Ο Ευάγγελος Βενιζέλος δεν έκρυψε ποτέ την πολιτική αντιπαλότητά του με τον Γ. Παπανδρέου, ούτε το γεγονός ότι ποτέ δεν τον απασχολούσε να εκφράζει -έστω και κατ' επίφαση για να κρατήσει τους ιδεολογικούς τύπους- τον "σοσιαλιστικό" χαρακτήρα του ΠΑΣΟΚ. Από την πλευρά του ο πρώην πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ ως πρωθυπουργός παρέπεμπε διαρκώς στις σοσιαλιστικές καταβολές του κόμματός του για να δικαιολογήσει ως μονόδρομο προς τη σωτηρία τις πιο νεοφιλελεύθερες πολιτικές που εφαρμόστηκαν στη χώρα, αλλά και την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Και οι δύο όμως ακολούθησαν και διακηρύττουν ως μόνη λύση την πολιτική των Μνημονίων. Η γραμμή της απόλυτης ταύτισής τους στην πράξη με τα συμφέροντα του Βερολίνου και της ευρωπαϊκής Δεξιάς δεν μπορεί να "σκεπαστεί" από τις όποιες επικλήσεις στο "όραμα" των Ευρωπαίων Σοσιαλιστών και Δημοκρατών. Αυτό που περιγράφουν στις πρόσφατες προτάσεις τους που περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, την "κατάργηση της τρόικας", δηλαδή, όπως εξήγησε ο Ευ. Βενιζέλος, την προσθήκη σε αυτήν και της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας.
Τώρα, με το πόρισμα των έξι ελεγκτικών εταιρειών για το κομματικό χρέος που υπολογίζεται σε περισσότερα από 120 εκατ. ευρώ να βαίνει προς την ολοκλήρωσή του και, από την άλλη, με τη σύμπτωση της ίδρυσης της νέας διεθνούς οργάνωσης Προοδευτική Συμμαχία από το SPD στις 22 Μαΐου, παρουσιάζεται στον Ευ. Βενιζέλο μια "χρυσή" ευκαιρία: Να τραβήξει τη "διαχωριστική γραμμή με το παρελθόν" την οποία επιθυμεί. Μια "διαχωριστική γραμμή" που αφορά τον Γ. Παπανδρέου, αλλά επισήμως πλέον και το... "Σ" από το ΠαΣοΚ. Έτσι, ο "απογαλακτισμός" του ΠΑΣΟΚ από τον σοσιαλιστικό του χαρακτήρα με την ουσιαστική αποχώρηση από τη Σοσιαλιστική Διεθνή και την "συνίδρυση" της Προοδευτικής Συμμαχίας με το SPD και άλλα μεγάλα ευρωπαϊκά σοσιαλδημοκρατικά κόμματα, σηματοδοτεί πολλά περισσότερα από μία ακόμη "πράξη" στο "έργο" της κόντρας με τον Γ. Παπανδρέου.
Από τη Σοσιαλιστική Διεθνή στην Προοδευτική Συμμαχία
Η αποκόλληση από το "σοσιαλιστικό" πρόσημο του κόμματος είχε επικυρωθεί ουσιαστικά από το Συντακτικό Συνέδριο μετά το οποίο από το Καταστατικό απουσιάζει κάθε αναφορά στον όρο. Παράλληλα, ο Ευ. Βενιζέλος είχε μεριμνήσει να συμπεριληφθεί στο Καταστατικό διατύπωση - "παραθυράκι" για δυνατότητα συμμετοχής και στην Προοδευτική Συμμαχία, η διαμόρφωση της οποίας είχε αποφασιστεί ήδη από τον Δεκέμβριο, δηλαδή πριν το Συνέδριο, με τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ να δηλώνει τώρα "συνιδρυτής" της.
Η απόφαση όμως του Ευ. Βενιζέλου να προσχωρήσει στο νέο διεθνές δίκτυο, πέρα από τις εσωκομματικές προεκτάσεις της, συνιστά ιστορικής όσο και πολιτικής σημασίας εγκατάλειψη του "σοσιαλιστικού" στοιχείου και υιοθέτηση ενός πιο... προοδευτικού και "σύγχρονου". Απώτερος στόχος είναι, όπως παραδέχτηκε, να μπορεί να συζητά και με κόμματα που "δεν αυτοπροσδιορίζονται ως σοσιαλιστικά", ανοίγοντας έτσι δρόμους για συνομιλίες και συνεργασίες με περισσότερους πολιτικούς χώρους.
Για να διασκεδάσει τις εντυπώσεις είπε πως δεν πρόκειται στο "υποκατάστατο κάποιου άλλου διεθνούς θεσμού, αλλά ένα νέο φόρουμ". Εξήγηση που δεν πείθει πάντως το περιβάλλον του Γ. Παπανδρέου που μια ημέρα νωρίτερα, με ανεπίσημο κείμενο, εξαπέλυε κατηγορίες περί προσπάθειας του προέδρου του SPD Σ. Γκάμπριελ "και της παρέας του" να ηγεμονεύσει στον σοσιαλιστικό χώρο "κατά το παράδειγμα της Μέρκελ".
