ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ. ΧΡ. ΒΑΣΙΛΑΚΗ
Η μεταφορά της πίεσης στα κράτη-μέλη που λαμβάνουν αποφάσεις μονομερώς, η αναγνώριση του ρόλου-κλειδί της Τουρκίας για τη μείωση των προσφυγικών ροών και το οριστικό τέλος στα σενάρια περί αποκλεισμού της Ελλάδας από τη Ζώνη Σένγκεν ήταν τα σημαντικότερα αποτελέσματα της συνόδου κορυφής.
Η επαναξιολόγηση της κατάστασης θα γίνει με επίκεντρο αυτή τη φορά την Τουρκία, στις αρχές Μαρτίου, οπότε οι «28» θα ξαναβρεθούν στις Βρυξέλλες για νέα, έκτακτη σύνοδο κορυφής με συμμετοχή και της ίδιας της Τουρκίας. Η απόφαση ελήφθη μετά από αίτημα της Γερμανίας και πιθανότερη ημερομηνία είναι η 6η Μαρτίου.
Χθες το πρωί, πριν από την έναρξη του δεύτερου μέρους συζητήσεων για το Brexit, ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας είχε τριμερή συνάντηση με τη Γερμανίδα καγκελάριο Άνγκελα Μέρκελ και τον Γάλλο πρόεδρο Φρανσουά Ολάντ, κατά την οποία, σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, απέσπασε διαβεβαιώσεις τόσο για τη διατήρηση του status quo στα σύνορα όσο και για την ολοκλήρωση της αξιολόγησης του προγράμματος το ταχύτερο δυνατόν.
Κατά τη συνάντηση ο πρωθυπουργός επανέλαβε ότι η Ελλάδα δεν θα αποδεχθεί ενέργειες οι οποίες αποβαίνουν εις βάρος της, επισημαίνοντας ότι είναι η μόνη χώρα που έχει τηρήσει τις δεσμεύσεις της στο σύνολό τους. Πρόσθεσε ότι η Ελλάδα έχει σηκώσει το μεγαλύτερο βάρος στο προσφυγικό και τόνισε ότι οι « μονομερείς ενέργειες» δεν είναι αποδεκτές.
Σύμφωνα με πληροφορίες από γαλλικές και γερμανικές πηγές, οι δύο ξένοι ηγέτες επιβεβαίωσαν την πρόθεσή τους να στηρίξουν την Ελλάδα με κάθε μέσο -οικονομικό και υλικοτεχνικό-, συμπεριλαμβανόμενης της προσπάθειας για αποφυγή μεταφοράς επιπλέον πίεσης στη χώρα. Η Άνγκελα Μέρκελ φέρεται από διαφορετικές πηγές να δηλώνει πως θα υποστηρίξει τη θέση της Ελλάδας για ανοιχτά σύνορα με κάθε τρόπο, έτσι ώστε να αποφευχθεί μια ανθρωπιστική κρίση στην Ελλάδα.
Επιπλέον, εκτός από τη Γερμανία, και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή -και δευτερευόντως η Ιταλία και η Βουλγαρία- στήριξαν έμπρακτα την Ελλάδα στην προσπάθειά της να κρατήσει ανοιχτό τον διάδρομο έτσι ώστε να αποφευχθεί ο εγκλωβισμός μεγάλου αριθμού προσφύγων στην Ελλάδα. Η Αυστρία, συγκεκριμένα, βρέθηκε στο μάτι του κυκλώνα μετά την απόφασή της να επιβάλει ημερήσιο όριο στην αποδοχή των αιτούντων άσυλο, ενώ και οι χώρες του Βίσεγκραντ βρέθηκαν απομονωμένες και ως εκ τούτου αποδυναμωμένες.
Επιπροσθέτως, σύμφωνα με κυβερνητικούς κύλους, οι τρεις ηγέτες συμφώνησαν ότι το «κλειδί» στην αντιμετώπιση του προσφυγικού είναι η Τουρκία και η συντονισμένη δράση του ΝΑΤΟ, προκειμένου να ελεγχθούν αποτελεσματικά οι προσφυγικές ροές.
Όσον αφορά το οικονομικό ζήτημα και την εφαρμογή του ελληνικού προγράμματος, οι τρεις ηγέτες συμφώνησαν ότι είναι ανάγκη να επιστρέψουν άμεσα οι θεσμοί στην Αθήνα, προκειμένου να ολοκληρωθεί η πρώτη αξιολόγηση το συντομότερο δυνατόν. Συμφωνήθηκε, επίσης, ότι θα υπάρξουν από κοινού πρωτοβουλίες των τριών μερών προς αυτήν την κατεύθυνση.
