανθρωπιά του τού προκάλεσε μεγάλη συγκίνηση.
Η ανατολική εισβολή
Φιλόμουσοι άνθρωποι και οι δύο γονείς, ερασιτέχνες μουσικοί, μεγάλωσαν τα αδέλφια Μελετέα με progressive rock ήχους της δεκαετίας του 1970 -Pink Floyd, Genesis, Jethro Tull, Yes, αλλά και Διονύση Σαββόπουλο, Μίκη και Μάνο-, σ’ ένα μουσικό περιβάλλον γεμάτο δίσκους, όργανα, τραγούδια. Όλ’ αυτά καθόρισαν τον Θωμά, μαζί με ήχους που έφταναν από την Αμερική. Το «Ρεμπέτικο» του Κώστα Φέρρη τού ζέστανε την ψυχή, γιατί του έδωσε την εικόνα ενός ανθρώπου που παίζει μουσική όχι σε μια σκηνή με χιλιάδες ακροατές, αλλά σ’ ένα τραπέζι με φίλους, όταν όλοι -και οι μουσικοί- είναι μέλη μιας παρέας.
Οταν μπήκε στην εφηβεία, άρχισε να ασχολείται, και ως μουσικός και ως ακροατής, με τη σκληρή μουσική που τον ξεσήκωνε: heavy metal, punk και post-punk. Ενώ έπαιζε ηλεκτρική κιθάρα σε ροκ συγκροτήματα και, παράλληλα, με τη λαϊκή κιθάρα και το τρίχορδο μπουζούκι του πατέρα του σε ταβέρνες και τσιπουράδικα, το ούτι μπήκε ξαφνικά στη ζωή του. Ένας αγαπημένος φίλος το έφερε στην παρέα. Ο ήχος του, ρευστός, βαθύς και αέρινος, συντάραξε την ψυχή του Θωμά όπως ένας αφρισμένος ωκεανός.
Μια παντριά με όραμα
Σπουδάζοντας κλασικό πιάνο στο ωδείο από παιδί, αλλά και πειραματιζόμενος με μπάντες ή κομπανίες στα ρεμπέτικα γλέντια, ο Θωμάς, αφού πήρε το πτυχίο της Φυσικής στο ΕΚΠΑ -μια επιστήμη που του αρέσει πολύ και ενημερώνεται τακτικά γι’ αυτή-, προχώρησε σε μεταπτυχιακές σπουδές στην Ανατολική Παραδοσιακή Μουσική στο Πανεπιστήμιο της Μακεδονίας με δασκάλους τον δεξιοτέχνη στην πολίτικη λύρα Σωκράτη Σινόπουλο και τον ουτίστα Θύμιο Ατζακά. Αυθόρμητα, επ’ ουδενί συνειδητά, «παντρεύτηκε» το ούτι, αφιερώνοντας τη ζωή του σε αυτό, αλλά και στη γλώσσα που μιλάει. Τη συνάντησε ακούγοντας μουσικές απ’ όλα τα μήκη και τα πλάτη της Ανατολικής Μεσογείου, αλλά και τις περιοχές της Ελλάδας όπου το ούτι παίζεται με ιδιαίτερο τρόπο.
Χορδές με ανθρώπινη φωνή
Το ούτι, που η χροιά του μοιάζει με την ανθρώπινη φωνή -ένα ασυγκέραστο όργανο χωρίς τάστα, όπου μπορούν να παιχτούν όλα τα μικροδιαστήματα της ανατολικής μουσικής-, έγινε το «εργαστήρι» των δοκιμών των νέων του συνθέσεων. Αυτοσχεδιάζοντας σε αυτό, ψηλαφώντας το όπως θα έκανε ένα παιδί, γεννιόνταν ιδέες που έμοιαζαν με «ορυκτά» που θέλουν επεξεργασία όπως οι πολύτιμοι λίθοι. Τους ήχους αυτούς ο Θ. Μελετέας τους καταγράφει με όποιο πρόσφορο τρόπο, ακόμα και στο κινητό. Αργότερα τους σμιλεύει. Τελικά, τους επικοινωνεί στους συμπαίκτες του για να γίνουν μουσικά έργα που θα παιχτούν σε μία συναυλία ή θα ηχογραφηθούν σ’ έναν δίσκο. Ένα «εσωτερικό» ταξίδι ακολούθησε: η θητεία του στη μουσική με μέσο το ούτι. Το ταξίδι ολοκληρώνεται, μέρα τη μέρα, με τη γνωριμία του με μουσικούς με τους οποίους συνυπάρχει ως άνθρωπος, αλλά και ως καλλιτέχνης, δίνοντας ο ένας έμπνευση στη μουσική του άλλου. Ταξιδεύοντας σε όλη την Ελλάδα, παίζοντας σε σκηνές και φεστιβάλ, συνάντησε και συνεργάστηκε με τον ντράμερ Σωτήρη Τσώλη, τον «κρουστό» Μανούσο Κλαπάκη, τον κοντραμπασίστα και συνθέτη Πέτρο Κλαμπάνη ή τον λυράρη του Πόντου Χρήστο Καλιοντζίδη, μεταξύ πολλών άλλων.