Μανιφέστο για αλλαγή ρότας
Η πρωτοβουλία αυτή συμβαδίζει με το νέο "μανιφέστο" Βενιζέλου που παρουσίασε σε άρθρο του και με το οποίο ζητεί ουσιαστικά επαναπροσδιορισμό της σχέσης με την ευρωπαϊκή Δεξιά και μέσω αυτής με την... εγχώρια. Το σχήμα που χρησιμοποιεί για να "στρογγυλέψει" τις ιδεολογικές διαφορές είναι αυτό της απόρριψης του διπόλου "μνημονιακών - αντιμνημονιακών" ως "τεχνητού" μέσω της επίκλησης της "ευρωπαϊκής πραγματικότητας". Υποστηρίζει δηλαδή ότι δεν υπήρξε ούτε και υπάρχει διαφορετική λύση και πως το παραπάνω δίπολο "εμποδίζει να αντιληφθούμε τους ευρωπαϊκούς συσχετισμούς και τη δυναμική τους".
Ώσπου να φτάσει όμως... δεξιότερα, ο Ευ. Βενιζέλος επικαλείται την αναγκαιότητα ανασυγκρότησης της Κεντροαριστεράς ενόψει των ευρωεκλογών ώστε να συγκροτηθεί ένας "ισχυρός ευρωπαϊκός 'πολιτικός' Νότος με άξονα τους Ευρωπαίους Σοσιαλιστές και Δημοκράτες" και "να εκλογικευθούν οικονομικοί εθνικισμοί και σκληροί διακρατικοί συσχετισμοί". Όμως αυτό αργεί και μπορεί να μην επιτευχθεί ποτέ. Η ΔΗΜ.ΑΡ. από ένστικτο αυτοσυντήρησης δεν αποδέχεται την πρόσκληση συνεργασίας και κοινής εκλογικής καθόδου. Θέση που στο ΠΑΣΟΚ υποστηρίζουν ότι θα αλλάξει όσο πέφτουν τα δημοσκοπικά ποσοστά της και το κόμμα "φλερτάρει", όπως εκτιμούν, οριακά με την είσοδο στη Βουλή.
Έως τότε, όμως, ο Ευ. Βενιζέλος έχει απομείνει με κύριο σύμμαχο τη Ν.Δ., στο πλαίσιο της κυβερνητικής συνεργασίας του. Διότι η επιτυχία του ΠΑΣΟΚ και του προέδρου του προσωπικά περνάει μέσα από την επιτυχία της κυβέρνησης και του Αντ. Σαμαρά. Ή αλλιώς: "Το ΠΑΣΟΚ θα ανέβει όταν ανέβει η χώρα". Συνεπώς συνιστά στρατηγική αλλαγή πολιτικής η αναφορά του ότι ο ευρωπαϊκός στόχος που περιέγραψε μπορεί να επιτευχθεί "και μέσα από μια νέα, πιο προοδευτική και διορατική, αλλά θεσμικά αναγκαστική ισορροπία" μεταξύ του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος και του Ευρωπαϊκού Σοσιαλιστικού Κόμματος.
Ο... νομοτελειακός μεγάλος συνασπισμός με τη Ν.Δ.
Απευθύνεται δηλαδή στη ΔΗΜ.ΑΡ. ως "συγγενική" του δύναμη ώστε να δικαιολογήσει το "προοδευτικό κεντροαριστερό" του προφίλ, με το βλέμμα παράλληλα στραμμένο στην παρούσα ή σε ενδεχόμενη μελλοντική συνεργασία με τη Ν.Δ. Από την πλευρά του, ο Θ. Πάγκαλος εκφράζει την ίδια θέση αλλά με πιο ευθύ τρόπο, παρακάμπτοντας δηλαδή το "στάδιο" της συνεργασίας με τη ΔΗΜ.ΑΡ. και ζητώντας κοινά ψηφοδέλτια με τη Ν.Δ. στις ευρωεκλογές και τις αυτοδιοικητικές εκλογές του 2014.
Προλειαίνοντας το έδαφος στο πλαίσιο της επιλογής για μετακύλιση από τον "σοσιαλισμό" προς το Κέντρο και δεξιότερα, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ στο Πολιτικό Συμβούλιο χαρακτήρισε τη συνύπαρξη και την εναλλαγή σε επίπεδο Ευρωκοινοβουλίου του ΕΛΚ και του ΕΣΚ ως "μόνιμο, κυλιόμενο, μεγάλο, κυβερνητικό συνασπισμό". Συνεχίζοντας το συλλογισμό του είπε ότι ΠΑΣΟΚ και Ν.Δ. εκπροσωπούνται από ΕΣΚ και ΕΛΚ, τα οποία "συνυπάρχουν στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, συνυπάρχουν στα όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης", για να συμπληρώσει ότι "και εμείς συνυπάρχουμε με τη Ν.Δ. ως εκφραστές δύο διαφορετικών αντιλήψεων που πρέπει να συνεργαστούν για λόγους ανάγκης. Γιατί είμαστε μια κυβέρνηση εθνικής ανάγκης".
