Την Πέμπτη αναμένεται να ακυρωθούν οι καταδίκες δύο ανδρών που είχαν κριθεί ένοχο το 1966 για τη δολοφονία του Μάλκολμ Χ, όπως δήλωσαν ο εισαγγελέας του Μανχάταν και οι δικηγόροι των δύο ανδρών, ξαναγράφοντας την ιστορία σε μία από τις πιο διαβόητες δολοφονίες της εποχής των πολιτικών δικαιωμάτων.
Η αθώωση των δύο ανδρών, του Μοχάμεντ Α. Αζίζ και του Χαλίλ Ισλάμ, αποτελεί αξιοσημείωτη αναγνώριση των σοβαρών λαθών που έγιναν στην έρευνα της υπόθεσης, τεράστιας για την εποχή σημασίας της δολοφονίας του Μάλκολμ Χ, που δολοφονήθηκε το 1965, ενός από τους σημαντικότερους μαύρους ηγέτες της Αμερικής στον αγώνα κατά του ρατσισμού.
Έρευνα που είχε διάρκεια 22 μήνες και διεξήχθη από κοινού από το γραφείο του εισαγγελέα του Μανχάταν και τους δικηγόρους των δύο καταδικασθέντων, διαπίστωσε ότι οι εισαγγελείς και δύο από τις σημαντικότερες υπηρεσίες επιβολής του νόμου της χώρας - το Ομοσπονδιακό Γραφείο Ερευνών και το Αστυνομικό Τμήμα της Νέας Υόρκης - είχαν αποκρύψει βασικά αποδεικτικά στοιχεία που, αν είχαν παραδοθεί, πιθανότατα θα είχαν οδηγήσει στην αθώωση των ανδρών.
Οι δύο άνδρες, γνωστοί κατά τη στιγμή της δολοφονίας ως Norman 3X Butler και Thomas 15X Johnson, πέρασαν δεκαετίες στη φυλακή για τη δολοφονία, η οποία έλαβε χώρα στις 21 Φεβρουαρίου 1965, όταν τρεις άνδρες άνοιξαν πυρ μέσα σε μια κατάμεστη αίθουσα χορού στο Audubon Ballroom στο Μανχάταν την ώρα που ο Μάλκολμ Χ άρχιζε μία ομιλία.
Η υπόθεση εναντίον τους ήταν εξαρχής αμφισβητήσιμη και στις δεκαετίες που ακολούθησαν, ιστορικοί και αναλυτές έχουν εκφράσει αμφιβολίες για την επίσημη ιστορία.
Η επανεξέταση της δίκης, η οποία πραγματοποιήθηκε μετά από ένα εκρηκτικό ντοκιμαντέρ για τη δολοφονία και μια νέα βιογραφία του Μάλκολμ Χ. αναζωπύρωσαν το ενδιαφέρον για την υπόθεση. Ωστόσο δεν προσδιορίζεται ποιος πραγματικά σκότωσε τον Μάλκολμ Χ, ενώ όσοι είχαν εμπλακεί στο παρελθόν αλλά δεν συνελήφθησαν ποτέ είναι νεκροί.
Η αναγνώριση των λαθών από τον Cyrus R. Vance Jr., τον εισαγγελέα του Μανχάταν, ο οποίος συγκαταλέγεται μεταξύ των πιο επιφανών εισαγγελέων των ΗΠΑ, επαναφέρει μια από τις πιο οδυνηρές στιγμές της σύγχρονης αμερικανικής ιστορίας.
Και σε μια εποχή που ο ρατσισμός και οι διακρίσεις στο σύστημα ποινικής δικαιοσύνης βρίσκονται και πάλι στο επίκεντρο ενός εθνικού κινήματος διαμαρτυρίας, αποκαλύπτει μια πικρή αλήθεια: ότι δύο από τους ανθρώπους που καταδικάστηκαν για τη δολοφονία του Μάλκολμ Χ - μαύροι μουσουλμάνοι που συνελήφθησαν βιαστικά και δικάστηκαν με επισφαλή στοιχεία, καθώς ήταν και οι ίδιοι θύματα των ίδιων των διακρίσεων και της αδικίας που κατήγγειλε ο Μάλκομ Χ, δυναμικά.
Σε συνέντευξή του, ο εισαγγελέας, ζήτησε συγγνώμη εκ μέρους των αρχών επιβολής του νόμου, οι οποίες, όπως είπε, απογοήτευσαν τις οικογένειες των δύο ανδρών. Αυτές οι αποτυχίες, είπε, δεν μπορούν να διορθωθούν, «αλλά αυτό που μπορούμε να κάνουμε είναι να αναγνωρίσουμε το λάθος, τη σοβαρότητα του λάθους».
Η εκ νέου έρευνα του εισαγγελέα, η οποία διεξήχθη με το Innocence Project και το γραφείο του Ντέιβιντ Σάνις, δικηγόρου για τα πολιτικά δικαιώματα, και αντιμετώπισε σοβαρά εμπόδια. Πολλοί από τους εμπλεκόμενους στην υπόθεση δολοφονίας, συμπεριλαμβανομένων μαρτύρων, ερευνητών και δικηγόρων της δίκης, καθώς και άλλων πιθανών υπόπτων, έχουν πεθάνει από καιρό. Βασικά έγγραφα της δικογραφίας είχαν χαθεί στο πέρασμα του χρόνου και φυσικά αποδεικτικά στοιχεία, όπως τα όπλα του φόνου, δεν ήταν πλέον διαθέσιμα για να εξεταστούν.
Σημαντικά αποδεικτικά στοιχεία
Κατά την έρευνα βρέθηκε σωρός εγγράφων του F.B.I. που περιελάμβανε πληροφορίες που ενέπλεκαν άλλους υπόπτους και δεν έδειχναν Islam και τον Aziz. Οι σημειώσεις των εισαγγελέων αναφέρουν ότι απέτυχαν να αποκαλύψουν την παρουσία μυστικών αστυνομικών στην αίθουσα χορού την ώρα των πυροβολισμών. Και τα αρχεία του Αστυνομικού Τμήματος αποκάλυψαν ότι ένας δημοσιογράφος της New York Daily News έλαβε ένα τηλεφώνημα το πρωί του πυροβολισμού που ανέφερε ότι ο Malcolm X θα δολοφονείτο.
Οι ερευνητές πήραν επίσης συνέντευξη από έναν εν ζωή μάρτυρα, γνωστό μόνο ως J.M., ο οποίος υποστήριξε το άλλοθι του Aziz, δηλώνοντας ότι δεν είχε συμμετάσχει στους πυροβολισμούς, αλλά ήταν, όπως είχε πει και στη δίκη, στο σπίτι του και φρόντιζε τα τραυματισμένα του πόδια.
Συνολικά, η νέα έρευνα διαπίστωσε ότι αν τα νέα στοιχεία είχαν παρουσιαστεί στους ενόρκους, θα μπορούσαν κάλλιστα να οδηγήσουν σε αθωωτική απόφαση. Και Aziz, 83 ετών, ο οποίος αποφυλακίστηκε το 1985, και ο Islam, ο οποίος αποφυλακίστηκε το 1987 και πέθανε το 2009, δεν θα είχαν αναγκαστεί να περάσουν δεκαετίες αγωνιζόμενοι για να καθαρίσουν τα ονόματά τους.
«Δεν ήταν μια απλή παράλειψη», δήλωσε η Deborah Francois, δικηγόρος των 2 ανδρών. «Ήταν προϊόν ακραίας και σοβαρής υπηρεσιακής παράβασης».
