Τί άλλο, άραγε, χρειάζεται να γραφτεί για τις Υποκλοπές; Όχι πολλά. Ίσως μόνο, το όλον αφήγημα, απ’ την αρχή
Από την πλήρη άρνηση, η πλευρά του πρωτόδικα καταδικασθέντος, Ταλ Ντίλιαν έχει προβεί σε σειρά δηλώσεων που δεν είχαμε την τύχη να ακούσουμε επ’ ακροατηρίω στον πρώτο βαθμό:
Απ’ το ότι πελάτες είναι μόνο Κράτη και υπηρεσίες επιβολής του νόμου μέχρι τα πλέον πρόσφατα δημοσιεύματα, κατά τα οποία φέρεται να υφίσταται σύμφωνο συνεργασίας με την Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών, δεκάδες e-mails με κρατικούς υπαλλήλους, ακόμη και κρατικές συστατικές επιστολές για την καλή λειτουργία του παράνομου λογισμικού predator.
Παρά ταύτα, τα ανωτέρω δεν έχουν αξιολογηθεί από την Εισαγγελία του Αρείου Πάγου και ήδη ενώπιον του Αντιεισαγγελέα κ.Μπακέλα εκκρεμούν δύο αιτήματα ανάσυρσης από το αρχείο: το αίτημα του Χρήστου Σπίρτζη που αφορά απόπειρα κατασκοπείας και τη λειτουργία ενιαίου κέντρου ΕΥΠ-predator και το αίτημα Κουκάκη για ανάσυρση της υπόθεσης, μετά τις πιο πρόσφατες, ως άνω δηλώσεις Ντίλιαν.
Κι ενώ, πέρα από τη δικαστική της διάσταση, η υπόθεση ξεκάθαρα αφορά στη λειτουργία των Θεσμών, στη «διαφάνεια της πολιτικής και γενικότερα της δημόσιας ζωής της χώρας», κατά την έννοια του άρθρου 43 Α του Κανονισμού της Βουλής (ΚτΒ), η αρμόδια Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας, ακόμη δεν έχει συνεδριάσει.
Κι όμως η ακρόαση κατόπιν αιτήματος των 2/5 των μελών της Επιτροπής είναι υποχρεωτική (παρ.4, άρθρο 41Α ΚτΒ). Έτσι και εν προκειμένω αφού έχουν συγκεντρωθεί τα 2/5 για τους κ.κ. Γρ. Δημητριάδη και Τ. Ντίλιαν, κατόπιν των σχετικών αιτημάτων της Αντιπολίτευσης.
Επίσης, προβλέπεται ότι «το [εν λόγω] δικαίωμα προς ακρόαση δύναται να ασκείται μία φορά το μήνα» (παρ. 5, 41Α ΚτΒ). Αυτονοήτως, η πρόβλεψη του Κανονισμού της Βουλής θα τίθετο εκ ποδών, αν τα αιτήματα δρομολογούνταν για τον επόμενο μήνα από αυτόν της κατάθεσής τους, παρεμποδίζοντας το αναφυόμενο δικαίωμα σε κλήση προς ακρόαση του κάθε φορά επόμενου μήνα. Σε ποια (νομική) βάση, λοιπόν, οι καθυστερήσεις;
Όσο για τα ρεπορτάζ ότι θα επιχειρηθεί από την πλευρά της πλειοψηφίας ερμηνεία …δια ψηφοφορίας, σε σχέση με τον ορισμό του «δημόσιου προσώπου», αφού δημόσια πρόσωπα κατά κανόνα καλούνται ενώπιον της Επιτροπής, δύο επισημάνσεις:
- Αφενός, τα «δημόσια πρόσωπα» έχουν προ πολλού οριοθετηθεί τόσο στο εθνικό δίκαιο όσο και στη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, με χαρακτηριστικότερη την διατύπωση στη απόφαση von Ηannover κατά Γερμανίας, κατά την οποία: «Δημόσια πρόσωπα είναι τα πρόσωπα που κατέχουν κάποια δημόσια θέση ή/και χρησιμοποιούν δημόσιο χρήμα και όσοι, γενικότερα μιλώντας, διαδραματίζουν κάποιο ρόλο στη δημόσια ζωή, είτε την πολιτική, την οικονομική, την καλλιτεχνική, την κοινωνική, την αθλητική ή σε οποιουδήποτε άλλο τομέα της δημόσιας ζωής» (παρ. 42, von Ηannover κατά Γερμανίας, Αρ. Προσφυγής 59320/00, ΕΔΔΑ 24.06.2004).
