Πυρ και μανία είναι χιλιάδες λογιστές σε όλη τη χώρα που ασχολούνται με τη μισθοδοσία επιχειρήσεων, καθώς από 1ης Ιανουαρίου 2022 υποτίθεται ότι λειτουργεί το ΤΕΚΑ, το νέο Ταμείο Επικουρικής Ασφάλισης στο οποίο υποχρεωτικά εντάσσονται καταρχάς οι πρωτοαπασχολούμενοι μισθωτοί και ελεύθεροι επαγγελματίες.
Όμως η ηλεκτρονική πλατφόρμα πιστοποίησης (και απεικόνισης των ηλεκτρονικών εξατομικευμένων χαρτοφυλακίων στα οποία θα έχουν άμεση πρόσβαση οι ίδιοι οι νεοασφαλιζόμενοι) υπολειτουργεί ή δεν λειτουργεί. Είναι χαρακτηριστικός ο διάλογος απελπισίας που ακολουθεί σχετικό δημοσίευμα στις 22 Μαρτίου 2022 του έγκυρου και εξειδικευμένου σε ασφαλιστικά και φορολογικά θέματα site taxheaven.gr κάτω από την επίσημη ανακοίνωση του υπουργείου Εργασίας σύμφωνα με την οποία ενεργοποιήθηκε η διαδικασία υποβολής Αναλυτικής Περιοδικής Δήλωσης του Ταμείου Επικουρικής Κεφαλαιοποιητικής Ασφάλισης (ΑΠΔ ΤΕΚΑ) μισθολογικής περιόδου Ιανουαρίου 2022. Ιδού:
- «Στους 8 εργαζομένους που έχω με ΤΕΚΑ το σύστημα επιβεβαίωσης τους 2 τους βγάζει λάθος και λέει ότι δεν υπάγονται στο ΤΕΚΑ, ενώ κανονικά υπάγονται. Είδα και το ιστορικό ασφάλισής τους, δεν έχουν ένσημα μόνο από πρακτική. Οι άνθρωποι είναι τραγικοί. Είναι αστείες οι καταστάσεις πλέον».
- «ΚΑΔ δεν αφορά ΑΠΔ ΤΕΚΑ... Μα τον 0083 έβαλα. Αυτόν δεν λένε οι οδηγίες; ΚΑΔ 0083, ΚΩΔ ΕΙΔ 000706, ΠΚ 4169. Τύπος αποδοχών 01, ημέρες ασφάλισης 25. Τι λάθος κάνω και δεν τη δέχεται; Καμιά βοήθεια;».
- «Κλασικά και εικονογραφημένα. Πρώτα βγαίνει η προθεσμία και το σύστημα σε κάποια φάση θα ανοίξει».
- «Προς το παρόν δεν ανοίγει καν»...
Χρεοκοπίες και διαφάνεια
Θα μπορούσε ίσως να ισχυριστεί η κυβερνητική πλευρά ότι η δυσλειτουργία της ηλεκτρονικής πλατφόρμας είναι το λιγότερο. Δεν είναι όμως έτσι. Γιατί ο ιδρυτικός νόμος του εν λόγω ταμείου προβλέπει τη δυνατότητα παρακολούθησης από τον ασφαλισμένο ανά πάσα στιγμή της αποτίμησης και του περιεχομένου του χαρτοφυλακίου που έχει σχηματιστεί από τις εισφορές εργαζόμενου και εργοδότη. Η μη λειτουργία και σε πραγματικό χρόνο (real time) της πλατφόρμας θα σήμαινε, πέραν της δυσκολίας που αντιμετωπίζουν οι λογιστές, ότι και οι ίδιοι οι ασφαλισμένοι δεν θα μπορούν ανά πάσα στιγμή να έχουν εικόνα τού τι ακριβώς συμβαίνει. Ιδίως σε μια ιδιαίτερα ταραγμένη εποχή σαν τη σημερινή, που η ταυτόχρονη συνύπαρξη τριών αλλά και αλληλοεπηρεαζόμενων κρίσεων (πανδημία, πόλεμος, πληθωρισμός) επηρεάζει καθοριστικά τις τιμές των κινητών αξιών (μετοχών, ομολόγων, παραγώγων κ.λπ.).
Σε λιγότερο έντονες, από το 1970 μέχρι το 2007, έχουν σημειωθεί 124 καταρρεύσεις στον χρηματοπιστωτικό τομέα (π.χ. Lehman Brothers, Bear Stearns, Citigroup, Barclays, κ.λπ.). Αλλά και η κατάρρευση των κυπριακών τραπεζών είναι επίσης κλασικό παράδειγμα, όπως και των ιρλανδικών και ισλανδικών τραπεζών, που παρέσυραν στο βάραθρο πολλά βρετανικά κεφαλαιοποιητικά ασφαλιστικά ταμεία που επένδυαν σε αυτές τα αποθεματικά τους λόγω υψηλών επιτοκίων και αποδόσεων.
