Το όραμα για μια νέα στέγη για την Εθνική Λυρική Σκηνή και για την ίδρυση Ακαδημίας Λυρικής Τέχνης που θα φέρει το όνομα της απόλυτης ντίβας του λυρικού θεάτρου, της Μαρίας Κάλλας, πρωτοδιατυπώθηκε από την υψίφωνο Βάσω Παπαντωνίου το 1997. Τρία χρόνια αργότερα, θα ιδρυθεί η Εταιρεία με τον διττό στόχο να προωθήσει τις προσπάθειες για το κτήριο της Όπερας και της Ακαδημίας. Σήμερα, ο πρώτος στόχος βαίνει προς την ολοκλήρωσή του, μετά τη στρατηγική συμφωνία με το Ίδρυμα Στ. Νιάρχος, που ανέλαβε να αναγείρει τη νέα στέγη της Λυρικής (και της Εθνικής Βιβλιοθήκης). Η επίτευξη του δεύτερου, όμως, έχει αρκετό δρόμο ακόμη να διανύσει. Προκειμένου να ενισχυθούν οι προσπάθειες για να αποκτήσει και η Ελλάδα μια Ακαδημία Λυρικής Τέχνης αντάξιας του ονόματος της Κάλλας, η Εταιρεία πραγματοποιεί την επόμενη Κυριακή ένα μεγάλο γκαλά όπερας, σε συνεργασία με την ΕΛΣ. Με αυτήν την ευκαιρία, μιλήσαμε με την πρόεδρο της Εταιρείας για την Ακαδημία Λυρικής Τέχνης «Μαρία Κάλλας» Βάσω Παπαντωνίου, που δηλώνει βέβαιη πως και ο δεύτερος πυλώνας του οράματός της, πραγματοποιηθεί...
Συνέντευξη στον Σπύρο Κακουριώτη
* Κυρία Παπαντωνίου, σε ποιο στάδιο βρίσκονται σήμερα οι προσπάθειες για την ίδρυση της Ακαδημίας; Το βασικότερο πρόβλημα που αντιμετωπίζετε είναι αυτή τη στιγμή το κτηριακό;
Έχει έναν ύψιστο συμβολισμό να στεγαστεί η Ακαδημία που θα φέρει το όνομά της στο σπίτι που έζησε ως έφηβη η Μαρία Κάλλας. Πρόκειται για ένα διατηρητέο νεοκλασικό κτήριο στην οδό Πατησίων 61, το οποίο ανήκει στο ΝΑΤ. Η προσπάθειά μας ήταν να πειστεί το ΝΑΤ, ώστε να υπογραφεί μια συμφωνία και να δοθεί στον δήμο, ο οποίος θα επισκευάσει τις σοβαρές φθορές που υπέστη το κτήριο τόσο από τον σεισμό όσο και από την κατάληψή του. Είναι ένας χώρος άνω των 1.000 τ.μ., κατάλληλος να στεγάσει την Ακαδημία που ονειρεύομαι. Αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε στο στάδιο των διαπραγματεύσεων για να προχωρήσει η μακροχρόνια παραχώρηση του κτηρίου από το ΝΑΤ στον δήμο, ο οποίος μεσολάβησε. Επιδιώκουμε να προχωρήσει η μελέτη που κάνει η Εταιρεία, ώστε να ενταχθεί στο ΕΣΠΑ, να επισκευαστεί και στη συνέχεια να παραχωρηθεί στην Εταιρεία, ώστε να ιδρυθεί η Ακαδημία Λυρικής Τέχνης. Μη θεωρήσετε πως η επίλυση του ζητήματος της στέγης είναι μικρό βήμα. Είναι πάρα πολύ σημαντικό.
* Η Ακαδημία θα είναι ένας φορέας κρατικός ή ιδιωτικός;
Ένας φορέας παροχής ανώτατης μουσικής παιδείας θα πρέπει να υφίσταται όσο το δυνατόν λιγότερες κρατικές παρεμβάσεις. Από εκεί κι έπειτα, δεν έχει ξεκαθαριστεί ποια θα είναι η παρουσία του δήμου ή του υπουργείου Παιδείας, καθώς βρισκόμαστε ακόμη στα πρώτα στάδια.
* Τι σπουδές θα παρέχει η Ακαδημία;
Η λυρική τέχνη δεν αφορά μονάχα το τραγούδι. Η διεύθυνση ορχήστρας, η σκηνοθεσία, η σκηνογραφία, η ενδυματολογία, οι φωτισμοί είναι δεξιότητες που αυτή η Ακαδημία καλείται να καλύψει, ώστε να παρέχονται σπουδές ανωτάτου επιπέδου, κάτι που έχει συστηματικά καταπολεμηθεί από οργανωμένα συμφέροντα. Με αυτόν τον τρόπο επιδιώκουμε τον επαναπροσδιορισμό της μουσικής παιδείας στη χώρα μας.
* Ποια είναι η κατάσταση της μουσικής παιδείας στην Ελλάδα σήμερα;
Όσοι θέλουν να προχωρήσουν είναι αναγκασμένοι να πηγαίνουν στο εξωτερικό, όμως εκεί δεν αναγνωρίζονται οι σπουδές τους, καθώς τα διπλώματα των ελληνικών ωδείων είναι αδιαβάθμητα. Έτσι αναγκάζονται να πληρώνουν δύο και τρία χρόνια επιπλέον για να πάρουν ένα δίπλωμα. Είναι αδιανόητο! Ως μουσικός αρνούμαι να το δεχτώ.
