Η περίοδος που ο Νίκος Ανδρουλάκης μιλούσε για τον στόχο της αυτόνομης μετεκλογικής πορείας του κόμματος έχει παρέλθει προ πολλού. Με τα νέα δεδομένα που διαμορφώνει η κλιμακούμενη φθορά του Κ. Μητσοτάκη και της Ν.Δ., πλέον βρίσκεται μπροστά σε προκλήσεις και διλήμματα που η ίδια η σκληρή καθημερινότητα των πολιτών και των συσσωρευόμενων προβλημάτων καθιστά επιτακτικό να απαντηθούν.
Ο πρόεδρος του κόμματος ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝ.ΑΛΛ. πολύ σύντομα, ιδιαίτερα όταν το σενάριο των πρόωρων εκλογών του Μαΐου ήταν το επικρατέστερο, αναγκάστηκε να αναπροσαρμόσει τη στρατηγική του για τις συνεργασίες προκειμένου το κόμμα του να μπορεί να εμφανίζεται ως παράγοντας σταθερότητας και όχι αστάθειας. Αυτό κάλυψε μια τριπλή ανάγκη. να ενισχύσει προεκλογικά τον μετεκλογικό ρόλο του κόμματος του επενδύοντας την ψήφο στο ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝ.ΑΛΛ. με τον χαρακτήρα του ρυθμιστή. Να καθησυχάσει το τμήμα του κόμματος που ποντάρει στην κυβερνησιμότητα. Να προλάβει τις κατηγορίες για ευθύνη στο ενδεχόμενο ακυβερνησίας.
Σ’ αυτό προσμετράται και η πίεση που εκφράστηκε έντονα, και μιντιακά, ο νέος πρόεδρος του κόμματος να λειτουργήσει ως στήριγμα στον Κ. Μητσοτάκη. Η αρχική φιλική προσέγγιση Μητσοτάκη εξελίχθηκε σε διαρκείς κόντρες με το ΠΑΣΟΚ, το οποίο από την πλευρά του τις αξιοποιεί στο έπακρο για να ενισχύσει την εικόνα του ως το αντίπαλο δέος της Ν.Δ., αλλά και να προσελκύσει ψηφοφόρους της από το λεγόμενο «μετριοπαθές Κέντρο». Απέναντι στο ασφυκτικό πρέσινγκ Μητσοτάκη για συνεργασία, αλλά στις δεύτερες εκλογές, ο Ν. Ανδρουλάκης δήλωσε με σαφήνεια ότι δεν θα ρίξει σωσίβιο στην αποτυχημένη κυβέρνηση του Κ. Μητσοτάκη. Όμως την επομένη έσπευσε να συμπληρώσει ότι το ίδιο ισχύει και για τον ΣΥΡΙΖΑ και τον Αλέξη Τσίπρα. Παράλληλα, δηλώνει ότι «απέναντι στο τανγκό Μητσοτάκη-Τσίπρα, ερχόμαστε την πρώτη Κυριακή ζητώντας ισχυρή εντολή για κυβέρνηση με σοσιαλδημοκρατικό κορμό, που θα αλλάξει την προοπτική του τόπου». Ωστόσο, η κυβέρνηση με «σοσιαλδημοκρατικό κορμό», για την οποία μιλά, δεν θα μπορούσε να υπάρξει μέσα από μια συνεργασία με τη Ν.Δ., καθώς θα προϋπέθετε ότι η Ν.Δ. απορρίπτει από τούδε και στο εξής όλες τις επιλογές που έχει κάνει ως κυβέρνηση.
Ο Αλέξης Τσίπρας έχει θέσει εγκαίρως τα δεδομένα των συνεργασιών για τις επόμενες εκλογές που διενεργούνται με απλή αναλογική απευθύνοντας δημόσια κάλεσμα μετεκλογικής σύμπραξης όσων δυνάμεων αυτοπροσδιορίζονται ως προοδευτικές πάνω σε προγραμματική βάση επί των κεντρικών προβλημάτων της χώρας. Ζητά όμως κάθε δύναμη να τοποθετηθεί από πριν ώστε να αποτυπωθούν σχέδια, προγραμματικές συγκλίσεις, για να γνωρίζει ο ελληνικός λαός «γιατί να ψηφίσουν ποιον και σε ποια κατεύθυνση θα είναι οι μετεκλογικές συνεργασίες. Όχι να βγάζουμε κρυμμένους άσους απ’ τα μανίκια την επομένη των εκλογών».
