Αντί άλλης εισαγωγής: Από «Το Προλεταριάτο» του Βέρνερ Σόμπαρτ, καθηγητή της Πολιτικής Οικονομίας στο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου, Βερολίνο 1905. Ελληνική μετάφραση του Σπύρου Κορώνη, Αθήνα 1921. «Ημείς, που βαδίζομεν με χορτασμένην αυταρέσκειαν επάνω εις την ηλιόλουστον πλευράν της ζωής, γνωρίζομεν τόσον ολίγα δια τους μεγάλους πόνους και τας μικράς απολαύσεις εκείνων οι οποίοι προχωρούν μέσα εις το σκότος. Πότε βλέπομεν ημείς έστω κάτι τι από το Προλεταριάτον του τόπου μας; Πότε βλέπομεν πώς αρχίζει, πώς περνά και πώς τελειώνει την ημέραν του;
Πώς αρχίζει την ημέραν του, αυτό το βλέπομεν, όταν επιστρέφωμεν περί τα ξημερώματα σπίτι, ύστερα από μίαν ολόκληρον νύκτα χορού ή πόκερ ή όταν πηγαίνομεν εις τον σταθμόν δια να πάρωμεν το πρωινόν τραίνον. Δεν ηξεύραμεν ότι θα ευρίσκωνται εκεί και αυταί αι εκατοντάδες ή χιλιάδες ανθρώπων οι οποίοι πηγαίνουν “στην εργασίαν” εις μακράς σειράς, ανά δύο ή τρεις, με βιαστικόν βήμα, σιωπηλοί συνήθως, με τα εργαλεία των εις τα χέρια. Έρχονται από το σπίτι όπου ενεδύθησαν όπως, όπως, υπό το χαμηλό φως του λυχναριού, πλησίον κοιμωμένων παιδίων, και σπεύδουν τώρα να ριφθούν εις τας αγκάλας του γίγαντος Μολόχ, δηλ. του εργοστασίου. Η διαπεραστική σφυρίκτρα του αναγγέλλει εις τας εξ το πρωί, ότι η κυριαρχία του κεφαλαίου επί του σώματος και της ψυχής των επανήρχισεν δια την νέαν ημέραν...».
Γράμματα από την κόλαση
Στη σύντομη προαναγγελμένη ζωή της η Ουλρίκε Μάινχοφ, πριν ακόμη περάσει στην ένοπλη δράση με τη RAF, υπήρξε μια έγκριτη, διακεκριμένη και αναγνωρισμένη, μαχητική δημοσιογράφος, αφιερωμένη με την ψυχή και με το σώμα της στον αγώνα για την εκκαθάριση του δυτικογερμανικού πολιτικού τοπίου από τα ναζιστικά σκουπίδια. Ήθελε πρώτα να εξαντλήσει όλα τα όρια της νομιμότητας πριν κάνει το μεγάλο άλμα. Όταν είδε και αποείδε ότι με τα λόγια δεν γινόταν τίποτε, έκανε το άλμα της.
Η παράσταση «Ulrike - γράμματα από τη νεκρή πτέρυγα» στο Θέατρο Φούρνος στηρίζεται στις επιστολές της Μάινχοφ κατά την περίοδο της φυλάκισής της, 1972-1976, ως τον θάνατό της, μια ύποπτη «αυτοκτονία». Σε όλο αυτό το διάστημα η Μάινχοφ μοίραζε τη ζωή της ανάμεσα στα λευκά κελιά και στη «νεκρή πτέρυγα» που ήταν κάτι πολύ χειρότερο, μοιάζοντας βγαλμένο κατευθείαν από την «Κόλαση» του Δάντη: μια αργή και βασανιστική «αποφλοίωση» του σώματος από την ψυχή, που οδηγεί άφευκτα στον θάνατο ή στην τρέλα.
Αυτό που ορίζει τι είναι μυθοπλασία και τι όχι σε μια αφήγηση δεν είναι η αντικειμενική αλήθεια -που δεν υπάρχει- αλλά ο τρόπος που τη γράφουμε. Αίρεται έτσι ο διαχωρισμός ανάμεσα στην Τέχνη και στη ζωή προς όφελος και των δύο, της αδιαίρετης δηλαδή, και από τις δύο της όψεις, «αληθινής», αλήθειας των πραγμάτων. Άλλοι την ονομάζουν ποίηση, της τέχνης ή της ζωής, άλλοι σκηνοθεσία. Εδώ τη λένε παρέμβαση-άγγιγμα του Σάββα Στρούμπου.
Μια ελεύθερη παράσταση
Μεταφέρω απόσπασμα από το σημείωμα της Ναταλίας Γεωργοσοπούλου και του Σάββα Στρούμπου στο πρόγραμμα της παράστασης: «Οι επιστολές της είναι κάτι πολύ περισσότερο από πολιτικό ντοκουμέντο ή από προσωπικές εξομολογήσεις ενός ανθρώπου που ασφυκτιά στην κατάσταση του εγκλεισμού. Αποτελούν έναν χορό θανάτου μεταξύ λέξεων και συναισθημάτων, ελπίδας και απελπισίας, οργής και απόγνωσης. Οι λέξεις παλεύουν για να διασώσουν κάτι από τον άνθρωπο της ανυπότακτης επαναστάτριας, οι σκέψεις πίσω από τις λέξεις αντιστέκονται στον θάνατο των αισθήσεων, στην αλλοίωση της μνήμης, στο μακέλεμα του σώματος από την πλήρη απομόνωση...».
Σε αυτά δεν έχω να προσθέσω κάτι ουσιαστικότερο. Πρόκειται για μια μουσικοθεατρική μετάληψη που τελείται ισότιμα από μια χαρισματική μουσικό, τη Φανή Βοβώνη, και από μια ηθοποιό με εν δυνάμει τη σφραγίδα της δωρεάς, τη Ναταλία Γεωργοσοπούλου. Έγχορδο δίδυμο σώμα από μουσική και λόγο, σόλο βιολί με ονειρικούς αυτοσχεδιασμούς και ρεαλιστικές διασκευές ονείρων από έργα των Χάινριχ Ίγκνατς Μπίμπερ, Ντμίτρι Σοστακόβιτς και Κριστόφ Πεντερέφσκι. Τα σκηνικά και τα κοστούμια από την Κατερίνα Σωτηρίου, αμφίκοιλα και αμφίκυρτα, δηλώνοντας το αντίθετο από αυτό που υπαινίσσονται, ολοκληρώνουν το ασύμβατο χωροχρονικά τετρασυνεχές μιας παράστασης-κραυγής που θέλει να είναι πέρα από τον συμβατικό συγκρουσιακό χώρο και χρόνο: Ελεύθερη.