Το "μανιφέστο" Βενιζέλου συμπίπτει όμως και με την αλλαγή στάσης του προς την ηγεσία της ΔΗΜ.ΑΡ. Ο "αυστηρός" και απαξιωτικός τόνος του στο Πολιτικό Συμβούλιο για το κόμμα του Φ. Κουβέλη -"μπορεί να αρκείται στον ρόλο ενός μικρού κόμματος, μπορεί να αρκείται σε ένα μονοψήφιο ποσοστό" αλλά "εμείς προσεγγίζουμε τα πράγματα στη μεγάλη κλίμακα και με παραταξιακά χαρακτηριστικά"- αφήνει ενδεχομένως να εννοηθεί ότι πλέον το ΠΑΣΟΚ δεν θεωρεί απαραίτητη τη... συνέργια της ΔΗΜ.ΑΡ. για να αποτελεί τον "προοδευτικό πόλο" μέσα σε μια συγκυβέρνηση με δεξιό πρόσημο.
Το χρέος ταράζει τις εσωκομματικές ισορροπίες
Οι μεταβολές ιδεολογικού χαρακτήρα και στρατηγικής που επιχειρεί ο Ευ. Βενιζέλος συνδυάζονται χρονικά, τυχαία ή όχι, με το θέμα της "αυτοκάθαρσης" του ΠΑΣΟΚ που προϋποθέτει το ξετύλιγμα του κουβαριού για τα 120 εκατ. ευρώ και πλέον του συνολικού χρέους του κόμματος. Αυτό έχει οδηγήσει σε πλήρη ρήξη με τον Γ. Παπανδρέου, με τις εξελίξεις να παραμένουν απρόβλεπτες εωσότου παρουσιαστεί το πόρισμα των έξι εταιρειών που ελέγχουν τα οικονομικά.
Η προσπάθεια του Ευ. Βενιζέλου να ρίξει τους τόνους της σύγκρουσης, μετατρέποντας το θέμα σε διακομματικό οικονομικό και πολιτικό ζήτημα, αποδίδεται κατά ορισμένες πηγές της Ιπποκράτους σε απόπειρα τήρησης ισορροπιών μετά από ισχυρές πιέσεις που δέχεται ακόμα και από στελέχη του περιβάλλοντός του. Η αλλαγή στάσης, που παρατηρήθηκε την ημέρα του ΠΣ από ορισμένα πρόσωπα, οφείλεται κατά πληροφορίες κυρίως σε δύο λόγους: Ορισμένα από τα στελέχη που αποτελούν τον πυρήνα συνεργατών του Ευ. Βενιζέλου και αναμένουν συμμετοχή τους στην κυβέρνηση όταν γίνει ανασχηματισμός, ανησυχούν ότι μπορεί να υπάρξουν απρόβλεπτες εξελίξεις που θα διαταράξουν τις "εταιρικές" σχέσεις στην κυβέρνηση. Παράλληλα, άλλα στελέχη διαμηνύουν ότι οι απρόβλεπτες εξελίξεις μπορεί να αφορούν το ίδιο το ΠΑΣΟΚ και τη σημερινή μορφή του. Μιλούν για τον κίνδυνο διάσπασης.
Προς το παρόν, πάντως, ο Ευ. Βενιζέλος δεν φαίνεται να προτίθεται να αλλάξει κατεύθυνση. Έτσι, αν και "κατανοεί" την αντίδραση του Γ. Παπανδρέου για σχετικά δημοσιεύματα και τον παροτρύνει να απευθυνθεί στη δικαιοσύνη αν θεωρεί ότι θίγεται, είπε ότι "δεν είναι δίκαιο" να φορτωθεί ο ίδιος αλλά και τα όργανα του κόμματος ως "συλλογική ηγεσία" την κακοδιαχείριση του παρελθόντος. Αυτή την όρισε δημόσια ως 10 εκατ. ευρώ που, όπως είπε, προστίθεντο ανά έτος επί προεδρίας Παπανδρέου. Το σημαντικότερο ωστόσο είναι ότι αναφέρθηκε και δημόσια σε έλλειψη παραστατικών που εντοπίζουν οι ελεγκτές για κάποιες δαπάνες. Αν και προσπάθησε να το υποβαθμίσει λέγοντας ότι δεν θα άλλαζαν τη γενική εικόνα του χρέους, ανά πάσα στιγμή θα μπορεί να το... υπενθυμίσει.