Αποκλίσεις…
Ο Ν. Ανδρουλάκης, που αναμένεται να τοποθετηθεί και επ’ αυτού από το σημερινό θεματικό προσυνέδριο στην Κοζάνη, ακολουθεί τη στρατηγική του διμέτωπου κατά της Ν.Δ. και του ΣΥΡΙΖΑ προσδοκώντας να εμφανίζεται ως μια εναλλακτική επιλογή και έτσι να προσελκύσει ψηφοφόρους και από τα δύο κόμματα. Τοποθετείται δε σε ιδιαίτερα σκληρούς τόνους απέναντι στον Αλ. Τσίπρα.
Παράλληλα, είναι αυταπόδεικτο ότι σε επίπεδο βουλευτών κάποιοι δημόσια αποκλείουν συνεργασία με τη Ν.Δ. και προειδοποιούν ότι επανάληψή της θα είναι καταστροφική, ενώ άλλοι δεν θα μπορούσαν να διανοηθούν κυβερνητική συνεργασία με τον ΣΥΡΙΖΑ. Αυτό αποτελεί μια εύφλεκτη κατάσταση που, ανάλογα με το ποιο μετεκλογικό σενάριο εφαρμοστεί, μπορεί να οδηγήσει ακόμα και σε αποχωρήσεις εκ του στρατοπέδου των μεν ή των δε. Η ουσία αυτής της αντίθεσης καταγράφηκε και πίσω από την κόντρα που άνοιξε η Ν. Γιαννακοπούλου προς τον Κ. Σκανδαλίδη σε κλειστή συζήτηση στο Φόρουμ των Δελφών.
…και συγκλίσεις
Παρ’ όλα αυτά, όμως, όσο κι αν επιχειρεί για ευνόητους εκλογικούς λόγους να αποστασιοποιείται από τον ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. κατηγορώντας τον ότι δεν έχει ρεαλιστικές προτάσεις, ο Ν. Ανδρουλάκης και η παράταξη του τοποθετούνται για όλα τα μείζονα ζητήματα προτείνοντας λύσεις που δεν απέχουν από εκείνες της αξιωματικής αντιπολίτευσης και που όμως είναι εκ διαμέτρου αντίθετα από τις κυβερνητικές επιλογές. Επιπλέον, πολύ συχνά και η ατζέντα των προτεραιοτήτων των δύο κομμάτων είναι πολύ κοντά. Άλλωστε, το ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝ.ΑΛΛ. προτείνει οριζόντια μείωση του ΦΠΑ στα βασικά αγαθά και του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα καύσιμα, πλαφόν στη ρήτρα αναπροσαρμογής, φορολόγηση των υπερκερδών των ηλεκτροπαραγωγών, αύξηση του κατώτατου μισθού στα 751 ευρώ (ο ΣΥΡΙΖΑ στα 800), νέο ΕΚΑΣ για τους χαμηλοσυνταξιούχους. Μάλιστα, εντός της εβδομάδας το ΚΙΝ.ΑΛΛ., διά του Χάρη Καστανίδη, ζήτησε σύγκληση της Επιτροπής Θεσμών και Διαφάνειας με κλήση του προέδρου της ΡΑΕ για το ζήτημα της αισχροκέρδειας, όπως έκανε από την πλευρά του και ο ΣΥΡΙΖΑ.
Παράλληλα, το κόμμα του Ν. Ανδρουλάκη υποστηρίζει κατηγορηματικά τη δημόσια Υγεία και το κοινωνικό κράτος, κατηγορώντας επίσης τη Ν.Δ. ότι, παρά τη σημασία αυτών των πυλώνων του κράτους που αναδείχθηκε στην έως τώρα διετή πανδημία, επιμένει στη νεοφιλελεύθερη αντίληψη της. Εξ ου και ο Γιάννης Δραγασάκης πριν από μια εβδομάδα, από το Φόρουμ των Δελφών, αφού σχολίασε ότι παρατηρεί συγκλίσεις, έθεσε εύγλωττα το προφανές ερώτημα: αφού ο κ. Ανδρουλάκης αναφέρεται στην ευρωπαϊκή Σοσιαλδημοκρατία που παίρνει κοινωνικά μέτρα, με ποιον πιστεύει ότι θα μπορούσε αυτά να τα υλοποιήσει αν όχι με τον ΣΥΡΙΖΑ; Με τον Κυριάκο Μητσοτάκη;
Όροι και blame game
Σ’ αυτό δεν έχει απαντήσει μέχρι στιγμής ο Νίκος Ανδρουλάκης. Αντίθετα, αφήνει να εννοηθεί ότι με κάποιους όρους που βάζει προς το παρόν γενικά είναι διατεθειμένος να προσφέρει κυβερνητική λύση για τη χώρα και μάλιστα από την πρώτη Κυριακή της απλής αναλογικής, με όλες τις δυσκολίες που αυτό συνεπάγεται, και πως, αντίθετα, εκείνοι που θα κριθούν για την υπευθυνότητά τους ή όχι είναι τα άλλα δύο κόμματα. Πέρα όλων των άλλων, με αυτόν τον τρόπο προεξοφλεί ότι το βράδυ των εκλογών κι έπειτα θα υπάρξει ένα σκληρό πρέσινγκ μεταξύ των κεντρικών πολιτικών δυνάμεων και εφόσον δεν προκύψει κυβέρνηση, θα ακολουθήσει το «παιχνίδι» για το ποιος θα αναλάβει την ευθύνη για τις δεύτερες εκλογές.
