Μια σχεδόν εορταστική ακινησία επικράτησε επί του πεδίου με την Τουρκία την εβδομάδα που μας πέρασε, καθώς η Άγκυρα κρατά τα σεισμογραφικά της μακριά από τη Ρόδο και το Καστελλόριζο, γκρινιάζει για τις πρωτόγνωρες -σε συμβολικό, αλλά όχι ουσιαστικό επίπεδο- κυρώσεις που της επέβαλαν οι Αμερικανοί εξαιτίας των S-400 και στέλνει μηνύματα στην Ευρώπη ότι θέλει τον διάλογο.
Στη δική μας πλευρά του Αιγαίου η κυβέρνηση προσπάθησε, μάλλον ανόρεχτα, να πλασάρει ως επιτυχία το φιάσκο της τελευταίας συνόδου κορυφής σε σχέση με την Τουρκία, αλλά και να εμφανίσει ως -επικοινωνιακό- αντίβαρο στην ευρωπαϊκή χαλαρότητα την αμερικανική... αυστηρότητα. Ο πρωθυπουργός αποφεύγει να ξεκαθαρίσει εάν σκέφτεται να ξεκινήσει τον διάλογο με την Τουρκία στο επίπεδο των διερευνητικών επαφών, ενδεχομένως, περιμένοντας να δει για πόσο θα μείνει το «Oruc Reis» στο λιμάνι, αλλά και ποια θα είναι η πολιτική του νέου Αμερικανού Προέδρου στην ανατολική Μεσόγειο. Κι επειδή θα δυσκολευτεί να πείσει τους επαγγελματίες τουρκοφάγους στην κυβέρνηση και το κόμμα του για τα πλεονεκτήματα του διαλόγου, φρόντισε να αναγγείλει την αγορά των αεροσκαφών Rafale στη συζήτηση για τον προϋπολογισμό ώστε να έχουν κάτι να χειροκροτήσουν. Για κάποιον παράξενο λόγο, η είδηση για την αγορά ενθουσίασε τους βουλευτές της Ν.Δ. περισσότερο κι από τους μετόχους της γαλλικής Dassault που θα τα πουλήσει…
Χαμένο έδαφος
Κι ενώ τα πράγματα με την Τουρκία είναι αναμφισβήτητα δύσκολα και το 2021 αναμένονται δυσκολότερα, η κυβέρνηση Μητσοτάκη σκοντάφτει και στα... εύκολα. Αφήνει να χαθεί το έδαφος προνομιακής συνεννόησης της χώρας με τη Βόρεια Μακεδονία. Όχι επειδή ο πρωθυπουργός δεν τολμά να χρησιμοποιήσει το όνομα της γειτονικής χώρας μέσα στη Βουλή μήπως και θυμηθούν οι ψηφοφόροι του την προεκλογική του ρητορεία και τη μετεκλογική του -ευτυχώς- αφωνία, αλλά διότι δεν κάνει τίποτε ουσιαστικό για να προωθήσει τις σχέσεις με τη Βόρεια Μακεδονία ένα βήμα παραπέρα από εκεί που τις άφησε η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ.
Υπενθυμίζεται ότι για την Ελλάδα είναι μείζον θέμα η καλή γειτονία στα Βαλκάνια και η ευρωπαϊκή προοπτική των χωρών που έχουν μείνει απέξω. Είναι εθνικό συμφέρον. Πλην όμως, όπως φαίνεται από τη μελέτη που ολοκλήρωσε αυτές τις μέρες το Πρόγραμμα Νοτιοανατολικής Ευρώπης του ΕΛΙΑΜΕΠ και του think tank Analytica από τη Βόρεια Μακεδονία, η πρόοδος στη «διασυνδεσιμότητα» μεταξύ των δύο χωρών μετά την εμβληματική Συμφωνία των Πρεσπών είναι αργή.
Πολιτική επιβράδυνση
Οι επιστήμονες, που ασχολούνται από το 2017 μ’ αυτή την έρευνα -την οποία υποστηρίζει οικονομικά κυρίως η Σουηδία, επειδή προφανώς η Ελλάδα έχει άλλες ερευνητικές προτεραιότητες-, είναι κομψοί στις διατυπώσεις τους. Θυμίζουν ότι η Συμφωνία των Πρεσπών παρέχει μια θετική ατζέντα γύρω από την οποία οι δύο χώρες μπορούν να οικοδομήσουν μια μελλοντική σχέση στενής συνεργασίας - κι ότι σε ένα αρχικό στάδιο υπογράφηκε ένας σημαντικός αριθμός διμερών συμφωνιών, γεγονός που προκάλεσε έναν ενθουσιασμό για την αναβάθμιση της συνεργασίας σε διάφορους τομείς πολιτικής.
