Τις προάλλες μιλούσα με μια φίλη που συμμετείχε σε έρευνα μιας εταιρείας δημοσκοπήσεων. Στην εν λόγω έρευνα, λοιπόν, απ’ ό,τι μου είπε, έπρεπε να τοποθετηθείς σε μια σειρά ερωτήσεων που εξέφραζαν όλη τη σκληρή ακροδεξιά ατζέντα, όπως «ο μέσος μισθός μειώνεται κυρίως εξαιτίας των ανθρώπων από άλλες χώρες που έρχονται να ζήσουν και να εργαστούν στην Ελλάδα» ή «οι Έλληνες πρέπει να έχουν προτεραιότητα στην εργασία σε σχέση με τους μετανάστες». Επίσης, οι ερωτήσεις αφορούσαν τα ζητήματα Δημοκρατίας και ερωτήθηκε αν συμφωνεί με θέσεις του τύπου «μερικές φορές μια δικτατορία είναι προτιμότερη από μια Δημοκρατία» ή «θα προτιμούσα να ζω σε ένα λιγότερο δημοκρατικό καθεστώς, αρκεί να μου έλυνε κάποια από τα προβλήματα που αντιμετωπίζω».
Οι τάσεις κάθε εποχής καθοδηγούν τον τρόπο που τίθενται τα ερωτήματα στους πολίτες ή τα ίδια τα ερωτήματα καθοδηγούν τις πολιτικές τάσεις της εποχής; Μήπως οι δημοσκοπήσεις από εργαλείο έρευνας της εκλογικής συμπεριφοράς έχουν μετατραπεί σε μέσο διαμόρφωσής της και μόνο; Αυτά τα ερωτήματα, σε συνδυασμό με τον ναζιστικό χαιρετισμό του πατέρα του υπουργού Υγείας στη δίκη της Χρυσής Αυγής, προκαλούν ποικίλους προβληματισμούς.
Τα ΜΜΕ συνεχώς μας πιπιλάνε το μυαλό με την ιδέα ότι ο ψηφοφόρος πάντοτε ψηφίζει με γνώμονα την ποσότητα φαγητού που βάζει καθημερινά στο τραπέζι. Ναι. Δεν αμφιβάλλω ότι η εξίσωση «πεινάω-τρώω» αποτελεί βασική παράμετρο επιλογής. Όμως, στην ουσία, δεν αποτελεί τίποτε άλλο παρά αποτέλεσμα άλλων επιλογών: τι οδήγησε στο να κοπεί το ψωμί στα τέσσερα, να πάρει ο άλλος τρία κομμάτια κι εσύ ένα;
Άναρθρες κραυγές καθημερινά ντοπάρουν την αυτάρκεια της γνώμης των ανθρώπων. Και ημέρα με την ημέρα ο θυμός γίνεται σκοτεινή ηδονή για την καταστροφή του άλλου, του διαφορετικού. Δεν απέχουμε πολύ από αυτό. Μην σε ξεγελούν τα χαμόγελα στις πρωινές εκπομπές την ώρα που μαγειρεύεις.
Ελπίζω να κάνω λάθος, όμως φαίνεται πως η Ιστορία παίζεται σε επανάληψη. Και όσο πιο γρήγορα το κατανοήσουμε, τόσο περισσότερα κομμάτια μας θα προλάβουμε να περισώσουμε. Να παραμείνουμε άνθρωποι και να δούμε ξεκάθαρα ποια ζωή θέλουμε και με ποιους. Να μην γίνουμε αυτό που αντιμαχόμασταν στο όνομα μιας επίπλαστης επιβίωσης. Και ναι. Όλοι μας έχουμε μερίδιο ευθύνης. Το θέμα είναι αν θα επιλέξουμε την ανάληψη ή την αποποίησή της. Θα περιμένουμε πάλι από τους άλλους να βγάλουν το φίδι από την τρύπα κι εμείς, καθισμένοι μέσα στην τρύπα, θα γλείφουμε απλώς τις πληγές μας δίπλα στο αυγό του φιδιού;
«Όταν συνηθίζεις το τέρας, αρχίζεις να του μοιάζεις». Το είπε ο Χατζιδάκις κάποτε, κι εμείς ακόμα κάνουμε πως δεν μπορούμε να ξεχωρίσουμε τα τέρατα από τους ανθρώπους. Απαίδευτοι ή βολεμένοι;
* Η Μαρία Μαθιουδάκη είναι πολιτική επιστήμων-διεθνολόγος
