ΤΟΥ ΑΠΕΣΤΑΛΜΕΝΟΥ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΑ ΝΙΚΟΥ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ
Τρία θέματα, κατά βάση, έθεσε στην τουρκική πλευρά ο Έλληνας πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας εφαρμόζοντας έτσι το δόγμα της... λελογισμένης επίθεσης:
* Μετρήσιμα αποτελέσματα, μείωση δηλαδή στις προσφυγικές ροές.
* Πολιτική βούληση από την Άγκυρα, στην επίλυση του Κυπριακού.
* Ουσιαστικό περιεχόμενο στο επικείμενο (τον προσεχή Φεβρουάριο, στην Τουρκία) τέταρτο Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας των δύο χωρών.
Ο Αλ. Τσίπρας, έχοντας ως αφετηρία ότι η μη συζήτηση δεν επιλύει ζητήματα, κατέθεσε στην τράπεζα του διαλόγου με τον Αχμέτ Νταβούτογλου ακόμη και «αγκάθια», πλην όμως δίκαια για την Ελλάδα, όπως η παραβίαση του εθνικού εναέριου χώρου ή η μη τήρηση των κανόνων αβλαβούς διέλευσης. Ενώ και σε εκείνους που θα σπεύσουν να τον επικρίνουν -κάποια αντίπαλα κόμματα και πολιτικοί ξεκίνησαν από... χθες!- για εθνικές υποχωρήσεις, η απάντηση συνεργάτη του ήταν αποστομωτική: «Βρείτε μου άλλον πρωθυπουργό που να έχει πει επί τουρκικού εδάφους ότι δεν πρέπει να υπάρχουν τρίτοι εγγυητές για την Κύπρο».
Το σύνολο της ατζέντας συζητήθηκε, τελικώς, στις διευρυμένες συνομιλίες των δύο κυβερνήσεων (στην Άγκυρα τον πρωθυπουργό πλαισίωναν ο υπουργός Εξωτερικών Νίκος Κοτζιάς, ο αναπληρωτής υπουργός Μεταναστευτικής Πολιτικής Γιάννης Μουζάλας, η κυβερνητική εκπρόσωπος Όλγα Γεροβασίλη και ο επικεφαλής του διπλωματικού γραφείου του Αλ. Τσίπρα, Βαγγέλης Καλπαδάκης).
Καλύτερος συντονισμός, όχι κοινές περιπολίες
Λόγω της συγκυρίας, το προσφυγικό, όπως αναμενόταν, ήταν στην κορυφή της ατζέντας, με την ελληνική πλευρά να κινείται σε δύο επίπεδα κατά πληροφορίες: ναι, το πρόβλημα είναι πανευρωπαϊκό και διεθνές, αλλά και η Τουρκία πρέπει να αναλάβει το δικό της μερίδιο ευθυνών.
Μπορεί να έχει σηκώσει έως τώρα δυσανάλογα μεγάλο μέρος του προβλήματος, πλην όμως και εκείνη έχει την ευθύνη να αποδείξει ότι έχει τη βούληση να αντιμετωπίσει αυτό που της αναλογεί, είναι η προσέγγιση της Αθήνας. Καθόλου τυχαία, συνεπώς, στην κοινή συνέντευξη με τον Αχμ. Νταβούτογλου ο Αλ. Τσίπρας υπογράμμισε το χρέος να χτυπηθούν αποτελεσματικά τα κυκλώματα διακινητών, φράση που υπονοεί αυτό που ειπώθηκε εκεί όπου οι πόρτες ήταν κλειστές στα ΜΜΕ: «Φέρτε μετρήσιμα αποτελέσματα μείωσης των προσφυγικών ροών».
Σκληρός για εκείνους που «δεν διστάζουν να θέσουν σε κίνδυνο ανθρώπινες ζωές», ο πρωθυπουργός της Ελλάδας μίλησε για την υποχρέωση των δύο πλευρών να θέσουν τέρμα στο γεγονός αυτό. Πιο πρακτικά, τα παράνομα κυκλώματα να αντικατασταθούν από μηχανισμούς οργανωμένης καταγραφής, μέσω των οποίων οι πρόσφυγες θα έχουν τη βάσιμη ελπίδα μετάβασής τους στην Ευρώπη.
Πρόκειται, ταυτόχρονα, να ξεκινήσει στενότερη συνεργασία μεταξύ των δύο χωρών (θα συσταθούν αρμόδιες επιτροπές), πιο ειδικά μεταξύ του ελληνικού Λιμενικού Σώματος και της τουρκικής ακτοφυλακής: για τον σκοπό αυτόν, ο αρχηγός του Λ.Σ. ήταν στην Άγκυρα χθες. Στο σημείο αυτό πρέπει να διευκρινιστεί ότι η Αθήνα διεκδικεί καλύτερο συντονισμό, αντιθέτως η φημολογία περί κοινών περιπολιών απορρίπτεται ασυζητητί. Άλλωστε δεν είναι η Άγκυρα που ανακινεί το θέμα αυτό...