Ανοιχτή η μη έγκριση του τελικού κειμένου
Ανοιχτό άφηνε η Ελλάδα ακόμα και χθες το ενδεχόμενο να μην υπογράψει το τελικό κείμενο των συμπερασμάτων της συνόδου, εάν δεν λάβει τις απαραίτητες δεσμεύσεις ότι θα διατηρηθεί το status quo στα σύνορα. Συγκεκριμένα, η Ελλάδα αυτό που επιθυμεί, κυρίως σε σχέση με τη στάση της Αυστρίας, είναι οι 3.200 που έχει βάλει ως όριο να περνάει από τη χώρα με προορισμό τη Γερμανία να διατηρηθεί, και να μην σφραγίζει τα σύνορά της μόλις φτάνει ο αριθμός αυτών που επιθυμούν να αιτηθούν ασύλου στην Αυστρία στους 80. Παρά τη συμφωνία της ελληνικής πλευράς στα συμπεράσματα της συνόδου για το προσφυγικό, που δημοσιεύτηκαν χθες τα ξημερώματα, η ελληνική κυβέρνηση συνέχισε να επιζητεί επιπλέον δεσμεύσεις και κατά τη δεύτερη μέρα της συνόδου.
Σε αυτό το πλαίσιο, κυβερνητικές πηγές εξέφραζαν την ικανοποίησή τους για την εξέλιξη της τριμερούς συνάντησης (με τη Γαλλία και τη Γερμανία, που υποστήριξαν τη θέση της Ελλάδας) ως προς αυτό το σημείο, επισημαίνοντας πως αν η θετική αυτή έκβαση συνεχιστεί ώς το τέλος της συνόδου, δεν θα υπάρξει πρόβλημα από ελληνικής πλευράς σε σχέση με την τελική έγκριση του κειμένου συμπερασμάτων. Μέχρι αργά χθες το βράδυ (που η "Α" τυπωνόταν) και ενώ οι διαβουλεύσεις για το βρετανικό ζήτημα συνεχίζονταν, δεν είχε προκαλέσει κάποιο γεγονός την αλλαγή της στάσης της Ελλάδας.
Ωστόσο, μεγάλες διαστάσεις πήρε χθες το γεγονός της στάσης αυτής της Ελλάδας, με διεθνή μέσα ενημέρωσης να κάνουν λόγο για ενδεχόμενο «βέτο» της Ελλάδας στη συμφωνία με τη Βρετανία εάν δεν διασφαλιστεί ότι τα σύνορα θα παραμείνουν ανοιχτά. Η κίνηση αυτή του πρωθυπουργού, σύμφωνα με διαφορετικές πηγές, δεν έγινε απολύτως αποδεκτή απ' όλους, καθώς συνδέει δύο διαφορετικά ζητήματα, το προσφυγικό και το βρετανικό.
Ωστόσο, «έξυπνη στρατηγική κίνηση, που πιέζει προς μία ευρωπαϊκή λύση», τη χαρακτήρισαν οι Ευρωπαίοι σοσιαλιστές, σύμφωνα με πηγές προσκείμενες στο εν λόγω κόμμα. «Η απόφαση του Έλληνα πρωθυπουργού να απειλήσει με βέτο τη συμφωνία με τη Μ. Βρετανία εάν δεν διασφαλιστεί ότι τα ελληνικά σύνορα θα μείνουν ανοιχτά, είναι μια πολύ έξυπνη στρατηγική κίνηση, που πιέζει προς ευρωπαϊκή λύση σε ένα ευρωπαϊκό πρόβλημα», σημείωσαν χαρακτηριστικά.
"Έκρηξη" Τσίπρα αλλά και Ρέντζι
Για «ξέσπασμα» του Έλληνα πρωθυπουργού κατά τη σύνοδο κορυφής έκαναν λόγο πολλά διεθνή μέσα ενημέρωσης, ενώ, σύμφωνα με πληροφορίες, επικράτησαν υψηλοί τόνοι καθ' όλη τη διάρκεια της συζήτησης. Όπως μετέφεραν κυβερνητικές πηγές, ο πρωθυπουργός κατά τη διάρκεια της συνόδου δεν έκρυψε την ενόχληση της Ελλάδας από την αναντιστοιχία λόγων και πράξεων στο ευρωπαικό επίπεδο.
Ειδικότερα, ο κ. Τσίπρας τόνισε ότι από τις 66.000 θέσεις μετεγκατάστασης που αναλογούν στην Ελλάδα, έως τώρα έχουν μετεγκατασταθεί λιγότεροι από 250 πρόσφυγες. Τόνισε επίσης ότι δεν υπάρχει κανένα στοιχείο για το πόσες θέσεις έχουν καλυφθεί από τις 50.000 θέσεις που είχαν συμφωνηθεί για τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων (Σλοβενία, Κροατία, Σερβία, ΠΓΔΜ).
