Ήδη από τον 17ο αιώνα το είχε πει ο Τόμας Χομπς (1588-1679), ένας από τους πρώτους θεμελιωτές του σύγχρονου κράτους: «Αν το θεώρημα, ότι το άθροισμα των γωνιών ενός τριγώνου ισούται με δύο ορθές, αντιστρατευόταν τα συμφέροντα των εμπόρων, οι έμποροι θα έβαζαν αμέσως να καούν όλα τα βιβλία γεωμετρίας». Πόσες φορές επαναλήφθηκε αυτή η καθ’ υπερβολή διατύπωση μέσα στην Ιστορία; Σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης καίει μια αδιάκοπη πυρά, στην οποία οι έμποροι πετούν όλα τα συμπεράσματα της λογικής, όλη την κατακτημένη γνώση που αποκτήθηκε με κόπο, με ιδρώτα, με αγώνες, αλλά και με ποταμούς αίματος.
Αν η πορεία της ανθρωπότητας στον πυρήνα της δεν είναι τίποτε άλλο από μια αιματοβαμμένη πορεία προς τη γνώση, ένας από τους λόγους της τραγικότητας αυτής της πορείας είναι και η μανιασμένη πρακτική των εμπόρων για χειραγώγηση της γνώσης και όπου είναι απαραίτητο για τα συμφέροντά τους, η καταστροφή κάθε μορφής γνώσεων στο ηθικό, λογικό και αισθητικό πεδίο. Στην αναζήτηση δηλαδή του καλού, του σωστού και του ωραίου.
Αυτός ο επαναλαμβανόμενος ζόφος δεν σταμάτησε να συνοδεύει τα βήματα της ανθρωπότητας ούτε στιγμή. Όχι μόνο στις καθολικές της στιγμές, αλλά και στις στιγμές της μικροϊστορίας! Της καθημερινότητας του καθενός. Μυρωδιά καμένου συνοδεύει τις μέρες μας, ας μην έχει κανένας αμφιβολία γ’ αυτό. Χαρακτηριστικό είναι αυτό το παράδειγμα: Πάνω από 300 χρόνια χωρίζουν δύο ημερομηνίες κι όμως έχουμε να κάνουμε με το ίδιο και απαράλλακτο γεγονός. Ήταν 17 Φεβρουαρίου του 1600 που οδηγήθηκε στην πυρά, στην πλατεία των Ανθέων στη Ρώμη, ο φιλόσοφος, μαθηματικός, ποιητής και αστρονόμος Τζορντάνο Μπρούνο, με απόφαση της τρομακτικής Ιεράς Εξέτασης. Ήταν επικίνδυνος, ήθελε ο κόσμος να μάθει περισσότερα. Από τότε πέρασαν πάνω από 400 χρόνια και τα ιστορικά στοιχεία για την υπόθεση παραμένουν ερμητικά και επτασφράγιστα κλεισμένα στο Βατικανό. Υπό μία έννοια ο Τζορντάνο Μπρούνο παραμένει επικίνδυνος.
Και ήταν 10 Μαΐου 1933 (η δεύτερη ημερομηνία) όταν 40.000 άνθρωποι (ανάμεσά τους 5.000 φοιτητές-μέλη του Ναζιστικού Κόμματος μαζί με καθηγητές τους), στην Μπέμπελπλατς του Βερολίνου, έκαιγαν 25.000 βιβλία λαμπρής ανθρώπινης σκέψης. Βιβλία των Καρλ Μαρξ, Άλμπερτ Αϊνστάιν, Ζίγκμουντ Φρόιντ, Έριχ Μαρία Ρεμάρκ, Μπέρτολντ Μπρεχτ, Τόμας Μαν, Έρνεστ Χέμινγουεϊ και εκατοντάδων άλλων μεγάλων τέκνων της ανθρωπότητας έγιναν στάχτη.
Η ίδια μονότονη φρίκη των εμπόρων που νομίζουν ότι η αποκοπή της σκέψης απ’ τον άνθρωπο, η λοβοτομή, είναι ο δρόμος για να επικρατήσει η βαρβαρότητα. Και λόγω άγνοιας θηρίου, πίστεψαν έναν κόσμο «όπου το 1789 δεν υπήρξε ποτέ», όπως πίστευε ο Γκέμπελς. Ήταν αυτή η σιγουριά που έκανε τον Χίτλερ να δηλώσει το 1937: «Όταν ένας αντίπαλος δηλώνει “δεν θα σε ακολουθήσω”, του απαντώ ήρεμα “τα παιδιά σου ανήκουν ήδη σε μας”».
Είδαμε πού οδήγησε αυτή η σιγουριά και αυτή η αντίληψη. Είδαμε ποιοι πετάχτηκαν και πόσοι στην πυρά, είδαμε τη στάχτη που εξακολουθεί να σκοτεινιάζει τον ορίζοντα, αφού από τη μήτρα του τέρατος εξακολουθούν να γεννιούνται καινούργια τέρατα που κατακαίνε τη Γάζα, τον Λίβανο, το Ιράν και τον κόσμο ολόκληρο. Είναι οι «Έμποροι των Εθνών» για τους οποίους ο ανέσπερος κυρ Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης έγραψε με τα «καταπράσινα φύλλα» και τα «θαμνώδη ρήματα της γλώσσας» (Νίκος Καρούζος): «Μαύροι χαλκείς κατασκευάζοντες δεσμά δια τους λαούς εν τη βαθυζόφω σκοτία του αιωνίου εργαστηρίου των».
Αυτή τη φρίκη της χειραγωγημένης σκέψης ζούμε και σήμερα. Και όπου δεν πετιούνται κορμιά στην πυρά, πετιούνται γεγονότα, ελπίδες, όνειρα, ιδέες στην πυρά της αποπληροφόρησης, της εκτεταμένης λεηλασίας και της καταστροφής. Μπροστά στα μάτια μας γίνεται η λεηλασία της Παιδείας, με τη λεηλασία μάλιστα του ίδιου του Συντάγματος, με την αγριότητα του καθεστωτικού κράτους του Μητσοτάκη. Με τη λεηλασία της Δικαιοσύνης από τη δικαστική θεραπαινίδα της εκτελεστικής εξουσίας. Με τον αφελληνισμό τμήματος του ελληνικού κράτους από σκοτεινές «επενδύσεις». Με τον άγριο βασανισμό κάθε αλήθειας, με την επανάληψη της αποτρόπαιας γκεμπελικής φρίκης για την κατάρρευση της καθημερινότητας: «Άνθρωποι που έχουν υποστεί αυτή την κατάρρευση σε γενικές γραμμές δεν κάνουν επανάσταση».
Σ’ αυτές τις «γενικές γραμμές» θα πνιγούμε;