Επισημαίνουν, ωστόσο, ότι έκτοτε σχεδόν όλα έχουν επιβραδυνθεί, είτε για πολιτικούς λόγους είτε ελέω Covid-19. «Η νέα ελληνική κυβέρνηση που ήρθε στην εξουσία μετά τις εκλογές του Ιουλίου 2019 αποφάσισε να σεβαστεί τη Συμφωνία των Πρεσπών, αλλά ταυτόχρονα δείχνει μια απροθυμία προώθησης αναβαθμισμένων σχέσεων συνεργασίας με τη Βόρεια Μακεδονία» σημειώνουν οι ερευνητές. «Παρ’ όλο που έχουν πραγματοποιηθεί αρκετές επισκέψεις σε διμερές επίπεδο και επίσημες και ανεπίσημες συναντήσεις μεταξύ αξιωματούχων σε υψηλό επίπεδο, η διφορούμενη στάση αντικατοπτρίζεται στον περιορισμένο αριθμό νέων διμερών συμφωνιών που υπογράφηκαν μετά τον Ιούλιο του 2019, καθώς και στον αργό ρυθμό επικύρωσης των συμφωνιών που έχουν ήδη υπογραφεί. Από την πλευρά της Βόρειας Μακεδονίας παραμένει η προθυμία να οικοδομηθούν ισχυρές συνδέσεις με την Ελλάδα, αλλά η κυβέρνηση των Σκοπίων απογοητεύεται όλο και περισσότερο από τα επαναλαμβανόμενα εμπόδια που παρουσιάζονται στη διαδικασία ένταξης στην Ε.Ε., που συνέτειναν στο να μην έχουν ξεκινήσει ακόμη οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις».
Το φρένο και η μοιρολατρία
Το πιο μεγάλο εμπόδιο στον δρόμο προς την Ε.Ε. το βάζει ο εθνικισμός της Βουλγαρίας, η οποία απαιτεί από τη Βόρεια Μακεδονία να υιοθετήσει τη δική της εκδοχή της Ιστορίας. Η κυβέρνηση της Σόφιας δεν ενδιαφέρεται να λύσει τα όποια ανοιχτά θέματα και θεωρεί ότι μπορεί να φρενάρει την ευρωπαϊκή προοπτική των γειτόνων στο διηνεκές. Κάτι το οποίο αντιμετωπίζει μάλλον μοιρολατρικά η κυβέρνηση Μητσοτάκη: «Κανείς δεν μπορεί να αποτρέψει κανένα άλλο κράτος - μέλος να εγείρει δικά του ζητήματα στη διαδικασία. Ελπίζουμε ότι στο τέλος της διαδρομής πραγματικά θα ανοίξει η πόρτα για την ευρωπαϊκή προοπτική των δυτικών Βαλκανίων» είπε τις προάλλες ο κυβερνητικός εκπρόσωπος. Καθιστώντας σαφές ότι η κυβέρνηση δεν είναι έτοιμη να πάρει καμία πρωτοβουλία. Ξεκουράζεται πάνω στις δάφνες της προηγούμενης, στις δάφνες των Πρεσπών, προσπαθώντας παράλληλα να τις ξεχάσει.
Γράφοντας Ιστορία
Ο έξω κόσμος εξακολουθεί να θυμάται τη Συμφωνία των Πρεσπών, τη μόνη καλή Ιστορία που έγραψαν τα πολύπαθα Βαλκάνια τον 21ο αιώνα. Γι’ αυτό και οι πρωταγωνιστές της, ο πρωθυπουργός της Βόρειας Μακεδονίας Ζόραν Ζάεφ και ο πρώην πρωθυπουργός της Ελλάδας Αλέξης Τσίπρας, εξακολουθούν να βραβεύονται εις την Εσπερίαν - την εβδομάδα που πέρασε με το Βραβείο Ειρήνης 2020 της Έσσης. “Εάν κάτι μας έχει διδάξει η Συμφωνία των Πρεσπών, είναι ότι στα Βαλκάνια ήρθε η εποχή να γράφουμε Ιστορία αντί να παγιδευόμαστε σ’ αυτή” τιτίβισε ο Τσίπρας μετά τη βράβευση. Κι ο Τσίπρας είχε δώσει μάχη για την κληρονομιά του Μέγα Αλέξανδρου - και την κέρδισε. Σε αντίθεση, όμως, με τον δεξιό Βούλγαρο πρωθυπουργό, που κάνει καριέρα με τον -δοκιμασμένο και αλλού- εθνικισμό, οι Τσίπρας και Ζάεφ ήταν αποφασισμένοι να βρουν λύση. Δεν ήθελαν να στοιχηθούν στη μακριά ουρά των πολιτικών που επέλεξαν να επιβιώσουν διαιωνίζοντας τα προβλήματα.
