"Το τίναγμα των φτερών μιας πεταλούδας στο Πεκίνο μπορεί να προκαλέσει καταιγίδα στη Νέα Υόρκη" είναι η φράση που εκλαϊκεύει τη Θεωρία του Χάους, γνωστή ως φαινόμενο της πεταλούδας. Στη δική μας περίπτωση, παραφράζοντας, οι βόμβες στο Κίεβο μπορούν να επισπεύσουν τις κάλπες στην Αθήνα. Κοινό μυστικό στα πολιτικά, δημοσιογραφικά αλλά και δημοσκοπικά “πηγαδάκια” είναι ότι το επιτελείο του πρωθυπουργού και κορυφαία κυβερνητικά στελέχη όλο το τελευταίο διάστημα επεξεργάζονται εκλογικά σενάρια. Οι σύμβουλοι του Κ. Μητσοτάκη γράφουν και σβήνουν διαρκώς ημερομηνίες, μελετούν τις μετρήσεις, υπολογίζουν κόστος και όφελος. Και αν ο ίδιος ο πρωθυπουργός διαψεύδει, γνωστό τοις πάσι είναι πως οι πρόωρες εκλογές δεν προαναγγέλλονται, αλλά ανακοινώνονται.
Το ράλι αυξήσεων στα προϊόντα και το ηλεκτροσόκ στους λογαριασμούς του ρεύματος πάγωσαν τα νοικοκυριά και τους επαγγελματίες τους πρώτους μήνες του 2022. Οι δημοσκοπήσεις αποτύπωναν αυτή την κατάσταση μέσα από μια σταθερή και εντεινόμενη δυσαρέσκεια για τους κυβερνητικούς χειρισμούς, ενώ είναι πλέον σαφής και η ανεπίστρεπτη φθορά. Μέχρι τις παραμονές της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, κέρδιζαν έδαφος οι εισηγήσεις για εκλογές μετά το καλοκαίρι. Είτε το φθινόπωρο, με τη φιλοδοξία των κερδών μιας πολύ ενισχυμένης τουριστικής περιόδου, είτε στη λήξη της θητείας το 2023, με την ελπίδα τα χρήματα από το ταμείο ανάκαμψης να έχουν παράξει τα πρώτα αποτελέσματα στην αγορά και την καθημερινότητα των πολιτών.
Κι ύστερα ήρθε ο πόλεμος
“Η κατάσταση πλέον είναι εντελώς διαφορετική” επαναλαμβάνουν συνεχώς συνομιλητές του πρωθυπουργού και κορυφαία κυβερνητικά στελέχη. Ο πόλεμος στην Ουκρανία και η σφοδρότητα της ρωσικής εισβολής -κάτι που ελάχιστοι αναλυτές έβλεπαν να έρχεται με αυτό τον τρόπο- ανάγκασαν τους ενοίκους του Μαξίμου να βγάλουν από τα συρτάρια τα σενάρια των εκλογών πριν από το καλοκαίρι. Ο κόσμος όπως τον ξέραμε μέχρι πρόσφατα αλλάζει, με βία που γεννά παγκόσμιο φόβο και αβεβαιότητα. Όπως είναι φυσικό, η χώρα μας θα βρεθεί αντιμέτωπη με τις συνέπειες του πολέμου που επέστρεψε στην Ευρώπη, σχεδόν 1.500 χιλιόμετρα μακριά μας, και των κυρώσεων σε βάρος της Ρωσίας σε όλα τα επίπεδα: οικονομία, ενέργεια, γεωπολιτική αστάθεια, προσφυγικό.
Πριν ηχήσουν οι σειρήνες του πολέμου στις ουκρανικές πόλεις, ο πληθωρισμός στην Ελλάδα σκαρφάλωνε για τον Φεβρουάριο στο 6,4% σύμφωνα με τη Eurostat, με τις εκτιμήσεις για τον Μάρτιο να κάνουν λόγο για ποσοστό σχεδόν 7%. Προτού ξεκινήσουν οι επιπτώσεις των κυρώσεων που αφορούν το φυσικό αέριο στην τιμή της ενέργειας, η Ελλάδα παρέμενε σταθερά στις δύο πρώτες θέσεις του ακριβότερου ρεύματος στη χονδρική, ενώ την Παρασκευή η τιμή της μεγαβατώρας εκτοξεύθηκε στα 362 ευρώ, καταγράφοντας αύξηση 29% σε μία μόλις ημέρα. Την ίδια στιγμή επίκεινται νέες ανατιμήσεις, που σε ορισμένα προϊόντα θα φτάσουν και το 40%. Αλλά και στα δημοσιονομικά, το χρέος της Ελλάδας παρέμενε στα ύψη μεταξύ των κρατών-μελών της Ευρωζώνης.
