«Μικρή είναι, πιστεύω, η κάλυψη της σημασίας των μακροπρόθεσμων συνεπειών αυτής της οικοκτονίας στη Γάζα που θα μείνει μαζί μας για πάντα...» Τα λόγια ανήκουν στη Ραουάν Ντάμεν, γενική διευθύντρια των Αράβων Δημοσιογράφων για Ερευνητική Δημοσιογραφία, που, μιλώντας σε πάνελ της οργάνωσης Covering Climate Now, εξήγησε: «Τα ισραηλινά τανκς και στρατεύματα έρχονται και ξεριζώνουν δένδρα, θερμοκήπια, φάρμες. Δεν είναι μόνο ότι χάνουμε φίλους, συγγενείς, ανθρώπους που φάγαμε μαζί, ήπιαμε καφέ μαζί, που σκοτώθηκαν, αλλά όλο το οικοσύστημα της περιοχής χάθηκε μπροστά στα μάτια μας». Η τοποθέτησή της σκιαγράφησε μια διάσταση η οποία ελάχιστα αναδεικνύεται από τα ΜΜΕ που καλύπτουν τις συγκρούσεις: το γεγονός ότι οι πόλεμοι στην Ουκρανία, στη Γάζα και αλλού δεν προκαλούν μόνο απίστευτη οδύνη, αλλά παράλληλα τροφοδοτούν την κλιματική κρίση.
Μια σύνδεση υπαρκτή μεν, παραγνωρισμένη δε. Στο βιβλίο της, το 2022, με τίτλο «Το Πεντάγωνο, η κλιματική αλλαγή και ο πόλεμος», η Νέτα Κρόφορντ, καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, περιγράφει πώς «η αμερικανική οικονομία και ο στρατιωτικός τομέας δημιούργησαν έναν βαθύ και μακροπρόθεσμο κύκλο οικονομικής ανάπτυξης, χρήσης ορυκτών καυσίμων και εξάρτησης». Η συγγραφέας-ερευνήτρια έχει υπολογίσει ότι ο αμερικανικός στρατός, με εκατοντάδες υπερατλαντικές βάσεις και έναν προϋπολογισμό μεγαλύτερο από τους στρατιωτικούς προϋπολογισμούς όλων μαζί των εννέα χωρών που ακολουθούν, εκπέμπει ετησίως το περισσότερο διοξείδιο του άνθρακα. Η ίδια στο βιβλίο της δείχνει ότι ακόμη κι όταν ο αμερικανικός στρατός αναγνώρισε και προσαρμόστηκε στην ανθρωπογενή κλιματική κρίση, απέφυγε την αναφορά στις δικές του εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. «Εδώ και καιρό λέμε ότι ο πόλεμος έχει επιδεινώσει τις εκπομπές είτε μέσω άμεσων εκπομπών είτε με την απώλεια της δυνατότητας δέσμευσης του άνθρακα, ας πούμε, των δασών ή των ελών. Κι αυτό το είδος επίπτωσης είναι πιο μακροχρόνιο, διαρκεί εκατοντάδες χρόνια σε σχέση με τον πόλεμο. Θα έλεγα ότι μάλλον ο πόλεμος προκαλεί κλιματική αλλαγή και όχι το αντίθετο. Και μπορούμε να αντιμετωπίσουμε τις πιέσεις της κλιματικής αλλαγής μειώνοντας τις πιθανότητες πολέμου» παρατήρησε στη συζήτηση της οργάνωσης Covering Climate Now.
Το γεγονός ότι γενικά οι στρατιωτικές επιχειρήσεις έχουν μαζικό αποτύπωμα άνθρακα συχνά υποτιμάται εν μέρει επειδή αυτού του είδους οι εκπομπές αποκλείονται από τους περιορισμούς που επιβάλλουν οι συμφωνίες του ΟΗΕ για το κλίμα. Όπως η Συμφωνία του Παρισιού για το Κλίμα εξαιτίας του μικρού, αλλά κρίσιμου κενού. Αυτό ανέδειξε η δημοσιογράφος του Politico Τσέλσι Χάρβεϊ: «Τα κράτη που μετείχαν στη Συμφωνία του Παρισιού για το Κλίμα δεν είναι υποχρεωμένα από τον ΟΗΕ να αναφέρουν τις εκπομπές άνθρακα από τους στρατούς τους, τα πολεμικά αεροσκάφη ή πλοία και τους εξοπλισμούς τους. Αποτελεί ευθύνη κάθε κυβέρνησης ξεχωριστά η απόφαση για το αν οι Ένοπλες Δυνάμεις της πρέπει να απαλλαγούν από τον άνθρακα».
Μια αποκάλυψη που προβληματίζει, ειδικά σήμερα. Πάντως η Έλι Κίνεϊ, συντονίστρια εκστρατειών με τη Μη Κερδοσκοπική Οργάνωση Παρατηρητήριο Συγκρούσεων και Περιβάλλοντος, θέτει την ουσία του θέματος: «Είναι πραγματικά σημαντικό να μην παραγνωρίζουμε τις καταστροφικές ανθρωπιστικές συνέπειες και να αναγνωρίζουμε την άμεση ανθρώπινη οδύνη. Αλλά είναι επίσης σημαντικό να είμαστε σε θέση να αναλύσουμε το πλήρες φάσμα των συνεπειών ενός πολέμου, συμπεριλαμβανομένης της περιβαλλοντικής καταστροφής και των κλιματικών ζημιών που περιλαμβάνουν αντίκτυπο στα ανθρώπινα δικαιώματα, στα γυναικεία δικαιώματα, στη φροντίδα και στην υγεία και πλήττουν νέους και παιδιά»...
Η Ρένα Δούρου είναι μέλος της Π.Γ. του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ., υπεύθυνη για θέματα Διεθνών Σχέσεων-Εξωτερικής Πολιτικής και Ευρωπαϊκής Ενέργειας, Περιβάλλοντος, βουλεύτρια Β2 Δυτικής Αθήνας
