Φρένο στον σχεδιασμό για εγκατάσταση πλωτής μονάδας LNG στον Παγασητικό έβαλε η πρόσφατη απόρριψη της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ) από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, επιβεβαιώνοντας τις ανησυχίες που είχαν εκφραστεί εξαρχής από την τοπική κοινωνία και επαναφέροντας στο προσκήνιο τη συζήτηση για τα αντίστοιχα ενεργειακά σχέδια στον Θερμαϊκό. Για τους ανθρώπους του κινήματος κατά του LNG στον Βόλο, η τελευταία εξέλιξη αποτελεί δικαίωση μιας πολυετούς κινητοποίησης που ξεκίνησε από τα κάτω και εξελίχθηκε σε ευρύτερο μέτωπο φορέων, επιστημόνων και συλλογικοτήτων. Το κίνημα ξεκίνησε το 2022 μέσα από τα κοινωνικά δίκτυα, εξελίχθηκε σε οργανωμένο σύλλογο και δίκτυο δράσης, το οποίο πραγματοποίησε δύο μεγάλα συλλαλητήρια με συμμετοχή χιλιάδων πολιτών και πάνω από 120-130 φορέων.
Μιλώντας στην ΑΥΓΗ της Κυριακής ο Ναπολέων Κολοβός, πρόεδρος του Συλλόγου για την Προστασία και Ανάδειξη του Παγασητικού «Ο Παγασητικός μας ενώνει», περιέγραψε την πορεία του κινήματος ως αποτέλεσμα «αφύπνισης της τοπικής κοινωνίας» απέναντι σε έναν σχεδιασμό που δεν έλαβε υπόψη την ιδιαιτερότητα του Παγασητικού Κόλπου και τη φωνή της τοπικής κοινωνίας. «Δεν είναι δυνατόν να σχεδιάζονται τέτοια μεγάλα εγχειρήματα χωρίς τη σύμφωνη γνώμη της τοπικής κοινωνίας» σημείωσε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας επίσης ότι ο Κόλπος είναι ήδη επιβαρυμένος από τις πλημμύρες του 2023 και τα προβλήματα που ακολούθησαν. Κεντρικά επιχειρήματα του κινήματος αποτέλεσαν η περιβαλλοντική επιβάρυνση ενός περίκλειστου και ευαίσθητου θαλάσσιου χώρου, αλλά και ζητήματα ασφάλειας λόγω της γειτνίασης μιας τέτοιας εγκατάστασης με κατοικημένες περιοχές. «Δεν είναι δυνατόν να σχεδιάζεται να τοποθετηθεί μια τέτοια εγκατάσταση σε απόσταση κοντινή σε οικισμούς» τόνισε ο ίδιος και αναφέρθηκε στις επιστημονικές αντιρρήσεις που κατατέθηκαν. Τελικά, η αρμόδια Γενική Διεύθυνση Περιβαλλοντικής Πολιτικής στην απόφαση απόρριψης της ΜΠΕ αναφέρει ακριβώς ότι οι αρνητικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις του έργου κρίνονται ιδιαίτερα σημαντικές, ακόμη και μετά την πρόβλεψη ειδικών όρων και περιορισμών.
Συμφωνίες, αντιθέσεις και πολιτικές αποστάσεις
Στην υπόθεση του LNG η Περιφέρεια Θεσσαλίας είχε ταχθεί αρνητικά απέναντι στην εγκατάσταση στον Παγασητικό, τόσο επί της προηγούμενης διοίκησης όσο και υπό τη σημερινή, υποστηρίζοντας ότι το έργο δεν θα πρέπει να προχωρήσει. Διαφορετική η στάση της Δημοτικής Αρχής Βόλου, η οποία αρχικά είχε στηρίξει την επένδυση, χαρακτηρίζοντάς την σε επιστολή προς την εταιρεία ως καινοτόμα και επωφελή για την πόλη. Όταν στη συνέχεια το θέμα τέθηκε προς συζήτηση στο Δημοτικό Συμβούλιο από τις παρατάξεις της αντιπολίτευσης, απέφυγε να πάρει σαφή θέση, ενώ σήμερα επιχειρεί να παρουσιάσει ότι είχε εξαρχής προαναγγείλει πως το LNG δεν θα προχωρήσει στην περιοχή. Σε ό,τι αφορά την κυβέρνηση, η στάση της εμφανίζεται να μεταβάλλεται μέσα στον χρόνο. Από αρχικές εκτιμήσεις ότι δεν προέκυπταν μείζονα περιβαλλοντικά ζητήματα ή ζητήματα επικινδυνότητας, ακολούθησαν τοποθετήσεις πως η τοπική κοινωνία σύντομα θα ηρεμούσε, καθώς το έργο δεν θεωρούνταν ούτε οικονομικά ούτε πολιτικά βιώσιμο. Στη συνέχεια, ωστόσο, εμφανιζόταν ανοιχτό το ενδεχόμενο έγκρισης της εγκατάστασης.
