Της Κάκης Μπαλή
Αν και τον τόνο στις αγορές τα τελευταία χρόνια τον δίνουν συνήθως τα μαντάτα από τις κεντρικές τράπεζες, οι εξελίξεις στην οικονομία των μεγάλων -ή μικρότερων- χωρών και οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι, αυτόν τον Σεπτέμβριο έκαναν την έκπληξη, και προκάλεσαν ξεχασμένες συγκινήσεις, δυο μεγάλες εταιρείες. Η μία έρχεται από την Κίνα και έχει το γοητευτικό όνομα Alibaba -άραγε, χωρίς τους σαράντα κλέφτες;- και η άλλη είναι ο γνωστός μας όμιλος Siemens. H Alibaba, ο κινέζικος γίγαντας του ηλεκτρονικού εμπορίου, έσπασε όλα τα ρεκόρ κατά τη δημόσια εγγραφή της στο χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης, ενώ η Siemens ανακοίνωσε ότι φεύγει οριστικά από τα σπίτια μας και στο μέλλον θα ασχολείται μόνο με μεγάλα έργα...
Το στοίχημα του fracking
Αν και η πραγματικά μεγάλη είδηση είναι η επέλαση της Alibaba, θα αρχίσουμε με τις εξελίξεις στη Siemens. Από τα χρόνια ακόμη της ίδρυσης της εταιρείας, το 1847, στην Πρωσία, ο Βέρνερ φον Ζίμενς είχε τα πόδια του σε δύο βάρκες. Ξεκίνησε να φτιάχνει μεγάλα έργα, π.χ. τη γραμμή του τηλέγραφου, πρώτα, από το Βερολίνο στη Φρανκφούρτη και μετά από το Λονδίνο στην Καλκούτα, αλλά δεν έχανε από τα μάτια του τον τελικό καταναλωτή, που όσο προχωρούσε ο εξηλεκτρισμός και η τεχνολογία χρειαζόταν λαμπτήρες, τηλέφωνα, ραδιόφωνα και στη συνέχεια ηλεκτρικές συσκευές για το νοικοκυριό του.
Για τους γηραιούς κυρίους που μέχρι πρόσφατα έκαναν κουμάντο στο διοικητικό συμβούλιο της Siemens, η εβδομάδα που πέρασε σήμανε το τέλος μιας εποχής, που κράτησε σχεδόν 180 χρόνια. Τέρμα οι καφετιέρες και τα πλυντήρια, αυτά που έφερναν σταθερά κέρδη στα ταμεία του ομίλου, χωρίς ρίσκο, πολιτικές εμπλοκές, λαδώματα και σκάνδαλα διαφθοράς. Οι νέοι μάνατζερ ανακοίνωσαν ότι μέχρι τα μέσα του 2015, η Siemens θα πουλήσει στη συνεργάτιδά της Bosch ολόκληρο των κλάδο των οικιακών συσκευών έναντι 3,25 δισεκατομμυρίων ευρώ, για να ρίξει αυτά τα λεφτά κι άλλα τόσα στην εξαγορά της αμερικανικής εταιρείας κατασκευής -ας πούμε- γεωτρύπανων, Dresser Rand, που παρέχει την τεχνογνωσία και την τεχνολογία για το Fracking, την αμφιλεγόμενη εξόρυξη αερίου και πετρελαίου από σχιστολιθικά πετρώματα, μια μέθοδος που κάνει θραύση στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Το νέο αφεντικό, ο Τζο Κέζερ, είναι αποφασισμένος να επικεντρώσει το ενδιαφέρον του αποκλειστικά στους μεγάλους πελάτες, ενεργειακές εταιρείες και κράτη, και ελπίζει να προλάβει το τρένο του Fracking - το οποίο, ως μέθοδος απαγορεύεται στην Ευρώπη για περιβαλλοντικούς λόγους, αλλά προχωρά ακάθεκτο στον υπόλοιπο κόσμο, αλλάζοντας άρδην τον ενεργειακό χάρτη. Δεν είναι τυχαίο ότι οι ΗΠΑ, από κει που εξαρτιόνταν από το πετρέλαιο της Μέσης Ανατολής, τώρα βρίσκονται στον δρόμο για εξαγωγές ενέργειας.
