Ένας περαστικός ταξιδιώτης που έρχεται στο Λονδίνο αυτές τις ημέρες από μια μακρινή χώρα, αν δεν παρακολουθεί ειδήσεις και αγνοεί ότι αύριο μπορεί να αλλάξει η ιστορία της Μεγάλης Βρετανίας -ενδεχομένως και της Ευρώπης-, δύσκολα θα υποψιαστεί σε ποια ιστορική καμπή πετυχαίνει την ευρωπαϊκή πρωτεύουσα του καπιταλισμού. Σε μια βιαστική βόλτα που θα κάνει στις κεντρικές οδούς δεν θα νιώσει το βάρος της ιστορικότητας των ημερών. Αντιθέτως, με την πρώτη ματιά τα πάντα δείχνουν να κυλούν ομαλά, ήσυχα, με ελισαβετιανή μεγαλοπρέπεια.
Μια δεύτερη ματιά, ωστόσο, που θα «ξύνει» τις πρώτες εντυπώσεις, θα συνηγορούσε πως κάτι τρέχει. Στα τζάμια κάποιων σπιτιών οι κάτοικοί τους μάλλον διακριτικά έχουν κολλήσει ένα αυτοκόλλητο με το σύνθημα «Ψηφίστε παραμονή». Σε κάποια μπαρ τα συνηθισμένα σουβέρ έχουν αντικατασταθεί από άλλα με το σύνθημα «Ψηφίζω έξοδο» από τη μια πλευρά και από την άλλη με την ερώτηση «Πόσο η Βρετανία θα πληρώνει την Ε.Ε.;». Και φυσικά περνώντας από το κοινοβούλιο δεν μπορεί να μην πρόσεξει εκατοντάδες λουλούδια με τη φωτογραφία της βουλευτή των Εργατικών Τζο Κοξ δίπλα σε ρομαντικά μηνύματα για ειρήνη, αγάπη και συναδελφωση.
Πράγματι, ο φόρος τιμής που αποτίουν χιλιάδες άνθρωποι στην ευρωπαΐστρια Κοξ αποτελεί τη μοναδική ρωγμή στους λονδρέζικους δρόμους, όπου η πολιτική ταραχή αποτυπώνεται σχεδόν αποκλειστικά στα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων και στις ενημερωτικές εκπομπές των τηλεοράσεων. Αυτό, φυσικά, δεν υποδηλώνει αδιαφορία. Οι δημοσιογραφικές στήλες δεν ασχολούνται σχεδόν με κάνενα άλλο θέμα, ενώ στις μπυραρίες κάποια στιγμή το δημοψήφισμα γίνεται κεντρικό θέμα. Ο Κάμερον και ο Τζόνσον μονοπωλούν σχεδόν την επικαιρότητα, σαν το δημοψήφισμα από την πολιτική σκοπιά να είναι υπόθεση των συντηρητικών. Ακόμα και ισχυροί οικονομικοί παράγοντες με εδρα το Σίτι αποφεύγουν επιμελώς τις τελευταίες μέρες να μιλούν στον Τύπο.
Σε αυτό το σκηνικό τους φόβους τους εκφράζουν περισσότερο αναφορικά με τις εξελίξεις που ενδέχεται να υπάρξουν από την Πέμπτη και μετά οι μη Βρετανοί πολίτες. Αυτοί που ζουν στη χώρα και δεν ξέρουν σε ποιο καθεστώς πρόκειται να βρίσκονται στην περίπτωση που επικρατήσει το Brexit. Άλλωστε δεν είναι τυχαίο πως εκατοντάδες μετανάστες και φοιτητές έχουν αφήσει τα δικά τους μηνύματα στο σημείο όπου τιμάται η μνήμη της Τζο Κοξ.
Οι άνθρωποι αυτοί επισκέπτονται το σημείο, γράφουν ένα αποχαιρετιστήριο μήνυμα και είναι διατεθειμένοι να μιλήσουν, καθώς η βουλευτής των Εργατικών αποτελούσε για πολλούς από αυτούς τη φωνή τους μέσα στο κοινοβούλιο. Ο Ρουμάνος Γκάμπριελ Ανγκελέσκου, ο οποίος ήταν ένας από αυτούς και ζει χρόνια στο Λονδίνο, αντιλαμβάνεται το δημοψήφισμα ως έναν σταθμό στην πορεία της ευρωπαϊκής ενοποίησης, η οποία μπορεί να ανατραπεί. «Όλες οι χώρες μαζί μπορούν να λύσουν τα προβλήματα» υπογραμμίζει και συμπληρώνει πως «με το να είναι η κάθε μία ξεχωριστά κάποια στιγμή, μοιραία, θα οδηγηθούμε σε συγκρούσεις μεταξύ μας».