Στο σημείο αυτό πρέπει να επισημανθεί η κριτική του Αλ. Τσίπρα στην έννοια των hotspots: η ορολογία δεν είναι η πολιτικά ορθή, είπε υπονοώντας ότι δεν είναι δυνατόν άλλοι να αποφασίζουν για τα «κέντρα επανεγκατάστασης» επί τουρκικού εδάφους. Θέμα στο οποίο όμως ο κ. Νταβούτογλου προτίμησε να μην πάρει θέση δημοσίως...
Ο Τούρκος ομόλογός του υπογράμμισε ότι ο Αλ. Τσίπρας ήταν ο πρώτος που αναγνώρισε δημοσίως τον πρωτεύοντα ρόλο που μπορεί να παίξει η Τουρκία στο θέμα. Ας επισημανθεί ότι και ο Τούρκος πρωθυπουργός μίλησε για την ανάγκη λήψης μέτρων που θα βοηθήσουν στην αποφυγή των τραγωδιών στο Αιγαίο.
Τα παραπάνω σε καμία περίπτωση δεν σημαίνουν ότι η Ευρώπη δεν πρέπει να αναλάβει τις ευθύνες της, θέμα που διαρκώς θα διατηρούν, ως φαίνεται, στην πρώτη γραμμή Αθήνα και Άγκυρα. Και σε καμία περίπτωση η Ε.Ε. δεν πρόκειται να... υποκατασταθεί από άλλες πρωτοβουλίες, όπως για παράδειγμα αυτή που πρότεινε η Άνγκελα Μέρκελ στους δύο ομολόγους της, πρωτοβουλία στην οποία ναι μεν δεν είναι αρνητική η ελληνική κυβέρνηση, υπό τον παραπάνω όρο πάντως. Και οι δύο κυβερνήσεις υπερασπίστηκαν επίσης την ανάγκη για πολιτική λύση στο πρόβλημα της Συρίας.
Σταματήστε τις παραβιάσεις
Στο κεφάλαιο των πάγιων ελληνοτουρκικών θεμάτων δεν... μάσησε τα λόγια του, κατά το κοινώς λεγόμενο, ο πρωθυπουργός, αφού... εκτός έδρας έθεσε τόσο το θέμα της παραβίασης του εθνικού εναέριου χώρου όσο και εκείνο της παραβίασης των κανόνων αβλαβούς διέλευσης. Πάντως, καθώς η άλλη πλευρά φαίνεται πως αμφισβήτησε τους ελληνικούς ισχυρισμούς, ο πρωθυπουργός δήλωσε πως στην επόμενη συνάντηση θα προσκομίσει συγκεκριμένα στοιχεία.
Το ζητούμενο άλλωστε είναι να βρεθούν οι λύσεις εκείνες που διασφαλίζουν την ασφάλεια στο Αιγαίο, ήταν η φράση -κλειδί του πρωθυπουργού, που επανέλαβε το όραμα να γίνει το Αιγαίο θάλασσα συνεργασίας.
Τη Θράκη και τις θρησκευτικές ελευθερίες που οι μουσουλμάνοι απολαμβάνουν στη χώρα μας αφορούσε το ερώτημα που δέχθηκε από Τούρκο συνάδελφο, για να ξεκαθαρίσει πως «η Θράκη αποτελεί υπόδειγμα ειρηνικής συνύπαρξης, τα τεμένη εκεί είναι δεκάδες και οι μουσουλμάνοι συμπολίτες μπορούν να επιτελούν τις θρησκευτικές τους επιθυμίες», ενώ επανέλαβε τη σταθερή απόφαση της κυβέρνησής του για ανέγερση τεμένους στην Αθήνα, θέμα ωστόσο, όπως διευκρίνισε, που δεν έχει σχέση με τις θρησκευτικές ελευθερίες στη Θράκη.
Πρέπει στο σημείο αυτό να διευκρινιστεί ότι η ελληνοτουρκική συνεργασία μπορεί να ξεκινήσει και από πιο... ανώδυνα θέματα: ενέργεια κυρίως, αλλά και μεταφορές. Για παράδειγμα εξαγγέλθηκαν οι ιδέες για σιδηροδρομική σύνδεση Θεσσαλονίκης - Κωνσταντινούπολης και ακτοπλοϊκή Θεσσαλονίκης - Σμύρνης.