Φορείς: Σε επαγρύπνηση μετά τη δικαίωση
Η υπόθεση του Βόλου αφήνει πλέον ένα ισχυρό μήνυμα: ότι η οργανωμένη κινητοποίηση, η επιστημονική τεκμηρίωση και η πίεση των τοπικών κοινωνιών μπορούν να επηρεάσουν την πορεία μεγάλων ενεργειακών σχεδίων. «Η συλλογική προσπάθεια φέρνει αποτελέσματα» σχολίασε η Greenpeace, σημειώνοντας ωστόσο ότι η απόφαση αποτελεί «μια πολύ καλή πρώτη νίκη» και όχι το τέλος της προσπάθειας για οριστική εγκατάλειψη του σχεδιασμού. Στο ίδιο μήκος κύματος, ο περιφερειάρχης Θεσσαλίας Δημήτρης Κουρέτας έκανε λόγο για δικαίωση της κινητοποίησης των πολιτών, ευχαριστώντας όσους συμμετείχαν στη διεκδίκηση και αφήνοντας αιχμές προς όσους είχαν υποβαθμίσει τις αντιδράσεις που είχαν εκφραστεί. Τη δικαίωσή του εξέφρασε και ο Ενιαίος Σύλλογος Διδασκόντων του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, ο οποίος είχε καταθέσει επιστημονική τεκμηρίωση κατά του έργου, υποστηρίζοντας ότι η εξέλιξη επιβεβαιώνει τον ρόλο της επιστημονικής παρέμβασης σε κρίσιμες αποφάσεις. Η υπόθεση είχε απασχολήσει επανειλημμένα και τη Βουλή μέσα από παρεμβάσεις της αντιπολίτευσης. Ο βουλευτής Μαγνησίας του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. Αλέξανδρος Μεϊκόπουλος ανέφερε ότι οι ανησυχίες της τοπικής κοινωνίας αποδείχθηκαν «ούτε υπερβολικές ούτε αβάσιμες», αφήνοντας παράλληλα αιχμές για όσους δεν πήραν ξεκάθαρη θέση στο θέμα.
Ο αγώνας της τοπικής κοινωνίας στοχοποιήθηκε και λοιδορήθηκε, ωστόσο, όπως τονίζει ο κ. Κολοβός, «η πόλη απέδειξε ότι είναι ένα ζήτημα κομβικό για την τοπική κοινωνία». Παρά τη θετική έκβαση για τους φορείς που αντιτάχθηκαν στο έργο, το κίνημα δηλώνει ότι παραμένει σε επαγρύπνηση. Το ενδεχόμενο προσφυγής από την πλευρά του φορέα του έργου παραμένει ανοιχτό, ωστόσο ο κ. Κολοβός εκτιμά ότι η αιτιολόγηση της απορριπτικής απόφασης περιορίζει τα περιθώρια επαναφοράς του σχεδιασμού, τουλάχιστον ως προς τη χωροθέτηση εντός του Παγασητικού. «Οι κεραίες μας είναι ανοιχτές και είμαστε σε κόκκινο συναγερμό. Δεν θα ησυχάσουμε και δεν θα σταματήσουμε μέχρις ότου πλέον η ίδια η εταιρεία δηλώσει ότι παραιτείται από το σχέδιο αυτό» ανέφερε.
«Το παράδειγμα του Βόλου δεν μπορεί πλέον να αγνοηθεί»
Η εμπειρία του Βόλου προστίθεται πλέον ως σημείο αναφοράς για τον ρόλο των τοπικών κοινωνιών στον ενεργειακό σχεδιασμό, διαμορφώνοντας προηγούμενο και για περιοχές όπως ο Θερμαϊκός. Υπενθυμίζεται ότι στον Θερμαϊκό Κόλπο έχουν εξεταστεί σχέδια για εγκατάσταση σταθμού LNG, τα οποία έχουν συναντήσει αντιρρήσεις από φορείς και συλλογικότητες της περιοχής. Το έργο δεν έχει λάβει οριστική επενδυτική απόφαση ούτε έχει προχωρήσει σε περιβαλλοντική αδειοδότηση, ωστόσο ο σχεδιασμός δεν έχει επισήμως εγκαταλειφθεί. «Το παράδειγμα του Βόλου δεν μπορεί πλέον να αγνοηθεί» σημειώνει ο κ. Κολοβός, υπογραμμίζοντας ότι οι τοπικές κοινωνίες πρέπει να έχουν καθοριστικό ρόλο σε τέτοιου είδους σχεδιασμούς.
Ο Κώστας Νικολάου, περιβαλλοντολόγος και τ. επισκέπτης καθηγητής ΑΠΘ, έχει παρέμβει στον δημόσιο διάλογο για τον σχεδιασμό στη Θεσσαλονίκη, αναδεικνύοντας ζητήματα επιπτώσεων στην υγεία και στο περιβάλλον από μια πιθανή εγκατάσταση LNG στον Θερμαϊκό. Σε δήλωσή του στην ΑΥΓΗ της Κυριακής τονίζει ότι «ο μαζικός και πολυετής κοινωνικός αγώνας των πολιτών του Βόλου έφερε την πρώτη μεγάλη νίκη», με την απόρριψη της ΜΠΕ για τον πλωτό σταθμό στον Παγασητικό, «μπλοκάροντας έτσι το σχέδιο». Παράλληλα σημειώνει ότι «ίδιες περίπου επιπτώσεις στο περιβάλλον, στην ασφάλεια και στη δημόσια υγεία αναμένονται και στη Θεσσαλονίκη», κάνοντας λόγο για κινδύνους ατμοσφαιρικής ρύπανσης και σοβαρούς κινδύνους ασφάλειας σε περίπτωση ατυχήματος, όπως «δημιουργία πύρινης λίμνης ή φλεγόμενου νέφους». Καταλήγει δε με την ευχή: «Με το καλό και στη Θεσσαλονίκη το μπλοκάρισμα του σχεδιαζόμενου πλωτού σταθμού LNG στον Θερμαϊκό Κόλπο».
