Του Χριστόφορου Κατσαδιώτη*
Το Grand Palais, σε συνεργασία με το Μουσείο της Σχολής Καλών Τεχνών του Μόντρεαλ, διοργανώνει στο Παρίσι το σημαντικότερο γεγονός μόδας της τελευταίας δεκαετίας. Μια αναδρομική έκθεση των δημιουργιών του Ζαν Πωλ Γκοτιέ, από το 1971 έως το 2015, η οποία θα διαρκέσει μέχρι τις 3 Αυγούστου.
Ξεκίνησα για να επισκεφτώ, στον ίδιο χώρο, την έκθεση ζωγραφικής του Βελάσκεθ και ούτε καν που σκεφτόμουν να πάω στον Γκοτιέ. Μάλιστα, δεν κρύβω πως ήμουν σχεδόν αρνητικός ως προς την ιδέα. Η ουρά του κόσμου, όμως, στην είσοδο, ήταν μεγαλύτερη για τον Γάλλο μόδιστρο από ό,τι για τον Ισπανό ζωγράφο! Φυσικά είδα τον Βελάσκεθ, αλλά δεν κρύβω την πολύ μεγάλη έκπληξη που μου προκάλεσε η έκθεση του Γκοτιέ.
Το πρώτο έκθεμα είναι το αρκουδάκι του Γκοτιέ, από όταν ήταν πέντε χρονών, το 1957. Φαίνονται ξεβαμμένα από το χρόνο τα χρώματα, με τα οποία έχει επιχειρήσει να τονίσει τα χαρακτηριστικά του, αλλά και τον φθαρμένο στηθόδεσμο από σελίδες περιοδικού, σε σχήμα χωνιού, που είχε κάνει για το αρκουδάκι. Κατευθείαν το μυαλό, ακόμη και του πιο άσχετου με τη μόδα, πάει στο σχήμα κώνου για τον στηθόδεσμο που σχεδίασε για τη Μαντόνα!
Ακολουθούν φωτογραφίες με τη γιαγιά του, που από μικρός την λάτρευε. Ήταν αυτοδίδακτη σχεδιάστρια ρούχων και τον έπαιρνε μαζί της, σε πασαρέλες και σόου. Τα πρώτα του μαθήματα τα διδάχτηκε στους οίκους μόδας Πατού και Πιέρ Καρντέν και από το 1976 κιόλας τον αποκαλούσαν «Τρομερό παιδί της μόδας». Ήταν ο πρώτος που έπαιξε με τα όρια στο ντύσιμο, μεταξύ συμβατικού και ριζοσπαστικού. Μετέτρεψε τον κορσέ, αυτό το απλό, παραδοσιακό εσώρουχο σε προκλητικό εξωτερικό ένδυμα. Ήταν, επίσης, ο πρώτος που πρότεινε φούστες για τους άντρες και συνετέλεσε στην αποδοχή από τις μάζες των τατουάζ και των κρίκων στο σώμα (piercing).
Σχεδίασε ρούχα για τον κινηματογράφο, συνεργάστηκε με καλλιτέχνες, αλλά και με τα διασημότερα μοντέλα. Είναι ο πρώτος που πήρε στοιχεία των πανκ του ΄80 και από τη μόδα του δρόμου και τα μετέφερε στην πασαρέλα. «Μιλάει» για το απροσδιόριστο σεξουαλικό φύλο και για την πρόσμειξη των φυλών. «Παίζει» με τον χρωματισμό του δέρματος και με τα χρώματα των παραδοσιακών στολών.
Στον εκθεσιακό χώρο, περίπου 200 κούκλες οι οποίες φορούν τις δημιουργίες του από τις αρχές της πορείας του έως σήμερα, περιμένουν τον επισκέπτη. Ένα εντυπωσιακό θέαμα, καθώς οι κούκλες, σε ομάδες τοποθετημένες, δέχονται από προτζέκτορες στην κενή επιφάνεια των προσώπων τους τη βιντεοσκοπημένη εικόνα των μοντέλων του Γκοτιέ. Το αποτέλεσμα ενθουσιάζει. Τα μοντέλα είναι σαν να σε κοιτάνε πραγματικά, ανοιγοκλείνουν μάτια, στόμα, σου χαμογελούν ή ακόμα και σου μιλάνε! Αν θελήσεις να γυρίσεις την πλάτη σου, μπορεί και να αισθανθείς άβολα, μήπως παρεξηγηθούν...
Η αχαλίνωτη φαντασία του Γκοτιέ ξεχύνεται από τα πρώτα κιόλας εκθέματα. Ροκάδικο μαύρο δερμάτινο μπουφάν και φούστα από τούλι με πιέτες και κούμπωμα από τζιν. Ψάθινο πλεκτό γιλέκο με το αντίστοιχο φουστάκι. Μαύρη σακούλα σκουπιδιών, με τρύπα για να περνάει το κεφάλι, σε μίνι εκδοχή, με άδεια κονσερβοκούτια για βραχιόλια, τσιγκάκια και μπρελόκ για τον λαιμό. Στολή δύτη, στήθος και μπικίνι, κουκούλα και γάντια, με ζώνη από την οποία κρέμεται μικρή σημαδούρα με φερμουάρ και τακούνια με προεξοχή βατραχοπέδιλου. Επίσης στολή α λα Σταρ Τρεκ, παραδίπλα ενιαία φορεσιά, κασκέτο, λαιμός, μανίκι και γάντι, που καταλήγει στο ένα πόδι παντελόνι και στο άλλο φούστα. Ακόμη, ολόσωμη στολή, λευκή, από την οποία μπορεί κανείς να διακρίνει μόνο το πρόσωπο.
