Αφιερωμένη στη θεματική «Αποκατάσταση της γης, ερημοποίηση και ανθεκτικότητα στην ξηρασία» («Land restoration, desertification and drought resilience») είναι φέτος η σημερινή Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος. Τα Ηνωμένα Έθνη απευθύνουν έκκληση για άμεση δράση προκειμένου να αντιμετωπιστεί η ένταση της τριπλής πλανητικής κρίσης που θέτει σε κίνδυνο τα οικοσυστήματα σε όλο τον κόσμο. Πρώτον, της κλιματικής κρίσης, δεύτερον, της κρίσης της απώλειας της φύσης και της βιοποικιλότητας και τρίτον, της κρίσης της ρύπανσης του αέρα, του νερού και των εδαφών. Επιπρόσθετα, ο ΟΗΕ έχει χαρακτηρίσει ως ιδιαίτερα κρίσιμη για το περιβάλλον και τον πλανήτη τη δεκαετία που διανύουμε ονομάζοντάς την «Δεκαετία αποκατάστασης των οικοσυστημάτων (2021-2030)» (UN Decade on ecosystem restoration). Στο πλαίσιο αυτό, ως κεντρικές κατευθύνσεις πολιτικής ορίζονται η προστασία της γης, η αποκατάσταση των εδαφών και η αναβίωση των οικοσυστημάτων και της βιοποικιλότητας, οι οποίες συνδέονται και με τους Στόχους για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη (Sustainable Development Goals SDGs).
Σχέδια χωρίς περιβαλλοντική διάσταση
Στα καθ’ ημάς, όπως διαπιστώνει ο Σύλλογος Ελλήνων Πολεοδόμων και Χωροτακτών, τα κρίσιμα αυτά ζητήματα δεν φαίνεται να ενσωματώνονται αποτελεσματικά στις πολιτικές για τον χωρικό σχεδιασμό και το περιβάλλον. Για του λόγου το αληθές, αναφέρει σειρά θεσμικών πρωτοβουλιών, όπως τα νέα σχέδια αστικής ανθεκτικότητας ή τα μέτρα πυροπροστασίας των δασικών ακινήτων, καθώς και ευρήματα όπως οι «απάτητες παραλίες» και τα «απάτητα βουνά», τα οποία διακρίνονται από έντονη επικοινωνιακή διάσταση και δεν μπορούν σε καμία περίπτωση να αντισταθμίσουν τα μεγάλα κενά και τις ελλείψεις στην ολοκλήρωση σημαντικών εργαλείων όπως οι δασικοί χάρτες ή οι ειδικές περιβαλλοντικές μελέτες των προστατευόμενων περιοχών. Ταυτόχρονα, εκφράζει σημαντικές επιφυλάξεις για τον βαθμό ενσωμάτωσης της περιβαλλοντικής διάστασης στο περιεχόμενο και στις προτάσεις των υπό κατάρτιση των Τοπικών και Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων. Έναν χρόνο μετά τις καταστροφικές μεγάλες πυρκαγιές σε Έβρο, Ρόδο, Αττική, Βοιωτία και αλλού και τις σαρωτικές πλημμύρες σε περιοχές της Θεσσαλίας αναδεικνύονται μια σειρά από διαφιλονικούμενες επιλογές ως προς την ελλιπή αποκατάσταση των εδαφών, τη διαχείριση των υδάτων, τις διοικητικές διαδικασίες που ακολουθούνται και τον ενισχυμένο ρόλο του ιδιωτικού τομέα, σημειώνει. Ο ΣΕΠΟΧ στηλιτεύει τις κυβερνητικές πολιτικές στις νησιωτικές και παράκτιες περιοχές που συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν τη γη ως κατεξοχήν οικονομικό πόρο με βασικό προορισμό τη δόμηση όπως και τα προωθούμενα σχέδια εντατικής νέας δόμησης σε αστικές εκτάσεις (το «κυβερνητικό πάρκο» στην ΠΥΡΚΑΛ, η νέα Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης και το Μουσείο της Πόλης των Αθηνών στην Ακαδημία Πλάτωνος), αντί της προστασίας τους ως κρίσιμου πόρου για το περιβάλλον και τα οικοσυστήματα.
Συνεχίζουν τις καταστροφές
Η περιβαλλοντική οργάνωση «Καλλιστώ» προειδοποιεί ότι τα χρόνια που έρχονται αναμένονται εξαιρετικά κρίσιμα για το «κοινό μας σπίτι», ως εκ τούτου χρειάζεται να εντείνουμε τις προσπάθειές μας για την προστασία του περιβάλλοντος ως δημόσιου συλλογικού αγαθού. Στην ανακοίνωσή της δεν παραλείπει να αναφερθεί στην εμπειρία των τελευταίων ετών, που δείχνει ότι σε διάφορες περιοχές της χώρας οι πολίτες κινητοποιούνται και δημιουργούν τοπικά περιβαλλοντικά κινήματα ενάντια στην καταστροφή του τόπου όπου ζουν. Από την πλευρά τους, πολίτες της Ανατολικής Αττικής με αφορμή τη σημερινή μέρα υπενθυμίζουν ότι η περιοχή Natura 2000 Βραυρώνος απειλείται με καταστροφή, καθώς ο ποταμός Ερασίνος, που εκβάλλει σε αυτή, τσιμεντώνεται από ένα κατ’ ευφημισμό αντιπλημμυρικό έργο.
