Ο πρόσφατος θάνατος ενός τρανς ατόμου στο κέντρο της Θεσσαλονίκης ανέδειξε για ακόμη μία φορά την ανάγκη να ανοίξει περεταίρω η συζήτηση γύρω από τη συστηματική βία, τις διακρίσεις και τα εμπόδια που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν τα τρανς άτομα στην καθημερινότητά τους.
Συλλογικότητες και φορείς της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας επισημαίνουν με κάθε αφορμή ότι τα τρανς ζητήματα δεν αφορούν μεμονωμένα περιστατικά, αλλά συνδέονται με τα δικαιώματα, τη θεσμική προστασία και την ισότιμη πρόσβαση στην εργασία, την υγεία και τη δημόσια ζωή. Οι διακρίσεις και η βία που καταγράφονται αποδίδονται ακριβώς σε ένα ευρύτερο κοινωνικό και θεσμικό πλαίσιο που διαμορφώνει την καθημερινότητα των τρανς ατόμων.
Τη διάσταση αυτή ανέδειξε και το Φεστιβάλ Υπερηφάνειας Θεσσαλονίκης που στον απόηχο του πρόσφατου περιστατικού ζήτησε την πλήρη και διαφανή διερεύνηση της υπόθεσης, χωρίς να αποκλειστεί κανένα ενδεχόμενο, συμπεριλαμβανομένου ενός πιθανού εγκλήματος με ρατσιστικό κίνητρο.
Υπενθυμίζεται πως προ ημερών εντοπίστηκε η σορός ενός τρανς ατόμου σε φεγγίτη εμπορικού κέντρου στην οδό Τσιμισκή, στο κέντρο της Θεσσαλονίκης. Οι συνθήκες του θανάτου παραμένουν μέχρι στιγμής υπό διερεύνηση από τις αρμόδιες αρχές, ενώ δεν έχουν ανακοινωθεί επίσημα συμπεράσματα σχετικά με τα αίτια.
«Για τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα, και ιδιαίτερα για τα τρανς και φυλοδιαφορετικά άτομα, η διαχωριστική γραμμή ανάμεσα σε μια δολοφονία και σε μια αυτοχειρία που γεννιέται μέσα από τη συνεχή κοινωνική κακοποίηση είναι συχνά τραγικά θολή. Όταν μια κοινωνία επιτίθεται καθημερινά στις ταυτότητές μας, στα δικαιώματά μας και στην αξιοπρέπειά μας, τότε συνδιαμορφώνει τις συνθήκες που οπλίζουν είτε το χέρι του δράστη είτε την απόγνωση του ίδιου του θύματος», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Σύμφωνα με το Thessaloniki Pride η συζήτηση δεν μπορεί να περιοριστεί μόνο στα αίτια του συγκεκριμένου θανάτου, αλλά οφείλει να στραφεί στις συνθήκες μέσα στις οποίες ζουν τα τρανς και φυλοδιαφορετικά άτομα: ότι βρίσκονται αντιμέτωπα με διακρίσεις στην εργασία, στις δημόσιες υπηρεσίες και στην πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες, ενώ περιστατικά λεκτικής ή σωματικής βίας, misgendering και deadnaming συνθέτουν μια καθημερινότητα που παραμένει ασφυκτική παρά τις επιμέρους θεσμικές αλλαγές των τελευταίων ετών. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στη Θεσσαλονίκη, «που γνωρίζει πολύ καλά τι σημαίνει αυτή η βία». Άλλωστε έχουν καταγραφεί πολλαπλά περιστατικά όπως η τρανσφοβική επίθεση εναντίον δύο κουήρ ατόμων στην πλατεία Αριστοτέλους το 2024, η οποία εκκρεμεί δικαστικά αλλά και πρόσφατα περιπτώσεις ομοφοβικού, ρατσιστικού, ακροδεξιού λόγου στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Τέτοια περιστατικά δεν αποτελούν μεμονωμένες εξάρσεις βίας, αλλά εκφάνσεις ενός ευρύτερου κλίματος που εξακολουθεί να παράγει φόβο και ανασφάλεια για τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα. «Τέτοια περιστατικά δεν είναι «μεμονωμένα». Είναι η κορυφή ενός κλίματος μίσους που καλλιεργείται στον δημόσιο λόγο, νομιμοποιείται μέσα από τη σιωπή και αναπαράγεται από θεσμούς που εξακολουθούν να μας αντιμετωπίζουν ως λιγότερο άξιες ζωές», τονίζει χαρακτηριστικά το Thessaloniki Pride. Επίσης, η έλλειψη σεβασμού δεν σταματά ούτε μετά τον θάνατο. Είναι ενδεικτικά τα τρανσφοβικά σχόλια που αναρτήθηκαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μετά τον εντοπισμό της σορού στο εμπορικό κέντρο, αλλά και παλαιότερες αντίστοιχες περιπτώσεις, όπως αυτή της Νικόλ, ακτιβίστριας του LGBΤQ+ κινήματος «με την κοινωνία και τους θεσμούς να αρνούνται να σεβαστούν την ταυτότητα φύλου τρανς ανθρώπων ακόμη και μετά θάνατον».