Με λίγα λόγια, η κατάσταση για τους πολίτες, τα νοικοκυριά, την αγορά, τις επιχειρήσεις ήταν ασφυκτική ήδη πριν από τον πόλεμο. Κι αν ο Κ. Μητσοτάκης βρίσκει την ευκαιρία να κρύψει τις ευθύνες του για τη μη λήψη μέτρων πίσω από τις αναταράξεις της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, αυτό που γνωρίζουν καλά στα επιτελεία του Μαξίμου και του υπουργείου Οικονομικών είναι πως ούτε η κοινωνική οργή θα μπορέσει να συγκρατηθεί ούτε η ραγδαία φτωχοποίηση, άρα μια νέα ανθρωπιστική κρίση να αποφευχθεί. Και αυτό διότι οι βαριές συνέπειες που θα βιώσουν οι Ευρωπαίοι πολίτες στην Ελλάδα έρχονται και δρουν σωρευτικά στα ήδη γονατισμένα νοικοκυριά. Ακόμα και με την επέκταση της ρήτρας διαφυγής και δημοσιονομικής χαλάρωσης που προανήγγειλε και για το 2023 η Κομισιόν, ο αυτοεγκλωβισμός στον οποίο έχει οδηγήσει η μεροληπτική πολιτική της κυβέρνησης Μητσοτάκη, με την άρνηση να στηριχθούν ουσιαστικά οι πολίτες, δεν μοιάζει εύκολο να δοθεί η απαραίτητη ανάσα. Μάλλον το αντίθετο, καθώς η Ν.Δ., εξυπηρετώντας τη γραμμή των ελίτ, εμμένει στην περιοριστική πολιτική και τη λιτότητα.
Χάνεται το στοίχημα του τουρισμού
Ταυτόχρονα, μία από τις πιο βαθιές πληγές που θα κληθεί να αντιμετωπίσει η κυβέρνηση είναι ο τουρισμός. Ακόμα κι αν η απαγόρευση πτήσεων από τη Ρωσία αρθεί στους τρεις μήνες όπως προβλέπεται, οι απώλειες στον τουρισμό από μια αγορά που τροφοδοτεί την Ελλάδα καθ’ όλη τη διάρκεια της σεζόν θα πρέπει να θεωρούνται δεδομένες. Για άμεσο και έμμεσο κόστος στον τουρισμό από τις συνέπειες των κυρώσεων μίλησε και ο Χρ. Σταϊκούρας. Αν συνυπολογίσουμε ότι η μεγάλη επιστροφή του ελληνικού καλοκαιριού μετά από δύο χρόνια πανδημικών περιορισμών ήταν το ισχυρό χαρτί της κυβέρνησης -και κεντρικό στοίχημα για αλλαγή του κλίματος που θα δικαιολογούσαν κάλπες το φθινόπωρο-, τα δεδομένα αλλάζουν άρδην. Επιπλέον, πάντα υπάρχει ο αστάθμητος παράγοντας Ερντογάν και η γεωπολιτική αβεβαιότητα που φέρνει ο πόλεμος στην Ουκρανία, ενώ κανείς δεν μπορεί να αποκλείσει την πιθανότητα φυσικών καταστροφών, που μπορούν να γονατίσουν για ακόμα μια φορά το επιτελικό κράτος.
Όλα τα παραπάνω καθιστούν ιδιαίτερα επισφαλή την επιλογή εκλογικού διεξόδου τον Σεπτέμβριο. Ως εκ τούτου, ολοένα και πληθαίνουν οι φωνές για κάλπες τον Μάιο ή και νωρίτερα. Βασικό επιχείρημα όσων προτείνουν στον Κ. Μητσοτάκη εκλογές άμεσα είναι ότι η κρίση της ακρίβειας θα διαρκέσει και θα βαθύνει, ενώ, όπως τονίζουν, η ευρύτερη αστάθεια και η απειλή του πολέμου στη γειτονιά μας συσπειρώνουν τους πολίτες γύρω από τη “σημαία” και τη σταθερότητα των κυβερνήσεων. Ταυτόχρονα, καθίσταται αντικειμενικά ευκολότερη η επίκληση στην αλλαγή των συνθηκών που δεν επιτρέπουν την υλοποίηση του προγράμματος της Ν.Δ. Η ομιλία Μητσοτάκη στη Βουλή την Τρίτη έδειχνε σαφώς προς αυτή την κατεύθυνση. Το ζητούμενο είναι να δικαιολογηθεί η στρατηγική για διπλές, ακόμα και τριπλές εκλογές, ενώ μένει να φανεί εάν τελικά θα κερδίσουν έδαφος οι εισηγήσεις για αλλαγή του εκλογικού νόμου.
Αναθέρμανση εκλογικών σεναρίων με υποψηφιότητα Χρυσοχοΐδη
Με άδειο το καλάθι για μικρομεσαίες επιχειρήσεις και νοικοκυριά ο Μητσοτάκης και χωρίς να καθορίζει ούτε τώρα την αύξηση του κατώτατου μισθού, δείχνει πόσο σκέφτεται τις κάλπες
Κάτω από τα ερείπια των ρωσικών βομβαρδισμών στην Ουκρανία επιχειρεί να κρύψει ο Κυριάκος Μητσοτάκης τις κυβερνητικές ευθύνες για την έξαρση των ανατιμήσεων. Ο πρωθυπουργός αρκείται στην αναγνώριση των οικονομικών συνεπειών αυτής της πρωτόγνωρης κρίσης, θεωρώντας τις ανατιμήσεις ως το τίμημα που θα πληρώσουν οι ευρωπαϊκοί λαοί στη μάχη κατά της ρωσικής επιθετικότητας.