...και ο ανταγωνισμός από την Ασία
Ωστόσο, η στροφή της Siemens δεν έχει να κάνει μόνο με το μέλλον, αλλά και με τα διδάγματα από το παρελθόν. Μπορεί ακόμη και σήμερα όταν έρχεται στο σπίτι ο υδραυλικός να σας λέει για το παλιό σας πλυντήριο Siemens, «μην το αλλάζετε, είναι αθάνατο», αλλά επί της ουσίας η γερμανική εταιρεία έχει χάσει από καιρό τον ανταγωνισμό με τους Ασιάτες. Δεν είναι μόνο ότι παράγουν φθηνότερα. Αυτό ισχύει εδώ και δεκαετίες και δεν εμπόδισε την επιτυχία των ακριβότερων συσκευών made in Germany. Παράγουν πλέον και πιο καινοτόμες και κομψές συσκευές- και προσαρμόζονται πιο γρήγορα στις νέες απαιτήσεις των καταναλωτών. Η κορεάτικη Samsung, για παράδειγμα, μέχρι προχτές ισχυρή στον χώρο των κινητών τηλεφώνων και των τηλεοράσεων, από το 2010 μπήκε δυνατά στην αγορά οικιακών συσκευών, με «έξυπνους» φούρνους και «έξυπνα» ψυγεία, που στέλνουν μήνυμα στο κινητό σας αν είναι έτοιμο το ψητό ή εάν έφτασε η ημερομηνία λήξης του γάλατος... Σ' αυτόν τον ανταγωνισμό η Siemens δεν μπορούσε πια να αντεπεξέλθει. Κι όσο περνάει ο καιρός, ενισχύονται και άλλες ασιατικές εταιρείες, οι οποίες αφού κυριαρχήσουν στις δικές τους αγορές, αρχίζουν την επέλαση προς τη Δύση. Όχι πια μόνο με φθηνά μπλουζάκια, αλλά και με καινοτόμες υπηρεσίες.
Το διαδίκτυο γίνεται κινέζικο
Όπως η Siemens ένιωθε για πολύ καιρό στο σβέρκο της την καυτή ανάσα της Samsung, τώρα αρχίζουν να νιώθουν το ίδιο οι Αμερικανοί αφέντες του διαδικτύου Amazon, Google και "σία". Ο πρώτος μεγάλος ανταγωνιστής από την Κίνα, η Alibaba μάζεψε με το καλημέρα 25 δισεκατομμύρια δολάρια από το χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης - και θα μπορούσε να μαζέψει πολύ περισσότερα, αν αποφάσιζε να πουλήσει περισσότερες μετοχές. Η τιμή εκκίνησης για μια μετοχή της Alibaba ήταν 68 δολάρια, και μόλις ξεκίνησε η συνεδρίαση εκτοξεύτηκε στα 96 δολάρια! 40% αύξηση σε λίγα λεπτά της ώρας... Με το ντεμπούτο της στη Wall Street η Alibaba έσπασε και το παγκόσμιο ρεκόρ στις δημόσιες εγγραφές, που το διατηρούσε από το 2010 πάλι μια κινέζικη εταιρεία, η Agricultural Bank of China που είχε μαζέψει 22 δισεκατομμύρια. Συγκριτικά, η Facebook, όταν μπήκε τον Μάη του 2012 στο χρηματιστήριο είχε μαζέψει 16 δισεκατομμύρια - κι ο ιδρυτής της έγινε ταινία του Χόλυγουντ. Και ο Τζακ Μα, της Alibaba, θα μπορούσε να γίνει άνετα ταινία, με τις εκκεντρικές εμφανίσεις που συνηθίζει και τους τρίωρους λόγους που εκφωνεί, χωρίς να κουράζει ούτε στιγμή το ενθουσιώδες κοινό του.
Πριν ακόμη... αρμέξει τη Wall Street, η Alibaba έκανε περισσότερο τζίρο στις ηλεκτρονικές πωλήσεις από την E-bay και την Amazon μαζί- ενώ επί σειράν ετών ο ισολογισμός της κλείνει με κέρδη, σε αντίθεση με τους δυτικούς ανταγωνιστές της. Τώρα, με το ζεστό χρήμα έχει τεράστια περιθώρια επενδύσεων κυρίως στην αμερικανική αγορά, ενώ κυκλοφορεί και η φήμη ότι ετοιμάζεται να αγοράσει τη Yahoo.
Η Alibaba είναι μόνο η αιχμή του κινέζικου δόρατος. Παγκόσμιοι παίκτες ετοιμάζονται να γίνουν και οι άλλοι δύο μεγάλοι του κινεζικού διαδικτύου, η Baidu - ένα είδος Google- και η Tencent. Το "τρίο" ανήκει στη νέα γενιά των κινεζικών επιχειρήσεων, που δεν έχουν τίποτε να ζηλέψουν από τους καινοτόμους της Σίλικον Βάλεϊ. Και δεν είναι πλέον διατεθειμένοι να περιοριστούν στην Ασία, αλλά θέλουν να συνδιαμορφώσουν το παγκόσμιο δίκτυο. Μέχρι τώρα δοκίμασαν επιτυχώς τις δυνάμεις τους σε αγορές που μοιάζουν κάπως με την κινεζική, στο Χονγκ Κονγκ, τη Σιγκαπούρη, την Ταϊβάν, τη Μαλαισία και την Ινδονησία. Αλλά κάνουν και τα πρώτα τους βήματα στη Βραζιλία. Επόμενος στόχος είναι οι «κατειλημμένες» αγορές των ΗΠΑ και της Ευρώπης, όπου κυριαρχούν απόλυτα οι Amazon, E bay, Google και Facebook. Θα τον πετύχουν;