Κι όμως, όποιος έχει αυτό το αδιαβάθμητο πτυχίο, μπορεί στη χώρα μας να ανοίξει ένα ωδείο, με αποτέλεσμα να έχουμε τα περισσότερα στον κόσμο σε σχέση με τον πληθυσμό μας! Όπου όχι μονάχα δεν βοηθάμε τους καλούς μουσικούς να γίνουν καλύτεροι, αλλά ούτε καν τους μέτριους μουσικούς να γίνουν καλοί ακροατές. Αυτή κατάσταση με πονάει πάρα πολύ.
Οι προοδευτικές δυνάμεις πρέπει, λοιπόν, να βοηθήσουν έργα που απευθύνονται σε ταλαντούχους νέους οι οποίοι δεν έχουν πρόσβαση στο εξωτερικό και δεν αναγνωρίζονται οι σπουδές τους στη χώρα τους.
* Δίνετε βάρος στον διεθνή προσανατολισμό της Ακαδημίας;
Αναμφίβολα. Η Ακαδημία στοχεύει να προσελκύσει από το εξωτερικό και δασκάλους, και σπουδαστές. Ήδη έχω επαφές με ανθρώπους με τους οποίους έχουμε συμπορευτεί στην τέχνη και είμαι βεβαία πως θα υπάρξει προθυμία να βοηθηθεί η προσπάθεια.
* Από την επίσημη πολιτεία τι αντιμετώπιση έχετε;
Ξέρετε σε πόσους υπουργούς Πολιτισμού είχα πάει όταν προσπαθούσαμε για το κτήριο της Όπερας; Αν δεν πήγαινα στο Ίδρυμα Νιάρχου, να συμφωνήσουμε για το κτήριο υπό τον όρο να δοθεί στη Λυρική Σκηνή, δεν θα γινόταν η Όπερα. Υπήρχε τέλεια αδιαφορία. Επειδή η Ακαδημία πρέπει να ιδρυθεί με νόμο, ελπίζω η πολιτεία να επιδείξει φρόνηση, για να δώσει την ευκαιρία να δημιουργηθεί ένας θεσμός ανώτατης μουσικής παιδείας στην Ελλάδα. Πιστεύω ότι θα βρω κατανόηση.
* Από τη Λυρική Σκηνή;
Με τους κατά καιρούς προέδρους και διευθυντές της Λυρικής είχαμε κάποια επαφή. Μέσα στα 14 χρόνια που έχουν μεσολαβήσει υπήρξαν διάφορα σχέδια για το κτήριο της ΕΛΣ, από την επέκταση του "Ολύμπια" στο διπλανό γκαράζ μέχρι την απορρόφησή της από το Μέγαρο Μουσικής, σχέδια στα οποία είχα αντισταθεί με όλες μου τις δυνάμεις. Στη συνέχεια, εγώ πήγα στο Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, όχι η Λυρική. Τότε ήταν πρόεδρος ο κ. Ο. Κυριακόπουλος και καλλιτεχνικός διευθυντής ο αγαπημένος μου Στέφανος Λαζαρίδης, που αποπέμφθηκε σκαιότατα... Στη συνέχεια προχώρησαν τα πράγματα και σήμερα έχω στενή συνεργασία με τον Μύρωνα Μιχαηλίδη. Είναι υπέρ των σχεδίων μας για την Ακαδημία, γι' αυτό και συνδιοργανώνουμε το γκαλά, όχι μονάχα για τη συγκέντρωση χρημάτων αλλά και για την ενημέρωση του κοινού για την προσπάθεια να γίνει η Ακαδημία.
Όλα αυτά τα χρόνια όμως που προσπαθώ, δεν είδα συστηματική συμπαράσταση ώστε να πιέσουμε την πολιτεία να δει τη μουσική σαν κάτι πολύ σημαντικό για την κοινωνία. Γιατί η μουσική όχι μονάχα τέρπει αλλά και συμφιλιώνει, και ενώνει τους ανθρώπους. Όταν κάποιος πηγαίνει σε μια συναυλία σαν τη δική μας, πιστεύω πως δημιουργεί μια γέφυρα ανάμεσα στον εαυτό του και τους άλλους, με τον κόσμο.
* Είστε αισιόδοξη για την ευόδωση του οράματός σας;
Όχι αισιόδοξη. Είμαι βέβαιη! Ως άνθρωπος που έχει υπηρετήσει τη μουσική, γνωρίζω τι μπορεί να κάνει η βαθιά πίστη, η ανιδιοτέλεια και η δύναμη που μου δίνει η ενέργεια που έχω ως μουσικός. Με όσα περάσαμε για να φτάσουμε έως εδώ, πώς να μην το πιστεύω; Με όσα καταστροφικά και απαράδεκτα που υφίσταται ο λαός μας, θα βουλιάξουμε αν δεν έχουμε πίστη στις δυνάμεις μας, ο καθένας στον μικρό του κύκλο. Εγώ σε αυτό στηρίζομαι, ούτε σε πολιτικούς ούτε σε χορηγούς. Άλλωστε, για τη Μαρία Κάλλας οφείλουμε να κάνουμε έναν θεσμό σοβαρό, όχι ένα τουριστικό κάλεσμα.
GALA ΟΠΕΡΑΣ για την Ακαδημία Λυρικής Τέχνης «Μαρία Κάλλας». Μουσική διεύθυνση: Λουκάς Καρυτινός. Ερμηνεύουν: Άρης Αργύρης, Αντρές Βεραμέντι, Δήμητρα Θεοδοσίου, Ντανιέλα Ντεσσί, Έλενα Ξανθουδάκη, Νίκολα Ουλιβιέρι. Συμμετέχουν η Ορχήστρα και η Χορωδία της Εθνικής Λυρικής Σκηνής. Ωδείο Ηρώδου Αττικού, Κυριακή 21 Σεπτεμβρίου 2014, 8.30 μ.μ.