Στην προχθεσινή τηλεοπτική του συνέντευξη εμφανίστηκε με… άδειο καλάθι, παρά την αναθέρμανση των εκλογικών σεναρίων που προκάλεσε η ανακοίνωση της υποψηφιότητας του Μιχάλη Χρυσοχοΐδη με τη Ν.Δ. Ακολουθώντας την οδό της αοριστολογίας, ανέφερε ότι θα κάνει ό,τι περνάει από το χέρι του για να στηρίξει νοικοκυριά και επιχειρήσεις συνδέοντας τις όποιες παρεμβάσεις με τις δημοσιονομικές δυνατότητες της χώρας. Φανερά πιεσμένος, επανέλαβε ότι την 1η Μαΐου θα υπάρχει η αύξηση του κατώτατου μισθού, χωρίς ωστόσο να προβεί σε λεπτομέρειες. Αναζήτησε, επιπλέον, επικοινωνιακή σανίδα στη μείωση του ΕΝΦΙΑ, που απλώς μετριάζει τις υπέρογκες επιβαρύνσεις που έρχονται με τις νέες αντικειμενικές αξίες.
Συμπληγάδες
Η κυβέρνηση είναι πλέον εγκλωβισμένη στις συμπληγάδες της κοινωνικής πίεσης και των συστάσεων της Κομισιόν για δημοσιονομική εγκράτεια. Οι ένοικοι του Μαξίμου χαιρετίζουν την προοπτική της χρονικής επέκτασης της ρήτρας διαφυγής και το 2023, καθώς θα προσφέρει πολύτιμες δημοσιονομικές ανάσες. Εστιάζουν, εντούτοις, στο γεγονός ότι για την Ελλάδα και τις πιο ευάλωτες οικονομίες παραμένει η ευρωπαϊκή Οδηγία να μειωθούν από φέτος τα ελλείμματα και το χρέος. Οι πρωθυπουργικοί σύμβουλοι συνυπολογίζουν και την παράμετρο που αφορά τις μειωμένες προσδοκίες στα έσοδα του τουρισμού από τη στιγμή που ακυρώνονται οι κρατήσεις τουριστών από τη Ρωσία. Η μόνη απτή γαλάζια προσδοκία αφορά, στην παρούσα φάση, τη χάραξη μιας κοινής ευρωπαϊκής γραμμής άμυνας έναντι των ενεργειακών ανατιμήσεων.
«Ηθική επιλογή η αποστολή όπλων»
Παράλληλα, δεν πέρασε απαρατήρητο το γεγονός ότι ο πρωθυπουργός, προχθές στον Alpha, τοποθέτησε και ηθικό περίβλημα την αλλαγή δόγματος εξωτερικής πολιτικής. Αφού εξέφρασε τη βεβαιότητα ότι «κάναμε το σωστό» στο σκέλος της αποστολής του αμυντικού υλικού, διερωτήθηκε με ποια ηθική υπόσταση θα ζητούσε η χώρα συνδρομή αν αντιμετώπιζε εξωτερικό κίνδυνο. Οι ισχυρισμοί του Κ. Μητσοτάκη ωστόσο δεν ηχούν πειστικά στ’ αυτιά ακόμα και βουλευτών της Ν.Δ. «Η αποστολή στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία ήταν απόφαση υψηλού ρίσκου» δήλωσε προχθές ο Νικήτας Κακλαμάνης. Παράλληλα, στους γαλάζιους δρόμους γίνεται λόγος για το χαμηλό βαρομετρικό στις σχέσεις Μητσοτάκη-Δένδια. Ο υπουργός φέρεται να διαφωνεί συνολικά με τους χειρισμούς του Μαξίμου στο σκέλος της εξωτερικής πολιτικής, ενώ δημοσιεύματα στον φιλοκυβερνητικό Τύπο δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο «καρατόμησής» του σε περίπτωση ανασχηματισμού.
Ο Κ. Μητσοτάκης επιβεβαίωσε προχθές πάντως ότι η αποστολή των καλάσνικοφ και των αντιαρματικών πυραύλων αποτέλεσε προσωπική του επιλογή και ενημέρωσε το ΚΥΣΕΑ κατόπιν εορτής. Δεν έκρυψε, μάλιστα, και τη δυσανεξία του στον διάλογο με την αντιπολίτευση. «Δεν πιστεύω στα συμβούλια πολιτικών αρχηγών. Δεν θεωρώ ότι προσφέρουν κάτι» ανέφερε χαρακτηριστικά, πετώντας, στην κορύφωση της Αποκριάς, τη μάσκα του φιλελευθερισμού.