Σύμφωνα με ιταλικές πηγές, την απροθυμία ορισμένων κρατών - μελών να αναλάβουν τα βάρη που τους αναλογούν καταδίκασε και ο πρωθυπουργός της Ιταλίας Ματέο Ρέντζι. Ο ίδιος φέρεται κατά την παρέμβασή του να απείλησε πως η Ιταλία δεν θα συνεισφέρει στα διαρθρωτικά ταμεία μετά το 2020 εάν δεν δείξουν έμπρακτα την αλληλεγγύη τους και τα υπόλοιπα κράτη - μέλη.
Αναφορικά με την επίμαχη αξιολόγηση της Επιτροπής, που χρησιμοποιείται για την ενεργοποίηση του άρθρου 19 και 16 του Κώδικα Σένγκεν, ο πρωθυπουργός επισήμανε, επίσης, ότι τον Νοέμβριο, που έγινε η αξιολόγηση της Ελλάδας ως προς το αν τηρεί τις δεσμεύσεις της, η χώρα είχε λάβει λιγότερο από το 1/4 από τα στελέχη και τον εξοπλισμό που είχε ζητήσει ήδη από τον Ιούλιο για τη φύλαξη των συνόρων.
«Η Ελλάδα έχει τονίσει από το καλοκαίρι την ανάγκη να υπάρχει πίεση στις χώρες προέλευσης μεταναστών, για επιστροφές (Μαρόκο, Πακιστάν Αλγερία) και δεν έχει γίνει ούτε μία επιστροφή» σημείωσε επίσης ο Αλέξης Τσίπρας, υπογραμμίζοντας ότι κάποιοι από τους εταίρους άσκησαν τους προηγούμενους μήνες κριτική στην Ελλάδα σε έντονο ύφος. «Δεν ακούγεται σήμερα η ίδια κριτική στην Τουρκία» πρόσθεσε απευθυνόμενος προς τους ομολόγους του.
Τα συμπεράσματα της συνόδου
Το πνεύμα καταδίκης των μονομερών ενεργειών, στο οποίο κινήθηκε η παρέμβαση της ελληνικής πλευράς, αποτυπώθηκε και γραπτώς στην τελευταία παράγραφο των συμπερασμάτων της συνόδου. «Η συνολική στρατηγική που συμφωνήθηκε τον Δεκέμβριο θα φέρει αποτελέσματα μόνον εάν όλα τα στοιχεία της επιδιώκονται από κοινού και εάν τα θεσμικά όργανα και τα κράτη - μέλη ενεργούν μαζί και με πλήρη συντονισμό», σημειώνεται χαρακτηριστικά, ενώ γίνεται λόγος για ανάγκη «μεταρρύθμισης του ισχύοντος πλαισίου της Ε.Ε., ώστε να εξασφαλίζεται ανθρώπινη και αποτελεσματική πολιτική ασύλου».
Όσον αφορά την Τουρκία, οι «28» τονίζουν ότι οι ροές των μεταναστών που φθάνουν στην Ελλάδα εξακολουθούν να είναι υπερβολικά υψηλές και επισημαίνουν ότι «προτεραιότητα» είναι η «πλήρης και ταχεία εφαρμογή του σχεδίου δράσης Ε.Ε. - Τουρκίας», προκειμένου να αναχαιτιστούν οι μεταναστευτικές ροές και να καταπολεμηθούν τα δίκτυα διακινητών και λαθρεμπόρων.
Επισημαίνεται, επίσης ότι πρέπει να υπάρξει «σημαντική και διαρκής μείωση» του αριθμού των παράνομων εισόδων από την Τουρκία στην Ε.Ε., κάτι το οποίο απαιτεί περισσότερες και αποφασιστικές προσπάθειες και από την πλευρά της Τουρκίας.
Η πρόοδος στα hotspots αναγνωρίζεται και αυτή στα συμπεράσματα της Συνόδου για το προσφυγικό, όπου υπογραμμίζεται ότι βελτιώνεται σταδιακά η λειτουργία κέντρων πρώτης υποδοχής, με τη βοήθεια της Ε.Ε., όσον αφορά την ταυτοποίηση, την καταγραφή, τη λήψη δακτυλικών αποτυπωμάτων και τους ελέγχους ασφαλείας επί προσώπων και ταξιδιωτικών εγγράφων. Επισημαίνεται, ωστόσο, πως ακόμα πολλά μένουν να γίνουν. Τα συμπεράσματα παραπέμπουν, τέλος, στην επόμενη έκτακτη σύνοδο του Μαρτίου για επαναξιολόγηση της κατάστασης.