Χαρακτηριστικότερο όμως όλων είναι το παράδειγμα της μετοχής της AIG, της μεγαλύτερης ασφαλιστικής εταιρείας των ΗΠΑ, όταν τον Σεπτέμβριο του 2008 μέσα σε λίγες μέρες η μετοχή της έπεσε από τα 70 στα 5,5 δολάρια, με αποτέλεσμα το Δημόσιο στις ΗΠΑ να αναλάβει το κόστος ιδιωτικών συνταξιοδοτικών προγραμμάτων ύψους 85 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Ελληνικό παράδειγμα πτώχευσης ασφαλιστικής εταιρείας αποτελεί η Ασπίς Πρόνοια, που υποσχόταν στα συνταξιοδοτικά και επενδυτικά της προγράμματα εγγυημένη απόδοση 7,5%!
Η σημερινή κρίση
Η κρίσιμη περίοδος που διανύουμε αποτελεί ίσως χαρακτηριστική περίπτωση τού τι θα είχε συμβεί με την αποτίμηση των προσωπικών χαρτοφυλακίων επικουρικής ασφάλισης αν το ΤΕΚΑ είχε αρχίσει να λειτουργεί και να επενδύει π.χ. από 1.1.2020. Μόνο σε ομόλογα του Ελληνικού Δημοσίου να είχε επενδύσει, θα κατέγραφε ήδη απώλειες που θα κυμαίνονταν σε επίπεδα ίσως υψηλότερα του 10%.
Υπάρχει όμως ακόμη ένα, σπουδαιότερο, στην τρέχουσα συγκυρία θέμα. Ο ιδρυτικός νόμος του ταμείου ορίζει ότι οι νεοασφαλιζόμενοι σε αυτό θα έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν μεταξύ τριών επενδυτικών προφίλ: χαμηλού ρίσκου, μεσαίου ρίσκου και υψηλού ρίσκου.
Οι ασφαλισμένοι θα μπορούν να επιλέγουν πού θα εντάξουν τον κουμπαρά τους, ενώ θα μπορούν να αλλάζουν ανά τριετία επενδυτικό προφίλ. Το προφίλ του μεσαίου ρίσκου θα είναι η προεπιλογή, για όσους δεν επιλέξουν πού θα τοποθετηθούν. Τι συμβαίνει όμως στην πραγματικότητα.
Εξαιτίας της άγνοιας κινδύνου, αλλά πιθανώς και της μη τήρησης αυστηρών σχετικών διαδικασιών (καθώς μάλλον δεν υπάρχουν τμήματα εσωτερικού ελέγχου στις επιχειρήσεις που να είναι ήδη εκπαιδευμένα σχετικά), οι περισσότεροι νέοι εργαζόμενοι δεν επιλέγουν χαρτοφυλάκιο, άρα εντάσσονται αυτομάτως στο «μεσαίου ρίσκου». Αυτό σημαίνει μετοχές, ομόλογα και πιθανώς και παράγωγα σε μικρή κλίμακα. Όταν τα χρηματιστήρια έχουν γίνει γιο-γιο, η καθημερινή διακύμανση τέτοιων χαρτοφυλακίων πόρρω απέχει από αυτό που νομίζουν οι νεοασφαλιζόμενοι. Άρα, η άψογη λειτουργία της σχετικής ηλεκτρονικής πλατφόρμας είναι τεράστιο θέμα, γιατί μόνον έτσι θα είχαν εικόνα του επικουρικού ασφαλιστικού τους κουμπαρά.
Όμως και η ίδια η νομοθετική ρύθμιση που παραπέμπει αυτομάτως σε χαρτοφυλάκιο «μεσαίου ρίσκου» όσους δεν επιλέξουν είναι ύποπτη. Και οδηγεί νομοτελειακά την πλειονότητα των νεοασφαλιζόμενων στην αυτόματη κατάταξη. Γιατί, σε διαφορετική περίπτωση, θα έπρεπε κάποιος σε κάθε επιχείρηση ή κάποιοι εκπρόσωποι του ΤΕΚΑ να τους εξηγούν διεξοδικά τους κινδύνους που αναλαμβάνουν (όπως προβλέπεται υποχρεωτικά στην ευρωπαϊκή νομοθεσία περί παροχής επενδυτικών υπηρεσιών MiFiD I και ΙΙ).
Σίγουρα στο μέλλον τόσο η νομοθετική ρύθμιση για την επιλογή αυτή όσο και περί ασυλίας των στελεχών του ΤΕΚΑ θα γίνει αντικείμενο πολλών δικαστικών αποφάσεων τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
