Τα τελευταία τρία χρόνια παρατηρείται το έντονο και εντυπωσιακό φαινόμενο μεγάλοι μουσικοί να πουλάνε τα δικαιώματα ολόκληρης της δισκογραφίας τους σε εταιρείες διαχείρισης πνευματικών δικαιωμάτων. Το πιο πρόσφατο περιστατικό αφορούσε τη διαπραγμάτευση των κληρονόμων του Μάικλ Τζάκσον σχετικά με την πώληση του καταλόγου του βασιλιά της ποπ έναντι του αστρονομικού ποσού των 800 εκατομμυρίων δολαρίων. Την ιλιγγιώδη συμφωνία πραγματοποίησε η Sony, η οποία μάλιστα έχει αποκτήσει τα δικαιώματα της ηχογραφημένης μουσικής του καταλόγου του Μπρους Σπρίνγκστιν, ο λογαριασμός για τα οποία έφτασε περίπου τα 600 εκατομμύρια δολάρια. Πρόσφατα έγινε γνωστό ότι οι δύο Τζάστιν της ποπ, ο Μπίμπερ και ο Τίμπερλεϊκ, πούλησαν αμφότεροι τα δικαιώματα των τραγουδιών τους για 200 και 100 εκατομμύρια αντίστοιχα, ενώ 400 έδωσε η Universal για το σύνολο των ηχογραφήσεων του Μπομπ Ντίλαν από το 1963 μέχρι σήμερα.
Η ρευστοποίηση της πνευματικής ιδιοκτησίας
Τα ποσά που έχουν επενδυθεί είναι αδιανόητα και ο ένας μετά τον άλλον οι μεγάλοι αστέρες της δισκογραφίας μοιάζουν να περιμένουν ο ένας πίσω από τον άλλον σε ένα ταμείο για να ρευστοποιήσουν τους πνευματικούς κόπους μιας ζωής. Αυτή η νέα τάση επιχειρηματικότητας έχει κάτι τελεσίδικο και αποπνέει έναν αέρα ελαφρώς επικήδειο στους πολυπληθείς φανατικούς ακροατές που βλέπουν τα τραγούδια που αγάπησαν να μετατρέπονται σε ομόλογο που ρευστοποιείται ή σε κληρονομιά που εκποιείται στο γκισέ της τράπεζας. Βέβαια, τα πνευματικά δικαιώματα αποτελούν αδιαμφισβήτητο περιουσιακό στοιχείο και οι νεοσύστατες εταιρείες που αγοράζουν με μανία μουσικούς καταλόγους ξέρουν καλά τι κάνουν, καθώς τα έσοδα που εισπράττουν για όσα χρόνια και αν έχουν τον κατάλογο, από τη χρήση σε ταινίες ή από τις ακροάσεις σε streaming, θα ξεπεράσουν την επένδυση πολύ σύντομα και χωρίς ιδιαίτερο ρίσκο. Άλλωστε, για να μπορέσουν οι εταιρίες να έχουν αντίστοιχους τζίρους από νέους καλλιτέχνες, πρέπει πρώτα να επενδύσουν οικονομικά.
Ποιοι είναι οι λόγοι;
Ετσι λοιπόν, όταν οι πιο δραστήριες εταιρείες στον χώρο των πνευματικών δικαιωμάτων, όπως η Hipgnosis και η Primary Wave, αγοράζουν τη δισκογραφία επιφανών δημιουργών όπως των Fleetwood Mac ή των Red Hot Chili Peppers, στην πραγματικότητα ξέρουν ότι με την έκρηξη του streaming μέσα από πλατφόρμες όπως του Spotify και της Apple σε μια δεκαετία θα έχουν μετατραπεί σε κολοσσούς, όπως περίπου ήταν οι πολυεθνικές δισκογραφικές στη δεκαετία του 1980. Ίσως να μην ακούγεται πολύ ροκ εντ ρολ το γεγονός ότι το έργο δεκαετιών του Νιλ Γιάνγκ και η ποίηση του Πολ Σάιμον μετατρέπονται με μια χρυσή συμφωνία σε ένα καλά σχεδιασμένο συνταξιοδοτικό πλάνο, όμως οι λόγοι που οδηγούν τους μεγαλύτερους καλλιτέχνες σε αυτή την απόφαση είναι κυρίως τρεις. Ο πρώτος είναι η ανασφάλεια που προκάλεσε η πανδημία, καθώς στέρησε από τους καλλιτέχνες τα έσοδα από τις ζωντανές περιοδείες και έκανε τους επιχειρηματίες να συνειδητοποιήσουν ότι οι ηχογραφήσεις είναι αυτές που αποτελούν στην πραγματικότητα ανθεκτικό περιουσιακό στοιχείο, σε σχέση με τις συναυλίες. Ο δεύτερος αφορά τους γηραιότερους καλλιτέχνες και πιο συγκεκριμένα τα ζητήματα κληρονομιάς, καθώς τα πνευματικά δικαιώματα συνήθως αποτελούν ένα αξεδιάλυτο κουβάρι για τους κληρονόμους, ενώ τα χειροπιαστά περιουσιακά στοιχεία διαιρούνται σαφώς πιο εύκολα. Ο τρίτος έγκειται στον πρόσφατο, αστάθμητο παράγοντα του TikTok και των εφαρμογών βίντεο μικρής διάρκειας που θα γεννηθούν στο μέλλον και που θα σερβίρουν μουσική σε εκατομμύρια χρήστες, πληρώνοντας φυσικά δικαιώματα στους παρόχους.
Αυτοί που αντιστέκονται
Βέβαια, δεν ενδιαφέρονται όλοι να εξαργυρώσουν άμεσα. Μεταξύ αυτών είναι και ο Άλις Κούπερ, ο οποίος μέχρι στιγμής έχει απορρίψει κάθε προσφορά, αλλά και η Μαντόνα, η οποία δήλωσε χαρακτηριστικά «η ιδιοκτησία είναι το παν». Υπάρχουν και οι περιπτώσεις συγκροτημάτων όπου χρειάζεται απόλυτη σύμπνοια, όπως για τους Pink Floyd, που φημολογείται ότι βρίσκονταν στα πρόθυρα πώλησης του καταλόγου τους για μια συμφωνία που θα φτάσει τα 500 εκατομμύρια δολάρια, αλλά οι Financial Times ανέφεραν εσωτερικές διαμάχες στα πρώην μέλη που θα φέρουν καθυστέρηση.
Σε κάθε περίπτωση, η πώληση μουσικών καταλόγων στο εξωτερικό αποτελεί μία τάση που δείχνει να εξαπλώνεται και θα έχει ενδιαφέρον να παρακολουθήσουμε την εξέλιξή της αλλά και το πότε και με ποιους όρους θα αρχίσει αυτό να συμβαίνει με Έλληνες δημιουργούς, είτε είναι ενεργοί είτε αφορά τους διαχειριστές της πνευματικής τους κληρονομιάς.
