Του Σκοτ Εϊτραν*
Είναι "η αρχή της καταιγίδας", λέει το Ισλαμικό Κράτος. Και πράγματι είναι. Επειδή οι σκηνές χάους στους δρόμους του Παρισιού και η φοβισμένη αντίδραση που οι επιθέσεις αυτές προκάλεσαν είναι ακριβώς αυτό που σχεδίασε και ήλπιζε να προκαλέσει η οργάνωση. Όσο μεγαλύτερη θα είναι η αντίδραση κατά των μουσουλμάνων στην Ευρώπη και όσο βαθύτερη γίνει η στρατιωτική εμπλοκή της Δύσης στη Μέση Ανατολή, τόσο πιο ευχαριστημένοι θα είναι οι ηγέτες της. Γιατί αυτή είναι η βασική στρατηγική της οργάνωσης: ο εντοπισμός, η δημιουργία και η διαχείριση του χάους.
Υπάρχει και το σχετικό μανιφέστο: "Η διαχείριση της αγριότητας / χάους", ένα εγχειρίδιο που γράφτηκε πριν από μία δεκαετία από τον Αμπού Μπακρ Νάτζι για λογαριασμό της πτέρυγας της Αλ Κάιντα για τη Μεσοποταμία, η οποία αργότερα επρόκειτο να εξελιχθεί στο Ισλαμικό Κράτος. Αναλογιστείτε τη φρίκη στο Παρίσι και έπειτα αναλογιστείτε τα βασικά αξιώματά του.
Τους εύκολους στόχους. "Απλώστε και διασπείρετε τα χτυπήματα παρενόχλησης ενάντια στους σταυροφόρους - σιωνιστές εχθρούς σε κάθε γωνιά του ισλαμικού κόσμου και οπουδήποτε αλλού είναι δυνατόν προκειμένου να διασπάσετε τις προσπάθειες της συμμαχίας του εχθρού και επομένως να την αφυδατώσετε στον μεγαλύτερο δυνατό βαθμό."
Χτυπήστε όταν τα πιθανά θύματα δεν θα το περιμένουν. Καλλιεργήστε τον φόβο στον πληθυσμό και βλάψτε την οικονομία. "Αν ένα τουριστικό θέρετρο που ελέγχεται από τους σταυροφόρους... χτυπηθεί, τότε όλα τα τουριστικά θέρετρα σε όλα τα κράτη του κόσμου θα αναγκαστούν να ασφαλιστούν με επιπρόσθετες δυνάμεις, κάτι που ισοδυναμεί με τεράστια αύξηση δαπανών".
Αναλογιστείτε το πόσο εκτιμά η οργάνωση τη σχέση αιτίου - αιτιατού: "Εργαστείτε για να αποκαλύψετε την αδυναμία την κεντρικής εξουσίας της Αμερικής αναγκάζοντάς τη να εγκαταλείψει τον ψυχολογικό πόλεμο στα ΜΜΕ και τον πόλεμο διά αντιπροσώπου και να εμπλακεί απευθείας στη σύγκρουση". Το ίδιο φυσικά ισχύει για τη Γαλλία και τους άλλους συμμάχους.
"Η Γκρίζα Ζώνη"
Υπάρχει ένα πρότυπο. "Η Γκρίζα Ζώνη", ένα δεκασέλιδο ένθετο στο online περιοδικό "Dabiq" του Ισλαμικού Κράτους, που στις αρχές του χρόνου περιέγραφε τον ενδιάμεσο χώρο μεταξύ του καλού και του κακού, του χαλιφάτου και των απίστων που έφεραν στο φως "οι ευλογημένες επιχειρήσεις της 11ης Σεπτεμβρίου".