Σημειώνει πως, κατά την άποψή του, ο βασικός λόγος που απετράπησαν οι πόλεμοι στην ευρωπαϊκή ήπειρο το δεύτερο μισό του 20ού αιώνα ήταν το γεγονός της δημιουργίας ενός πλαισίου όπου οι μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες μπορούσαν να διαβουλευτούν έχοντας πλέον κοινά συμφέροντα. «Δεν πρέπει να επικρατήσουν οι εθνικισμοί» σημειώνει. «Η ιδέα της ενοποίησης των λαών είναι πολύ παλιά» πιστεύει και τοποθετεί την αρχή της στην εποχή του Μεγάλου Αλεξάνδρου.
Στο πολυπολιτισμικό Λονδίνο οι μετανάστες αποτελούν την πρώτη ύλη του εργατικού δυναμικού και δικαιολογημένα ανησυχούν, αφού τα μηνύματα που παίρνουν από το στρατόπεδο του Brexit δεν είναι καθόλου ενθαρρυντικά. «Αδυνατούμε να ελέγξουμε τους αριθμούς των ανθρώπων που καταφθάνουν χωρίς προσφορές για εργασία και χωρίς προσόντα από τις 28 χώρες της Ε.Ε.» έχει δηλώσει ο αρχηγός των ευρωσκεπτικιστών Μπόρις Τζόνσον μη βάζοντας διαχωριστική γραμμή σε εθνικότητες και περιοχές προέλευσης. Σε περίπτωση Brexit το κόστος της βίζας θα επιβάρυνε τους εργοδότες, μια συζήτηση που έχει ήδη ξεκινήσει, παρά το γεγονός ότι το 5% του εργατικού δυναμικού του Ηνωμένου Βασιλείου είναι πολίτες χωρών μελών της Ε.Ε. και το 11% πολίτες από τον υπόλοιπο κόσμο. Η ιδέα «έρχονται οι μετανάστες και μας παίρνουν τις δουλειές» δεν είναι ελληνικής εμπνεύσεως, αν και όλα τα στοιχεία δείχνουν πως τις δουλειές που έχουν οι μετανάστες οι Βρετανοί απλώς αρνούνται να τις κάνουν.
Τέλος, πίσω από τα οικονομικά επιχειρήματα που αναπτύσσονται σε ό,τι αφορά τους μετανάστες, το κλίμα του ρατσισμού θρέφει αρκετούς από τους υποστηρικτές του Brexit. Οι αστυνομικές αρχές στη Βρετανία συνέδεσαν από την πρώτη στιγμή τον 52χρονο δολοφόνο της Τζο Κοξ, Τόμας Μερ, με τον «λευκό εθνικισμό». Συγκεκριμένα, όπως έγινε γνωστό, ο Μερ υπήρξε επί χρόνια διαπρύσιος οπαδός της ακροδεξιάς οργάνωσης «Springbok Club», η οποία επαγγέλλεται μια Βρετανία αποκλειστικά με λευκούς, με παράλληλη εξόντωση των Εβραίων.
Σε κάθε περίπτωση η δολοφονία της Τζο Κοξ, αν λειτούργησε κάπως, λειτούργησε κατά της εξαλλοσύνης των πολιτικών σε επίπεδο συνθηματικών παρεμβάσεων. Οι Βρετανοί δεν είναι ένας συναισθηματικός λαός. Στην καθημερινότητά του το Λονδίνο "δεν εκφράζεται". Η δολοφονία της Κοξ επέβαλε πολιτική ανακωχή για τρεις ημέρες. Η δολοφονία αυτή καθεαυτή, σύμφωνα με αναλυτές, μπορεί τελικά να μην λειτούργησε καταλυτικά υπέρ της παραμονής, όπως αρχικά εκτιμήθηκε από πολλές πλευρές. Εντούτοις, η αναγκαστική πολιτική ψυχραιμία που προκάλεσε ο αιφνιδιασμός του ξαφνικού θανάτου ήρθε στην τέλεια ισορροπία με το χλιαρό κλίμα της βρετανικής περίσκεψης.