Υπ’ αυτή την έννοια, πώς θα μπορούσε ένας εκ των πρωτοδίκως καταδικασθέντων για την υπόθεση των υποκλοπών, η οποία αφορά στην παγίδευση/ απόπειρα παγίδευσης εκπροσώπων και των τριών Εξουσιών της συντεταγμένης πολιτείας, Νομοθετικής, Εκτελεστικής, Δικαστικής, αλλά ακόμη και της τέταρτης Εξουσίας, του Τύπου, ακόμη ακόμη και της ηγεσίας του Στρατεύματος, ο οποίος παρεμβαίνει με δημόσιες δηλώσεις του στα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης και απασχολεί τη δημόσια ζωή τουλάχιστον από το 2022, ότε και κλήθηκε το πρώτον ενώπιον της Επιτροπής Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής, να θεωρηθεί οτιδήποτε λιγότερο από «δημόσιο πρόσωπο»;
- Αφετέρου δε, τουλάχιστον τρεις εκ των τεσσάρων πρωτοδίκως καταδικασθέντων είχαν κληθεί τον Νοέμβριο του 2022 ενώπιον της Επιτροπής Θεσμών και Διαφάνειας, ότε και είχε διακριβωθεί το νόμιμο της κλήτευσής τους. Άλλωστε, από πότε το ζήτημα του νομικού ορισμού του «δημοσίου προσώπου» συνιστά «interna corporis», ώστε, ενδεχομένως, να καθορισθεί δια ..ψηφοφορίας;
Τέλος, όσον αφορά στο ρεπορτάζ της «Κυριακάτικης Δημοκρατίας» ότι μεθοδεύεται η ψήφιση τροπολογίας για θέσπιση ετεροδικίας για «μεταφορά της ποινικής διαδικασίας στο Ισραήλ», για τους Ισραηλινούς καταδικασθέντες πρωτόδικα και νυν εκκαλούντες, κατ’ ευθεία παρέμβαση στην εν εξελίξει δικαστική υπόθεση, ας δούμε τί ισχύει σήμερα:
1) Πρώτα και κύρια, η «Ετεροδικία» είναι θεσμός του Δημόσιου Διεθνούς Δικαίου, πηγάζουσα εκ της Αρχής της «ισότητας μεταξύ κυρίαρχων Κρατών» (“par in parem non habet imperium” αργότερα “sovereign equality”, βλ. Χάρτη Ο.Η.Ε.), κατά την οποία τα Κράτη είναι κυρίαρχα και ίσα και κατά την οποία το ένα δεν δικάζει το άλλο (“par in parem non habet judicium”), για πράξεις με τις οποίες ασκείται δημόσια εξουσία ("acta jure imperii") (1).
2) Πέρα από την ετεροδικία των Κρατών, κατά συμβατικό και διεθνές δημόσιο δίκαιο, αναγνωρίζεται η ασυλία των εν ενεργεία κρατικών αξιωματούχων κατά την ενάσκηση των καθηκόντων τους σε ξένο Κράτος, η διπλωματική ασυλία των μελών κρατικών αποστολών σε ξένο Κράτος (Συμβάσεις Βιέννης του 1961 και 1963 για τις Διπλωματικές και Προξενικές Σχέσεις αντίστοιχα) συνδυαστικά με το άρθρο 2 ΚΠΔ, κ.ο.κ.
3) Ακόμη προβλέπεται και το καθεστώς ετεροδικίας του στρατιωτικού (κατ’ αρχήν) προσωπικού στις νατοϊκές βάσεις – ως μέλη αποστολής ξένης χώρας – ίδετε ν. 3801/2003 άρθρο 4: συντρέχουσα ποινική δικαιοδοσία και πρόβλεψη για παραίτηση των ελληνικών Αρχών από την άσκηση της ποινικής τους δικαιοδοσίας.