Δίσκοι-σταθμοί ζωής
Πρόσφατα στη Σλοβενία ο Θ. Μελετέας παρουσίασε τον δίσκο του «Shapeshifting wizards» με τη συνοδεία ενός συνόλου σύγχρονου χορού. Μια συνέργεια των δύο τεχνών, της μουσικής με τον χορό
Στο άλμπουμ «Shapeshifting wizards» κάθε κομμάτι αποτελεί μια μικρή αφηρημένη σκιαγράφηση ενός ζώου. Έχοντας τα χρόνια εκείνα διαβάσει για τον σαμανισμό, όπου υπάρχει η πεποίθηση ότι κάθε άνθρωπος μπορεί να μεταμορφωθεί σε ένα ζώο, ο λύκος, το φίδι, ο ιαγουάρος ή το κολιμπρί αποτέλεσαν έμπνευση. Οι ομώνυμες συνθέσεις του δίσκου περιγράφουν τον τρόπο με τον οποίο τα ζώα αυτά κινούνται, τον χαρακτήρα τους.
Τα τελευταία έξι ή εφτά χρόνια ο Θωμάς γράφει ποιήματα. Όσο κι αν φαίνεται παράξενο, έμπνευσή του δεν αποτέλεσαν κορυφαίοι Έλληνες ποιητές, αλλά οι δημιουργοί της σύγχρονης αθηναϊκής σκηνής που εκφράζονται σε φανζίν και ιντερνετικά περιοδικά. Θέματα των ποιημάτων του είναι ο έρωτας και ο θάνατος: ότι ζούμε τον έρωτα και τον αποχωριζόμαστε μετά, ότι ζούμε και πεθαίνουμε ως άνθρωποι, όλα ειπωμένα με στοχαστικό τρόπο.
«Πλεξούδες»
Φτάνοντας στο σήμερα, στον τρίτο πλέον δίσκο του με τίτλο «Πλεξούδες», ο Μελετέας αποφάσισε να αποδεσμευτεί από τα αυστηρά πλαίσια μιας σύνθεσης. Από ένα περίπλοκο έργο έφτασε στην απλότητα, με φόρμες απλές και μουσικούς που παίζουν παραδοσιακά όργανα, εμπλουτίζοντας τον δίσκο με τρία τραγούδια όπου η φωνή του πρωταγωνιστεί, ερμηνεύοντας δικούς του στίχους.
Το πρώτο τραγούδι, το «Καλωσόρισμα», μιλάει για τον αποχωρισμό, τον ερωτικό θάνατο: «Το πέπλο το ληθαργικό σού κεντάει στολίδι να σε σκεπάζει αιώνια, στο νεκρικό ταξίδι». Στα «Γεφύρια» η αποδόμηση του εαυτού, η ύψιστη συσχέτιση με τον απέναντι: «Οι ατσαλένιες φυλακές που φωνάζουμε εαυτούς, ας μελώσουνε ευθύς, οι παλάμες σαν μπλεχτούν...».
Τα «Ερημοπούλια» -το τρίτο τραγούδι- είναι επηρεασμένα από τα λαϊκά τετράστιχα του μικρασιατικού παραδοσιακού ρεπερτορίου. «Κατά πού τραβάτε ερημοπούλια κι εσείς ανεμότρατες μικρές, πάρτε με μαζί κι εμένα που ’χω στην καρδιά λαβωματιές» λέει ο στίχος. Κάποια άλλα μουσικά θέματα στις «Πλεξούδες» που προέκυψαν από τη διαδικασία της σύνθεσης -τα «ορυκτά» που λέγαμε παραπάνω- λειτούργησαν είτε ως εφαλτήρια του στίχου είτε ως υποδοχείς-ράγες πάνω στις οποίες ο στίχος ταξιδεύει.
Στις «Πλεξούδες» του Θ. Μελετέα, μια ανεξάρτητη παραγωγή που συντέθηκε με πρωταρχικό εργαλείο την «τροπική» (modal) μουσική, κάθε κομμάτι πατάει πάνω σε κάποιο μουσικό δρόμο της Ανατολής. Η σύνθεσή του «Κληρονομιά», που κυκλοφόρησε ως προπομπός του δίσκου, έχει αφορμή τα παιδικά του καλοκαίρια στη Μεσσηνιακή Μάνη, στη μαγική Καρδαμύλη, γενέτειρα του πατέρα του Βαγγέλη. Οι «Πλεξούδες» είναι διαθέσιμες στο bandcamp του Θωμά και σε όλες τις ψηφιακές πλατφόρμες. Κι εμείς που αγαπάμε τη μουσική όταν έχει (και) υλική υπόσταση, περιμένουμε την κυκλοφορία τους σε CD και την παρουσίασή τους σε συναυλιακούς χώρους στην Ελλάδα, παντού.
Επιμέλεια κειμένου: Μαρώ Καβαλιέρου
