Με όχημα το υφιστάμενο νέο πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων για την καθαρή βιομηχανία, το λεγόμενο CISAF (Clean Industrial Deal State Aid Framework) και ειδικότερα μέσω δύο σημαντικών τροποποιήσεών του που θα ισχύσουν έως το τέλος του έτους, επιχειρεί η Κομισιόν να στηρίξει τη βιομηχανία στη σημερινή ενεργειακή κρίση εξαιτίας του πολέμου στη Μέση Ανατολή.
Όπως ανακοίνωσε η πρόεδρος της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ήδη η Επιτροπή βρίσκεται σε διαβούλευση με τα κράτη-μέλη σχετικά με ένα νέο, προσωρινό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων που θα επιτρέψει τη στήριξη των πιο εκτεθειμένων τομέων, με στόχο την έγκρισή του έως τα τέλη Απριλίου.
Στο προσχέδιο του νέου προσωρινού ενεργειακού πλαισίου για την κρίση στο Ιράν, που κυκλοφόρησε, τα κράτη-μέλη καλούνται να υποβάλουν σχόλια μέχρι αύριο, Παρασκευή. Προφανώς οι προβλέψεις του εν λόγω draft είναι πιθανό να τροποποιηθούν ανάλογα με τις παρατηρήσεις των κρατών-μελών και μέχρι να γίνουν οι επίσημες ανακοινώσεις από την Κομισιόν την ερχόμενη Τετάρτη, 22/4.
Όπως αναφέρεται με βάση το γεωπολιτικό πλαίσιο και τον αντίκτυπό του στην ενεργειακή ασφάλεια και στις τιμές ενέργειας (οι τιμές του πετρελαίου αυξήθηκαν κατά 51% και οι τιμές του φυσικού αερίου κατά 85% μεταξύ 27 Φεβρουαρίου και 20 Μαρτίου 2026), η Επιτροπή θεωρεί απαραίτητο να αντιδράσει γρήγορα για τον μετριασμό των κινδύνων στην οικονομία.
Δύο σημαντικές τροποποιήσεις στο CISAF
Υπό αυτές τις συνθήκες, για τη βιομηχανία, προτείνει τροποποιήσεις στο CISAF ώστε να αντιμετωπιστούν οι μεγάλες αυξήσεις τιμών, λόγω της κρίσης στη Μέση Ανατολή, που ξεπερνούν τα επίπεδα τιμών κατά τον χρόνο υιοθέτησης (Ιούνιος 2025) του Πλαισίου Κρατικών Ενισχύσεων για την Καθαρή Βιομηχανία, το οποίο επιτρέπει στα κράτη μέλη της Ε.Ε. να χορηγούν κρατικές ενισχύσεις για την υποστήριξη επενδύσεων που προωθούν την καθαρή βιομηχανία και την απανθρακοποίηση.
Πιο συγκεκριμένα, προβλέπονται τα εξής:
- Η Επιτροπή θα επιτρέψει στα καθεστώτα ενισχύσεων των κρατών-μελών να καλύπτουν κατά μέγιστο μία μείωση 70% της ετήσιας μέσης τιμής χονδρικής, έναντι του 50% που ίσχυε σήμερα. Πρόκειται για προσωρινή απόκλιση από το σημείο 120 του CISAF, ενώ οι λοιπές προϋποθέσεις του σημείου παραμένουν ως έχουν, δηλαδή ο περιορισμός στο 50% της ετήσιας κατανάλωσης και το ανώτατο όριο των 50 ευρώ/μεγαβατώρα. Επίσης, δεν θα απαιτείται περαιτέρω συνδρομή στην απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές από ό,τι ήδη παρέχει το αρχικό CISAF (ήτοι το 50% της βοήθειας θα πρέπει να διατεθεί σε επενδύσεις που συμβάλλουν στη μείωση του κόστους του συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας, όπως σε ΑΠΕ, αποθήκευση, ευελιξία, ενεργειακή απόδοση, ηλεκτροκίνηση), δηλαδή η σχετική δέσμευση παραμένει η ίδια.
- Η Επιτροπή θα επιτρέψει στα καθεστώτα ενισχύσεων των κρατών-μελών να σωρεύουν ενισχύσεις που χορηγούνται μέσω CISAF, με ενισχύσεις που χορηγούνται βάσει των κατευθυντήριων γραμμών του ΣΕΔΕ (Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών - αφορά το μέτρο της αντιστάθμισης CO2), έως και 50% για την ίδια επιλέξιμη κατανάλωση.
Αυτές οι δύο πολύ σημαντικές τροποποιήσεις του CISAF προτείνεται να ισχύουν έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026.
Σημειώνεται ότι η αξιοποίηση των δυνατοτήτων του CISAF καθώς και η σύμπραξη με άλλα κράτη-μέλη για τη δυνατότητα σωρευτικών ενισχύσεων και από το μέτρο της αντιστάθμισης, υπήρξαν βασικά σημεία που έθεταν μετ' επιτάσεως εκπρόσωποι της ενεργοβόρου βιομηχανίας όλο το προηγούμενο εξάμηνο, και έπεσαν στο κενό. Άλλωστε τα ανεπαρκή μέτρα που ανακοίνωσε πρόσφατα η κυβέρνηση Ν.Δ., απογοήτευσαν τη βιομηχανία εντάσεως ενέργειας αφού εκτός του ότι είναι αδύναμα ήρθαν καθυστερημένα και κατέληξαν αμέσως ξεπερασμένα, εν μέσω μιας νέας ενεργειακής κρίσης.
Στήριξη σε επιχειρήσεις άλλων τομέων
Μεταξύ άλλων, η Κομισιόν επιτρέπει στα κράτη-μέλη να παράσχουν προσωρινή στήριξη τιμών για επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην πρωτογενή παραγωγή γεωργικών ή αλιευτικών προϊόντων, για επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στις οδικές μεταφορές και για επιχειρήσεις που παρέχουν ενδοενωσιακές υπηρεσίες θαλάσσιων μεταφορών μικρών αποστάσεων.
Επίσης, αναφέρεται στη δυνατότητα των κρατών-μελών να επιδοτούν το κόστος καυσίμων για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας με καύση φυσικού αερίου, υπενθυμίζοντας ότι η Επιτροπή θα αξιολογεί τέτοια συστήματα, κατά περίπτωση, με βάση όμως συγκεκριμένες προϋποθέσεις, όπως σαφώς καθορισμένο και χρονικά περιορισμένο πλαίσιο, αποτροπή στρεβλώσεων της εσωτερικής αγοράς, διατήρηση μακροπρόθεσμων επενδυτικών σημάτων για καθαρή ενέργεια, αντιστάθμιση μόνο ορισμένων αυξήσεων του κόστους φυσικού αερίου και μη κάλυψη του κόστους του ΣΕΔΕ, διασφαλίσεις για την πλήρη μετακύλιση των οφελών στους τελικούς καταναλωτές, κ.ά.