4) Τέλος, ας σημειωθεί ότι με το ν.3933 της 18/19.2.1959 «Περί αναστολής διώξεως εγκληματιών πολέμου» ανεστάλη «αυτοδικαίως» κάθε δίωξη Γερμανών υπηκόων και καταργήθηκαν τα διωκτικά έγγραφα που είχαν εκδοθεί. Η παραπάνω ρύθμιση είχε τον χαρακτήρα της προσωρινής παραίτησης της χώρας από το δικαίωμα δίωξης εγκληματιών πολέμου και εις αποκατάσταση της διεθνούς νομιμότητας καταργήθηκε με το άρθρο 22 του ν. 3849/2010. Αξίζει, όμως, να ρίξει κανείς μια ματιά στην τότε Αιτιολογική Έκθεση του νόμου αυτού:
«Με το ανωτέρω νοµοθετικό πλαίσιο, το ελληνικό κράτος, το οποίο µόλις εξερχόταν από έναν καταστροφικό πόλεµο, παρείχε µια µορφή αµνήστευσης στους εγκληµατίες πολέµου υπό το δικαιολογητικό λόγο της προστασίας ανώτερων δηµοσίων συµφερόντων της χώρας. Ωστόσο, η υιοθέτηση της ανωτέρω νοµοθεσίας, που προκρίθηκε ως αναγκαία σύµφωνα µε τις τότε ιδιαίτερα ευαίσθητες ιστορικές συγκυρίες, δεν ισοδυναµεί και δεν δύναται σε καµία περίπτωση να ερµηνευτεί ως ισόβια παραίτηση του δικαιώµατος της Ελληνικής Πολιτείας να επιδιώκει την έκδοση και τη δίωξη των εγκληµατιών πολέµου. Και τούτο, διότι το γενικότερο δικαίωµα ποινικής δίωξης ανήκει στο σκληρό πυρήνα της κρατικής εξουσίας κάθε κυρίαρχου και ανεξάρτητου κράτους, µε το οποίο εκδηλώνεται η αντίδραση του συντεταγµένου κρά τους δικαίου εναντίον της οποιασδήποτε προσβολής των βασικών αγαθών της κοινωνικής ζωής. […]»
Όμως, τί σχέση έχει με τα παραπάνω ένας αλλοδαπός «ιδιώτης», πρωτόδικα καταδικασθείς για το σκάνδαλο των υποκλοπών ..σε βαθμό πλημμελήματος;
Ποια έκφανση της κυρίαρχης ισότητας μεταξύ Κρατών θα μπορούσε να στηρίξει την απόδοση οιασδήποτε μορφής ετεροδικίας; Υπάρχει (ξένο) Κράτος, το οποίο εμπλέκεται στις υποκλοπές; Δεν είναι, λοιπόν, απλά μια «υπόθεση ιδιωτών»;
*Αρτεμησία Παπαδάκη (Υποστήριξη Κατηγορίας στη δίκη των Υποκλοπών εκ μέρους κ.κ. Χρήστου Σπίρτζη και Όλγας Γεροβασίλη, Δικηγόρος Παρ’ Αρείω Πάγω, LL.M Δημόσιο Διεθνές Δίκαιο)
(1) Ως προς τα εγκλήματα πολέμου, τα οποία δεν παύουν να συνιστούν «κρατικές πράξεις», σύμφωνα με την πλειοψηφία στην υπόθεση των Γερμανικών Αποζημιώσεων ενώπιον του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης, με φωτεινή εξαίρεση την Γνώμη Μειοψηφίας του Δικαστή Cançado Trindade, ο οποίος με παρρησία διατύπωσε την άποψη ότι οι σφαγές αμάχων δεν είναι ποτέ πράξεις ενάσκησης κρατικής εξουσίας αλλά «κρατικά εγκλήματα» (delicta imperii), κρίθηκε ότι ο κανόνας της κρατικής ετεροδικίας δεν κάμπτεται. Ωστόσο, την απόφαση του ΔΔΧ «υπερκέρασε» η εντελώς πρόσφατη υπ’ αριθμ. 8785/8-4-2026 απόφαση του Ανωτάτου Ιταλικού Ακυρωτικού που έδωσε το πράσινο φως για εκτέλεση κατά της Γερμανικής Περιουσίας στην Ιταλία, στους Διστομίτες.
[μέρος του άρθρου προδημοσιεύτηκε στο in.gr]