Αφήνει να εννοηθεί ότι θα μπορούσε να συνεργαστεί είτε με τη Ν.Δ. είτε με τον ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. («τους συσχετισμούς θα τους κρίνει ο λαός») εφόσον το ποσοστό που θα λάβει το κόμμα του θα είναι ενισχυμένο στον βαθμό που αφενός θα είναι απολύτως απαραίτητο για τον σχηματισμό κυβέρνησης και αφετέρου που θα του δίνει την ευχέρεια για διαπραγμάτευση των όρων συνεργασίας. Ως προς τους όρους συνεργασίας, εννοεί ότι θα έχει την εκλογική δύναμη να επιβάλει την ατζέντα της προγραμματικής βάσης, αλλά και το πρόσωπο του πρωθυπουργού - κάτι που υπονοεί με αναφορές σε «αξιόπιστο πολιτικό προσωπικό». Επ’ αυτού ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. απάντησε κατηγορηματικά ότι «τους πρωθυπουργούς πρέπει να τους εκλέγει ο λαός και όχι τα παρασκήνια» και πως «ο λαός θα αποφασίσει δίνοντας δύναμη στα κόμματα για το ποιοι θα είναι αυτοί που θα τον κυβερνήσουν».
Στρατηγική πρώτου γύρου απέναντι στην πίεση Μητσοτάκη
Η πίεση προς τον Ανδρουλάκη ασκείται και εντός ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝ.ΑΛΛ. με δύο αντικρουόμενες στρατηγικές να ερίζουν και εκτός των τειχών για τη γραμμή
Υπό τα τωρινά δημοσκοπικά δεδομένα, ο Νίκος Ανδρουλάκης δεν κρύβει με τις δημόσιες παρεμβάσεις του την ανησυχία που του προκαλεί η πίεση που θα υποστεί από το βράδυ των εκλογών και έπειτα για συνεργασία με τη Ν.Δ. Πίεση πολυεπίπεδη, τόσο μέσα όσο και έξω από το κόμμα του.
Ο Ν. Ανδρουλάκης επαναλαμβάνει ότι ο λαός θα μιλήσει το βράδυ των εκλογών με απλή αναλογική. Παράλληλα, επικρίνει έντονα τον πρωθυπουργό που προαναγγέλλει ότι θα τις «κάψει» και θα πάει σε δεύτερες εκλογές, όπως επίσης τον κατηγορεί για υποκρισία, αφού, αν επιθυμούσε τη σταθερότητα και τη συνεργασία, θα το επιδίωκε από την πρώτη Κυριακή.
Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝ.ΑΛΛ. εναποθέτει τις προσδοκίες του στις πρώτες εκλογές εκτιμώντας πως αν όντως καταγράψει ποσοστό κοντά σ’ αυτό που αποτυπώνουν οι δημοσκοπήσεις, θα μπορέσει μ’ αυτό να ενεργήσει ενισχυμένος στους επόμενους κομβικούς κάβους που θα ακολουθήσουν. Ο πρώτος θα είναι οι διαπραγματεύσεις για σχηματισμό κυβέρνησης συνεργασίας εφόσον οι εκλογικοί συσχετισμοί δεν θα «επιτρέπουν» στο ΠΑΣΟΚ να μείνει εκτός συζήτησης χωρίς να κατηγορηθεί για πρόκληση ακυβερνησίας. Με ένα ικανό ποσοστό θα μπορέσει να βάλει όρους και να εμφανιστεί ως νικητής των εκλογών. Αν οι πρώτες κάλπες δεν προσφέρουν ρεαλιστική προοπτική σχηματισμού κυβέρνησης, ευελπιστεί πως με ένα υψηλό ποσοστό θα μπορέσει να συγκρατήσει το κόμμα του από τον μύλο της πόλωσης που αντικειμενικά θα συνοδεύσει τις δεύτερες εκλογές.