Αναφερόταν μια ρήση του Μπιν Λάντεν: "Ο κόσμος σήμερα είναι διαιρεμένος. Ο Μπους είπε την αλήθεια όταν δήλωσε ότι 'Είτε είστε μαζί μας είτε με τους τρομοκράτες', με τον πραγματικό τρομοκράτη να είναι οι δυτικοί σταυροφόροι". Και εδώ οι συντάκτες του περιοδικού πρόσθεταν: "Έχει έλθει ο καιρός να καταστρέψουμε την γκρίζα ζώνη". Οι επιθέσεις στο Παρίσι ήταν η τελευταία εκδήλωση αυτής της στρατηγικής στοχεύοντας την Ευρώπη, όπως έκαναν και οι πρόσφατες επιθέσεις στην Τουρκία. Θα υπάρξουν πολλές περισσότερες.
Με αυτά τα δεδομένα είναι χρήσιμο να κατανοήσουμε αυτό που πραγματικά συμβαίνει. Η αναβίωση του σουνιτικού ριζοσπαστισμού, που εκφράζει κατά κύριο λόγο το Ισλαμικό Κράτος, είναι ένα δυναμικό, επαναστατικό κίνημα αντικουλτούρας ιστορικών διαστάσεων, το οποίο διαθέτει σήμερα τη μεγαλύτερη και πιο ποικιλόμορφη δύναμη κρούσης εθελοντών μετά το τέλος του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου.
Σε λιγότερο από δύο χρόνια έχει δημιουργήσει μια εδαφική βάση εκατοντάδων χιλιάδων τετραγωνικών χιλιομέτρων όπου κατοικούν εκατομμύρια άνθρωποι. Παρά το γεγονός ότι δέχεται επιθέσεις από όλες τις πλευρές από εσωτερικούς και εξωτερικούς εχθρούς, δεν έχει αποδυναμωθεί σημαντικά την ώρα που η επιρροή του στις περιοχές που ελέγχει γίνεται όλο και βαθύτερη και εξαπλώνεται και σε άλλους θυλάκους σε όλη την Ευρασία.
Η αντιμετώπιση του Ισλαμικού Κράτους ως μορφής "τρομοκρατίας" ή "βίαιου εξτρεμισμού" συγκαλύπτει την απειλή. Η απόρριψή του ως "μηδενιστικού" αντανακλά την επίμονη όσο και επικίνδυνη αποφυγή της κατανόησης της βαθύτατα σαγηνευτικής αποστολής του να αλλάξει και να σώσει τον κόσμο.
Το επαναλαμβανόμενο επιχείρημα ότι το Ισλαμικό Κράτος επιδιώκει την επιστροφή στον Μεσαίωνα είναι το ίδιο πειστικό με τον ισχυρισμό ότι το κίνημα Tea Party στις ΗΠΑ θέλει να επαναφέρει τα πράγματα όπως ήταν το 1776. Η πραγματικότητα είναι πιο περίπλοκη. Όπως σημειώνει ο Αμπού Μούσα, εκπρόσωπος τύπου του Ισλαμικού Κράτους στη Ράκα: "Δεν θέλουμε να επιστρέψουμε στην εποχή των ταχυδρομικών περιστεριών. Αντιθέτως, εκμεταλλευόμαστε την εξέλιξη. Με έναν τρόπο όμως που να μην έρχεται σε αντίθεση με τη θρησκεία μας".
Το Ισλαμικό Κράτος κινείται για να γεμίσει το κενό όπου υπάρχει κατάσταση "χάους" ή "αγριότητας" (αλ ταγουαχούς) στην κεντρική Ασία και την Αφρική. Και όπου το χάος δεν επαρκεί στη γη των απίστων ή, με τα δικά του λόγια, τον "Οίκο του Πολέμου", επιδιώκει να το δημιουργήσει, όπως στην Ευρώπη.