Μια άλλη ομάδα από κούκλες - μοντέλα, είναι μια πρόταση για πιο στιβαρούς άντρες. Πουλόβερ, με μπλε γραμμές, ναυτικό στιλ, με την πλάτη έξω που δένει με μια λεπτή λευκή ζώνη πίσω από τη μέση. Επίσης, δαντελένια ολόσωμη φούστα να σέρνεται στο πάτωμα, με ναυτικό καπέλο χωρίς γείσο και στα σημεία του στήθους μικρές άγκυρες. Πάλι με ναυτικό καπέλο, ολόσωμο μακρύ γούνινο φόρεμα με πούλιες, ενώ δεν λείπει και η πρόταση για γυναίκα τραυματία, με πατερίτσες, στρας και κλωνάρια - κέρατα πίσω από τους αγκώνες, με διάφανη μπλούζα και από πάνω μεταλλικό στηθόδεσμο σε κωνικό, μυτερό, σχήμα.
Μια σειρά ακόμη από μοντέλα τα οποία έχουν πίσω από το κεφάλι ένα διακοσμητικό στοιχείο που παραπέμπει σε φωτοστέφανο, κατασκευασμένο από φτερά ή από σύρμα. Σε κάποια μοντέλα, η δαντέλα καλύπτει όλο το πρόσωπο, όχι ως βέλο, αλλά ως κουκούλα με ανοίγματα στα μάτια.
Η επόμενη αίθουσα, μια πραγματική πασαρέλα, οι κούκλες να περιστρέφονται, και γύρω μια σειρά σχεδίων ρούχων, η οποία ξεκινάει με «παιδιά των λουλουδιών» στυλ, περνάει στον Ντέιβιντ Μπάουι και φτάνει σε πανκ καταστάσεις, με ξυρισμένα μαλλιά και κορόνες βασιλιάδων ή με τεράστια χρωματιστά -στυλ περικεφαλαία- μαλλιά. Διχτυωτά καλσόν, τα οποία στο μπροστινό μέρος έχουν πράσινο φλούο χρώμα, και στο πίσω μέρος ίδιας απόχρωσης φτερά καλύπτουν τα πόδια. Κόκκινα παπούτσια, ψηλοτάκουνα, δετά, με σατέν κορδόνια ή με δερμάτινες μαύρες μπότες και με καρφιά γύρω από τα τακούνια. Ακόμη, στρατιωτικά μποτάκια, σκισμένα στη μέσα κι έξω πλευρά της πατούσας, για να αποκαλύπτεται έτσι η γραμμή της καμάρας...
Για κοσμήματα, νεκροκεφαλές, παραμάνες και αλυσίδες να κρέμονται από τα αυτιά και να συνδέονται με τη μύτη. Και στην πασαρέλα, ένα από τα πολύ γνωστά σχέδια από φωτογραφίες σε περιοδικά μόδας: καπέλο ιππασίας, γυαλιά, γάντια, πίπα, ζώνη, κορμός και ψηλοτάκουνα παπούτσια, όλα μαζί ένα κομμάτι, σε ύφασμα λευκό με ελαφρύ μαύρο επαναλαμβανόμενο σχέδιο.
Στη συνέχεια της έκθεσης, ακούγονται ήχοι σκρατσαρίσματος από βινύλιο σε λούπα, θυμίζοντας ηλεκτρονική μουσική πασαρέλας στα τέλη της δεκαετίας του '80, αρχές '90. Ινδιάνικα φτερά, κομμένα καγκελωτά ημίψηλα καπέλα, εσώρουχα φετίχ από λωρίδες δέρματος και στολή κολάν ανατομίας σε αιματηρό χρωματάκι, να φαίνονται αρτηρίες, οστά και κάθε λεπτομέρεια, με δετά μποτίνια και επιγονατίδες, στην ίδια απόχρωση. Νυφικά, και η νύφη - κούκλα με ρόλεϊ στα μαλλιά και ασπίδα από τούλι, με σχηματισμένο πάνω της ένα πρόσωπο με χοντρά χείλη - σχέδιο κάποιας αφρικάνικης φυλής. Ακόμη, ριχτό λευκό τούλι στους ώμους και δερμάτινη καμπάνα παντελόνι, στυλ ροντέο, με ασήμια να κρέμονται στο πλάι. Πιο πέρα, dark blue στολή για παράτολμους τύπους, με τέσσερα μαξιλάρια σαλονιού στην ίδια απόχρωση να κρέμονται αντίστοιχα, δύο στους ώμους και δύο στη λεκάνη.
Τελικώς, η έκθεση του Γκοτιέ σε παρασέρνει. Και φεύγοντας, σε κάνει να σκεφτείς: "Μα καλά, εγώ πώς ντύνομαι...;". Και όλοι έχουν να πουν για το πόσο κεντρίζει το ενδιαφέρον και τη φαντασία, ανεξαρτήτως αν είναι του γούστου τους ή όχι!
* Ο Χριστόφορος Κατσαδιώτης είναι εικαστικός - χαράκτης