ΑΠΑΡΑΒΑΤΟΥΣ ΟΡΟΥΣ ΕΘΕΣΕ Ο ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ
Δίκαιη λύση του Κυπριακού βάσει των αποφάσεων του ΟΗΕ
Λύση χωρίς τρίτους εγγυητές
«41 χρόνων είμαι, 41 χρόνια ακούω για δίκαιη και βιώσιμη λύση στο Κυπριακό» είπε με κάποια δόση υπερβολής ο Έλληνας πρωθυπουργός, εκφράζοντας, παρά ταύτα, την αισιοδοξία του ότι «είμαστε κοντά σε λύση, είμαι συγκρατημένα αισιόδοξος». Εξηγώντας παράλληλα τους απαράβατους όρους της λύσης, έτσι όπως την επιδιώκουν Λευκωσία και Αθήνα: Λύση επί τη βάσει των αποφάσεων του ΟΗΕ, εντός πλαισίου του ευρωπαϊκού κεκτημένου, μια ενωμένη ομόσπονδη Κύπρος εν τέλει. Μια λύση που δεν θα έχει τρίτους εγγυητές -φράση που προφανώς δεν θα ευχαρίστησε την τουρκική κυβέρνηση.
Ένταξη, αρκεί να εκπληρωθούν οι αναγκαίοι όροι
Η Τουρκία έδειξε να θέλει την ελληνική υποστήριξη στην ένταξή της στην ευρωπαϊκή οικογένεια. «Έτσι θα μεταφερθεί το κέντρο βάρους προς τη Μεσόγειο» ήταν η φράση του Τούρκου πρωθυπουργού -και η Ελλάδα είναι αρωγός, επαύξησε ο Έλληνας ομόλογός του, «αρκεί όμως να γίνουν τα απαραίτητα βήματα, να εκπληρωθούν οι αναγκαίοι όροι». Φαίνεται όμως ότι έχει ξεκινήσει μια κατ' αρχήν διερεύνηση σε κεφάλαια μικρότερης πολιτικής σημασίας (όπως το 17ο για νομισματικές υποθέσεις).
«Χωρίς εκπλήρωση όρων, δεν ανοίγουν τα κεφάλαια» είναι η σταθερή θέση της Αθήνας, η οποία ρίχνει το... μπαλάκι στην άλλη πλευρά να επιδείξει την αναγκαία βούληση, να κάνει τη δυστοκία ευκαιρία. Και να διασκεδάσει, επί της ουσίας όμως, τις δικαιολογημένες ανησυχίες και ενστάσεις της Λευκωσίας. Ενστάσεις που θα συζητηθούν στην επόμενη ευρωτουρκική σύνοδο, εκτός απροόπτου στις 29 Νοεμβρίου.
ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΤΙΠΟΛΙΤΕΥΣΗ
Τ. Ερντογάν: Την τρομοκρατία δεν τη γεννούν οι θρησκείες, αλλά η φτώχεια
Το δικό τους ξεχωριστό ενδιαφέρον συγκέντρωσαν εν τούτοις οι συναντήσεις του πρωθυπουργού πρώτα με τον Τούρκο πρόεδρο και εν συνεχεία με τους ηγέτες της αντιπολίτευσης. Προσφυγικό και τρομοκρατία ήταν τα δύο θέματα που έθιξαν Ρ.Τ. Ερντογάν και Αλ. Τσίπρας, με τον πρώτο να αποφαίνεται, σύμφωνα με πληροφορίες, ότι «την τρομοκρατία δεν την γεννούν οι θρησκείες αλλά η φτώχεια. Οι πολύ πλούσιοι στον κόσμο», φέρεται να συμπέρανε, «θέλουν να γίνουν πλουσιότεροι».
Τα ουσιαστικά βήματα στην ελληνοτουρκική προσέγγιση έγιναν όταν στην κυβέρνηση ήταν το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα, είπε από την πλευρά του ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης Κεμάλ Κιλιντσντάρογλου, που ενθυμήθηκε, ως φαίνεται, την περίοδο κατά την οποία υπουργός Εξωτερικών ήταν ο Ισμαήλ Τζεμ.
Επίσης, ο πρωθυπουργός είχε συνάντηση με τη συμπρόεδρο του Κόμματος της Δημοκρατίας των Λαών Φιγκέν Γιουκσεντάγ, μια πραγματικά εμβληματική φυσιογνωμία στον αγώνα υπεράσπισης των δικαιωμάτων των Κούρδων, αλλά όχι μόνον.
Συνάντηση με τον Πατριάρχη
Νωρίτερα το πρωί, στην Κωνσταντινούπολη, ο πρωθυπουργός επισκέφθηκε το Φανάρι και στη συνάντηση που είχε με τον Οικουμενικό Πατριάρχη εκθείασε τις πρωτοβουλίες του κ. Βαρθολομαίου και τις «ακάματες προσπάθειές του στην ανάδειξη του διαθρησκευτικού διαλόγου» σε μια εποχή που, όπως είπε, αντί να αναδειχθεί η αξία του διαλόγου, αναδεικνύονται δυστυχώς, με πρόσχημα τη θρησκεία, η βία και οι συγκρούσεις.