Εκμεταλλεύεται συνειδητά τη δυναμική που δημιουργούν η άνοδος του ριζοσπαστικού Ισλάμ και η αναβίωση των ξενοφοβικών εθνικιστικών κινημάτων. Η χαμηλή γεννητικότητα στην Ευρώπη και η ανάγκη για σημαντική μετανάστευση, προκειμένου να υπάρξει μια εργατική δύναμη που να μπορεί να συντηρεί το σημερινό επίπεδο ζωής της μεσαίας τάξης, αποτελεί θεόσταλτο δώρο για το Ισλαμικό Κράτος. Γιατί ποτέ στο παρελθόν δεν υπήρχε μικρότερη ανεκτικότητα για τη μετανάστευση. Και κάπου εκεί βρίσκονται οι σπόροι του χάους που το ISIS είναι σε καλή θέση για να εκμεταλλευτεί.
Μια περσινή έρευνα αποκάλυπτε ότι ένας στους τέσσερις νεαρούς Γάλλους από 18 έως 24 ετών έχουν ευνοϊκή ή πολύ ευνοϊκή γνώμη για το Ισλαμικό Κράτος παρά το γεγονός ότι μόλις το 8% του γαλλικού πληθυσμού είναι μουσουλμάνοι. Το φαινόμενο επηρεάζει ολόκληρες κοινότητες. Τρεις νέοι στους τέσσερις που στρατολογούνται στην οργάνωση το κάνουν μαζί με τους φίλους ή με μέλη των οικογενειών τους.
Διαθέτουμε αντίθετες αφηγήσεις, που όμως δεν ασκούν καμία έλξη και παραμένουν αναποτελεσματικές. Οι περισσότερες τους είναι αρνητικές και βασίζονται στη μαζική ενημέρωση της νεολαίας αντί για τον απευθείας διάλογο. Όπως μας είπε ένας πρώην ιμάμης του Ισλαμικού Κράτους: "Οι νέοι που έρχονταν σε εμάς δεν άκουγαν κηρύγματα που απευθύνονταν σε ανόητα παιδιά. Στο μεγαλύτερο μέρος τους είχαν κατανόηση και συμπόνοια, απλώς ήταν παραπλανημένοι".
Στην προσπάθειά του να στρατολογήσει, η οργάνωση ενδέχεται να ξοδέψει εκατοντάδες ώρες για να προσελκύσει ένα και μόνο άτομο, για να μάθει τα προσωπικά του προβλήματα, τις ανησυχίες του και να τα ταιριάξει όλα στο οικουμενικό πλαίσιο του διωγμού κατά των μουσουλμάνων. Από τις προσεγγίσεις για την αντιμετώπιση του φαινομένου απουσιάζει η θετική, ελκυστική εκδοχή του κόσμου που παρουσιάζει το ISIS, καθώς και η προσωποποιημένη και άμεση προσέγγιση μεμονωμένων ατόμων σε όλο τον κόσμο. Το πρώτο βήμα για την καταπολέμηση του Ισλαμικού Κράτους είναι η κατανόησή του. Δεν το έχουμε κάνει ακόμη. Και αυτό μας στοιχίζει ακριβά.
* Ο Σκοτ Έιτραν είναι ανθρωπολόγος στο Γαλλικό Εθνικό Κέντρο για την Επιστημονική Έρευνα, στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και το Κολέγιο Τζον Τζέι του Πανεπιστημίου του Μίτσιγκαν. Έχει γράψει τα βιβλία "Συνομιλώντας με τον Εχθρό" και "Στους Θεούς πιστεύουμε"
Όσο μεγαλύτερη θα είναι η αντίδραση κατά των μουσουλμάνων στην Ευρώπη και όσο βαθύτερη γίνει η στρατιωτική εμπλοκή της Δύσης στη Μέση Ανατολή, τόσο πιο ευχαριστημένοι θα είναι οι ηγέτες της. Γιατί αυτή είναι η βασική στρατηγική της οργάνωσης: ο εντοπισμός, η δημιουργία και η διαχείριση του χάους
Το πρώτο βήμα για την καταπολέμηση του Ισλαμικού Κράτους είναι η κατανόησή του. Δεν το έχουμε κάνει ακόμη. Και αυτό μας στοιχίζει ακριβά
