Μια πρώτη ενδεικτική ακτινογράφηση των επικρατειών εχεμύθειας (off shore)
ΤΟΥ ΚΩΣΤΑ ΜΕΛΑ
Στον κόσμο υπάρχουν περίπου εξήντα επικράτειες εχεμύθειας, χωρισμένες κατά προσέγγιση σε τέσσερις ομάδες.
Οι ευρωπαϊκοί "παράδεισοι" άρχισαν να λειτουργούν κανονικά κατά τη διάρκεια του Πρώτου Παγκόσμιου Πολέμου. Η περιβόητη νομοθεσία περί απορρήτου της Ελβετίας, η οποία μετέτρεψε για πρώτη φορά την παραβίαση του τραπεζικού απορρήτου σε κακούργημα, τέθηκε σε ισχύ το 1934, αν και οι τραπεζίτες της Γενεύης παρείχαν καταφύγιο στο κρυφό χρήμα των ευρωπαϊκών ελίτ από τον 18ο αιώνα. Το Λουξεμβούργο ειδικεύεται από το 1929 σε ειδικές μορφές υπεράκτιων εταιρειών. Τον Μάρτιο του 2010 στελέχη της υπηρεσίας πληροφοριών της Νότιας Κορέας αποκάλυψαν ότι ο «αγαπημένος ηγέτης» της Βόρειας Κορέας, Κιμ Γιονγκ Ιλ, είχε κρύψει στην Ευρώπη γύρω στα τέσσερα δισεκατομμύρια δολάρια.
Η Ολλανδία είναι ένας ακόμα σημαντικός φορολογικός παράδεισος της Ευρώπης. Το 2008 σχεδόν 18 τρισεκατομμύρια δολάρια πέρασαν από ολλανδικά υπεράκτια νομικά πρόσωπα - ποσό εικοσαπλάσιο του ολλανδικού ΑΕΠ. Η Αυστρία και το Βέλγιο είναι επίσης "παράδεισοι" τραπεζικού απορρήτου, αν και το Βέλγιο χαλάρωσε τη νομοθεσία του το 2009. Ενεργό ρόλο παίζουν τα μικροσκοπικά κράτη Λιχτενστάιν, Μονακό, Ανδόρα και η πορτογαλική Μαδέρα.
Η δεύτερη ομάδα έχει κέντρο το Σίτι του Λονδίνου. Το υπεράκτιο δίκτυο του Σίτι περιλαμβάνει τρία στρώματα. Δύο εσωτερικού δακτύλιους: τα Εξαρτημένα Εδάφη του Βρετανικού Στέμματος Τζέρσεϊ, Γκέρνσεϊ και Νήσος του Μαν, και τα Υπερπόντια Εδάφη της Βρετανίας, όπως τα νησιά Καϊμάν, η Βερμούδα, τις Βρετανικές Νήσοι της Παρθένου, τα νησιά Τερκς και Κάικος, Βανουάτου και το Γιβραλτάρ. Ο εξωτερικός δακτύλιος περιλαμβάνει το Χονγκ Κονγκ, τη Σιγκαπούρη, τις Μπαχάμες, το Ντουμπάι και την Ιρλανδία, που βρίσκονται έξω από τον άμεσο έλεγχο της Βρετανίας, αλλά με ισχυρούς ιστορικούς δεσμούς με τη χώρα και με το Σίτι. Σύμφωνα με μια έγκυρη ανάλυση, σε αυτό τον βρετανικό σχηματισμό αναλογεί συνολικά πάνω από το 1/3 του διεθνούς τραπεζικού ενεργητικού??? αν προσθέσουμε σε αυτά και το Σίτυ του Λονδίνου το μέγεθος αυτό ξεπερνά το ένα δεύτερο.
Ο τρίτος πυλώνας πατάει στις Ηνωμένες Πολιτείες και λειτουργεί σε τρία επίπεδα. Πρώτον, σε ομοσπονδιακό επίπεδο οι ΗΠΑ χρησιμοποιούν το δέλεαρ των φοροαπαλλαγών, των διατάξεων περί απορρήτου και κάποιων νόμων που έχουν στόχο να προσελκύσουν τα χρήματα των ξένων, όπως ακριβώς γίνεται στα υπεράκτια κέντρα. Το δεύτερο επίπεδο υπεράκτιας δραστηριότητας περιλαμβάνει επιμέρους πολιτείες των ΗΠΑ, όπου γίνονται διάφορες δελεαστικές προσφορές υπεράκτιου τύπου. Τέτοιες πολιτείες είναι: το Γουαϊόμινγκ, το Ντέλαγουερ, η Νεβάδα και η Φλόριντα. Στην τρίτη βαθμίδα του αμερικανικού υπεράκτιου συστήματος συναντάμε ένα μικρό δίκτυο δορυφόρων στο εξωτερικό. Αμερικανικές Νήσοι της Παρθένου, Νήσοι Μάρσαλ, Λιβερία, Παναμάς.
Υπάρχει και μια τέταρτη ομάδα από αταξινόμητες ιδιόρρυθμες περιπτώσεις, οι οποίες δεν έχουν σημειώσει ιδιαίτερη επιτυχία.
Ο υπεράκτιος κόσμος είναι ένα ατέρμονα μεταλλασσόμενο οικοσύστημα. Κάθε επικράτεια προσφέρει μία ή παραπάνω ειδικευμένες υπεράκτιες υπηρεσίες και προσελκύει συγκεκριμένα είδη χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου??? Καθεμία έχει αναπτύξει τη δική της ιδιαίτερη υποδομή, που περιλαμβάνει ειδικευμένους δικηγόρους, λογιστές, τραπεζίτες και ανώτατα εταιρικά στελέχη που θα φροντίσουν τις ανάγκες τους.