Η μεγαλύτερη ανησυχία του είναι στην περίπτωση δεύτερων εκλογών, υπό συνθήκες ακραίας σύγκρουσης Ν.Δ.-ΣΥΡΙΖΑ, να μειωθούν τα ποσοστά του ΠΑΣΟΚ, κάτι που θα σημαίνει ότι στην πολύ πιθανή περίπτωση που δεν θα υπάρξει αυτοδυναμία για το πρώτο κόμμα (που εκτιμά πως θα είναι η Ν.Δ.), θα δεχτεί αφόρητη πίεση για συνεργασία μαζί της. Και αυτή τη φορά χωρίς να είναι σε θέση να επιβάλει όρους.
Κόντρες με χρησμούς περί σοσιαλδημοκρατικού κορμού
Όμως η δυνατότητα να αποκρουστεί ακόμα κι αυτό το τελευταίο ενδεχόμενο υπάρχει. Τουλάχιστον βάσει του επιχειρήματος που ορισμένα κορυφαία στελέχη του ΠΑΣΟΚ εγείρουν σε κατ’ ιδίαν συζητήσεις, ότι εάν κάποιος έχει ηττηθεί σε δύο συνεχόμενες αναμετρήσεις, δηλαδή δεν έχει πάρει την αυτοδυναμία που επιδιώκει -βλέπε Μητσοτάκη-, τότε δεν μπορεί να είναι εκείνος που θα κυβερνήσει γιατί δεν θα είναι αυτή η ετυμηγορία της διπλής κάλπης.
Το βέβαιο είναι ότι από το βράδυ της πρώτης Κυριακής ο Ν. Ανδρουλάκης θα δεχτεί αντικρουόμενες εισηγήσεις για το πώς θα πρέπει να κινηθεί. Μια πρόγευση για τους προβληματισμούς που ήδη εκφράζονται στο εσωτερικό του κόμματος ως προς τις μετεκλογικές συνεργασίες και της έντασης που θα ακολουθήσει την κρίσιμη ώρα, δόθηκε σε κλειστή πολιτική συζήτηση στο Φόρουμ των Δελφών την περασμένη Κυριακή, με τη συμμετοχή πολιτικών των τριών κομμάτων. Η κόντρα βρήκε τον δρόμο της δημοσιότητας με λεπτομέρειες για την τοποθέτηση της Ν. Γιαννακοπούλου. Σύμφωνα με πληροφορίες της ΑΥΓΗΣ της Κυριακής, η αντίδραση της Ν. Γιαννακοπούλου ήρθε όταν ο Κ. Σκανδαλίδης αναφέρθηκε στον στόχο της κυβέρνησης «με σοσιαλδημοκρατικό κορμό».
Η βουλευτής αντέδρασε λέγοντας ότι δεν είναι αυτή η γραμμή του κόμματος, με τον Κ. Σκανδαλίδη να της επισημαίνει ότι αυτό διατύπωσε ο Ν. Ανδρουλάκης από το ίδιο φόρουμ και εκείνη να αντιτείνει πως και η ίδια γνωρίζει ποια είναι η γραμμή. Σύμφωνα πάντα με τις ίδιες πληροφορίες, σε επισήμανση τρίτου ότι δεν έχει υπάρξει ξανά στην Ελλάδα κυβέρνηση δεύτερου και τρίτου κόμματος, ο Κ. Σκανδαλίδης επισήμανε από την πλευρά του ότι είναι η πρώτη φορά που εφαρμόζεται απλή αναλογική, ενώ σε νέα παρόμοια επισήμανση σχολίασε πως η αναφορά του αυτή ήταν σαφής. Αργότερα, όταν ήρθε η σειρά της Ν. Γιαννακοπούλου να τοποθετηθεί, μετά από μια σειρά ομιλητών, επανήλθε στο ζήτημα για να «εξηγήσει» γιατί δεν μπορεί να υπάρξει κυβέρνηση χωρίς τη συμμετοχή του πρώτου κόμματος στις εκλογές με την απλή αναλογική.