«Αυτό δεν μπορεί να γίνει ανεκτό. Η αξιοπρέπεια μας δεν θα έπρεπε να αναστέλλεται ούτε στη ζωή ούτε στον θάνατο!», επισημαίνει το Thessaloniki Pride και καταλήγει πως «Κάθε φορά που χάνεται μια ΛΟΑΤΚΙ+ ζωή, είτε από άμεση βία είτε επειδή ένα εχθρικό σύστημα την έσπρωξε στην απόγνωση, η ευθύνη δεν είναι μόνο ατομική. Είναι και κοινωνική και κρατική».
Ανατριχιαστικά σχόλια μίσους
Στα αυξημένα ποσοστά αυτοκτονιών τρανς ατόμων -ειδικά σε νεαρές ηλικίες- λόγω του άγχους και της πίεσης που δημιουργεί ο στιγματισμός και οι διακρίσεις αναφέρθηκε μιλώντας στο «Κόκκινο Θεσσαλονίκης 91,4» και την Ευγενία Χατζηγεωργίου ο Απόστολος Καραμπαΐρης εκπρόσωπος του Thessaloniki Pride.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στα εγκληματικά σχόλια μίσους που διατυπώνονται, τονίζοντας πως «κάθε φορά που δικαιολογείται ή θεωρείται ασήμαντος ένας θάνατος ενός τρανς ατόμου, αυτό οπλίζει το χέρι των επόμενων δραστών να έχουν την ηθική υποστήριξη να το κάνουν». Αναφέρθηκε δε στο κλίμα που ευνοεί στο να θεωρήσουν οι δράστες ότι δικαιολογούνται κοινωνικά, ότι έχουν τη δύναμη να το κάνουν.
«Για αυτό λέμε ότι δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζουμε όλο αυτό το δημόσιο μίσος που στιγματίζει ανθρώπους ως ελευθερία λόγου, γιατί δεν είναι. Είναι ηθική αυτουργία σε έγκλημα, ακόμη κ να μην έχουμε το μοιραίο, αυξάνει τις πιθανότητες» επισήμανε και στάθηκε και στη σιωπή που νομιμοποιεί τον λόγο μίσους. «Όταν δεν αντιδρούμε, είναι σαν να δίνουμε το πράσινο φως για να πολλαπλασιαστούν τέτοια φαινόμενα», σημείωσε αναγνωρίζοντας βέβαια ότι «δεν είναι πάντα εύκολο, κάθε άτομο δεν είναι ενδυναμωμένο από μόνο του να σταθεί και να υποστηρίξει τέτοια θύματα».
Καταλήγοντας ο εκπρόσωπος του Thessaloniki Pride επισήμανε πως «καθώς ο λόγος μίσους ανθίζει, θα πρέπει σαν κοινωνία κι σαν φορείς να έχουμε κατηγορηματική θέση απέναντι, αλλιώς κάθε φορά που φτάνουμε να θρηνούμε θύματα, θα είναι σαν να πέφτουμε από τα σύννεφα».
Το ηχητικό απόσπασμα της συνέντευξης:
