Ομόφωνα ενέκρινε το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο προχθές το βράδυ τις πρώτες μελέτες συντήρησης και αναστήλωσης για το μνημείο της Αμφίπολης, που αφορούν την προστασία και αποκατάσταση των πρανών, την αποστράγγιση των υδάτων και τη συντήρηση των δαπέδων. Για πρώτη φορά μετά τη δημοσιοποίηση της πολυσυζητημένης ανασκαφής, το κορυφαίο γνωμοδοτικό όργανο του υπουργείου Πολιτισμού, "ανεξάρτητα από την ανασκαφική προσέγγιση και την ταχύτητα της αποκάλυψης του εξαιρετικού, μοναδικού μνημείου της Μακεδονίας", κλήθηκε να γνωμοδοτήσει "για άμεσα μέτρα προστασίας μετά τις πολύ εκτεταμένες εργασίες αποχωμάτωσης για την αποκάλυψη όλου του περιβόλου, οπότε έχει διαταραχθεί η ισορροπία του μνημείου" όπως επισήμανε η αν. γενική γραμματέας του ΥΠΠΟ Μαρία Ανδρεαδάκη - Βλαζάκη.
Η άμεση ανάγκη προστασίας του μνημείου από τις καιρικές συνθήκες επισημάνθηκε και από τα μέλη του ΚΑΣ κατά τη συνεδρίαση, από την οποία όμως απουσίαζε η ανασκαφέας του, προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Σερρών Κατερίνα Περιστέρη, λόγω τριήμερης αναρρωτικής άδειας. Έστειλε, ωστόσο, την Τρίτη αίτημα αναβολής της συζήτησης προκειμένου να τοποθετηθεί καλύτερα πάνω στις μελέτες, εκφράζοντας παράλληλα τις επιφυλάξεις της σε σχέση με την τμηματική κατάχωση του περιβόλου, δηλαδή για τα 100μ. του τμήματος από πωρόλιθο, στο δυτικό μέρος του μνημείου.
Την πίεση χρόνου που δεν επιτρέπει την αναβολή της συζήτησης και καθυστέρηση της έναρξης των χωματουργικών εργασιών και αυτών για την αποστράγγιση των νερών της βροχής επικαλέστηκαν τόσο η γενική διευθύντρια Αναστήλωσης και συντονίστριας της ομάδας εργασίας για το μνημείο Ευγενία Γατοπούλου όσο και ο αρχιτέκτονας της ανασκαφής Μιχάλης Λεφαντζής. "Να μην καθυστερήσουμε, δεν θα αντέξει το μνημείο τον χειμώνα" ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Λεφαντζής, ενώ η κ. Γατοπούλου σημείωσε ότι "θα γίνουν ανασκαφικές τομές, έτσι θα έχει τη δυνατότητα η Εφορεία και η ανασκαφέας να τοποθετηθεί".
Τα μέλη του ΚΑΣ εξήραν την αρτιότητα και την ταχύτητα εκπόνησης της μελέτης για την αντιμετώπιση των πρανών και των ομβρίων υδάτων από τον πολιτικό μηχανικό Δημήτρη Εγγλέζο. Η εκπόνησή της ξεκίνησε στις 28 Ιουλίου και σύμφωνα με τον διευθυντή Αναστήλωσης Αρχαίων Μνημείων Δημοσθένη Σβολόπουλο "δίνει επαρκείς απαντήσεις" για τη στόχευσή της, η οποία, σύμφωνα με την παρουσίαση που έκανε ο κ. Εγγλέζος, προβλέπεται να αντιμετωπιστούν εξασφάλιση των πρανών και του περιβόλου, για την προστασία του μνημείου και τη διατήρηση και προστασία "μαρτύρων" στην κορυφή του λόφου.
Κατά την παρουσίαση που έκανε ο κ. Εγγλέζος τονίστηκε ότι η στόχευση είναι να αντιμετωπιστούν η εξασφάλιση των πρανών του μνημείου, η προστασία του περιβόλου, η κατάλληλη διευθέτηση των όμβριων υδάτων και η εξασφάλιση των πρανών περιμετρικά του αρχαιολογικού χώρου, με μακροπρόθεσμη στόχευση την αποκατάσταση του λόφου, όσο είναι δυνατόν, στην αρχική του μορφή καθώς και η διατήρηση και η προστασία "μαρτύρων" στην κορυφή του λόφου από την ανασκαφή του αείμνηστου Δημήτρη Λαζαρίδη στην κορυφή του. Επιπλέον θα αντιμετωπίσει τον δρόμο πρόσβασης από τον περίβολο στην κορυφή του μνημείου. Προβλέπεται επίσης η προσωρινή κατάχωση των 100 μέτρων από τα 300 μ. του πώρινου περιβόλου προκειμένου "να σωθεί", όπως τόνισε ο κ. Εγγλέζος, να προστατευθεί από τις καταρρεύσεις, με στόχο στην τελική φάση ανάδειξης του μνημείου να είναι ορατός όλος ο περίβολος. Όπως επισήμανε άλλωστε ο Δημοσθένης Σβολόπουλος, διευθυντής Αναστήλωσης Αρχαίων Μνημείων, απαντώντας στη διευθύντρια του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης Τζένη Βελένη, πρόκειται για "έργο μακράς πνοής, το οποίο πρέπει πρώτα να συντηρηθεί", ενώ πρόσθεσε ότι "ήταν λάθος σχεδιασμού να προχωρήσει η αποκάλυψη του περιβόλου με τόσο απότομα πρανή. Έπρεπε να γίνει το αντίθετο".
Σε παρέμβασή της η διευθύντρια της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ημαθίας, Πέλλας και του νέου Μουσείου των Αιγών Αγγελική Κοτταρίδη ρώτησε για την ύπαρξη φωτογραφιών πριν από το 2011 που ξεκίνησε η ανασκαφή. "Δεν έχω φωτογραφίες ούτε τοπογραφικά διαγράμματα" απάντησε ο Δ. Εγγλέζος, ενώ ο κ. Λεφαντζής έκανε λόγο για ύπαρξη τοπογραφικού του 2010.
Από τις πιο ενδιαφέρουσες στιγμές της συνεδρίασης ήταν εκείνη όπου ξεκαθαρίστηκε ότι ο " τύμβος " Καστά δεν είναι τύμβος, όπως για μεγάλο διάστημα υποστήριζε στις επίσημες ανακοινώσεις του το υπουργείο Πολιτισμού την περίοδο της επικοινωνιακής διαχείρισης της ανασκαφής στην Αμφίπολη. Μετά τις επίμονες ερωτήσεις, και πάλι της Αγγελικής Κοτταρίδη, ο Δ. Εγγλέζος διευκρίνισε ότι " είναι κατά 75% λόφος και 25% τύμβος".
Ομόφωνα ενέκρινε επίσης το ΚΑΣ τις μελέτες για τη συντήρηση των επιχρισμάτων από τα μαρμάρινα τμήματα του θριγκού της τρίτης αίθουσας του ταφικού μνημείου, που φυλάσσονται σήμερα στο Αρχαιολογικό Μουσείο Αμφίπολης, καθώς και για τα δάπεδα των τριών χώρων του μνημείου. Πρόκειται για το βοτσαλωτό στην είσοδο του τύμβου με τα γεωμετρικά σχέδια, το ψηφιδωτό από μικρά ακανόνιστα κομμάτια λευκού λίθου, σε κόκκινο φόντο, πίσω από τον τοίχο των Σφιγγών και το βοτσαλωτό με θέμα την Αρπαγή της Περσεφόνης, τα οποία διατηρούνται σε "εξαιρετική κατάσταση". Όσον αφορά το κυκλικό όρυγμα στη μέση του ψηφιδωτού με την Αρπαγή της Περσεφόνης, έχουν βρεθεί σπαράγματά του τα οποία αναμένεται να αποκαταστήσουν το 80% της επιφάνειάς του.
Το συνολικό κόστος του έργου ανέρχεται στα 800.000 ευρώ. Έχουν ήδη αρχίσει να εκταμιεύονται τα 260.000 ευρώ από τον κρατικό προϋπολογισμό, γεγονός από το οποίο, όπως τόνισε η κ. Βλαζάκη, "φαίνεται η βαρύτητα που δίνει το υπουργείο στο έργο της Αμφίπολης". Πρόσθεσε επίσης ότι "μέλημα του υπουργείου είναι η ολοκληρωμένη προστασία του μνημείου σε μόνιμη βάση και όχι η εφήμερη αντιμετώπισή του", ενώ έκανε λόγο για "εξαιρετική συνεργασία" με τον Δήμο Αμφίπολης, ο οποίος θα συμβάλει σε μηχανικό εξοπλισμό και εργατικό δυναμικό, όπως και με την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας. Ανέφερε επίσης ότι αναμένεται να κατατεθούν στο ΚΑΣ επόμενες μελέτες για την επικαιροποίηση της υποστύλωσης του μνημείου, τη συντήρηση των δομικών λίθων, των επιχρισμάτων και του γλυπτού διάκοσμου.
Πόλυ Κρημνιώτη
