Ο νέος Ψυχρός Πόλεμος στην Ευρώπη γίνεται όλο και πιο θερμός στο ουκρανικό μέτωπο με τη Μόσχα να κλιμακώνει και να κάνει όλο και πιο εμφανή την εμπλοκή της στον αιματηρό εμφύλιο και το ΝΑΤΟ να εκμεταλλεύεται τις περιστάσεις για να επεκτείνει την επιρροή του μέχρι τα ρωσικά σύνορα.
Ο πρωθυπουργός της Ουκρανίας, Αρσένι Γιατσενιούκ συνόψισε καλύτερα από όλους την Παρασκευή τις πρόσφατες εξελίξεις με την ανακοίνωση ότι η χώρα του προτίθεται να εγκαταλείψει το καθεστώς ουδετερότητας και να αρχίσει άμεσα τις διαδικασίες ένταξης στο ΝΑΤΟ. Είχε προηγηθεί ένα 24ωρο καταιγιστικών εξελίξεων με την Ουκρανία να καταγγέλλει την ανάπτυξη ρωσικών δυνάμεων στο έδαφός της και το ΝΑΤΟ να επιβεβαιώνει με δορυφορικές φωτογραφίες που θύμισαν σε πολλούς τις αεροφωτογραφίες με τα "όπλα μαζικής καταστροφής" του Σαντάμ Χουσεΐν στο Ιράκ.
Τη σκυτάλη πήρε την επόμενη ο Αμερικανός πρόεδρος Μπάρακ Ομπάμα με ένα ιδιαίτερα επιθετικό διάγγελμα. Παρότι απέφυγε να χαρακτηρίσει ευθέως τις ενέργειες της Ρωσίας ως "εισβολή", κατηγόρησε τη Μόσχα ως υπεύθυνη για την αναταραχή και για τη "συστηματική παραβίαση της εδαφικής κυριαρχίας της Ουκρανίας".
"Οι αυτονομιστές υποστηρίζονται, εκπαιδεύονται, εξοπλίζονται και χρηματοδοτούνται από τη Ρωσία" ανέφερε και υποσχέθηκε νέες κυρώσεις εις βάρος της Μόσχας. Οι ΗΠΑ δεν πρόκειται να αναλάβουν στρατιωτική δράση για την επίλυση της ουκρανικής κρίσης, υπογράμμισε προσθέτοντας ωστόσο, με νόημα ότι "μια σειρά κρατών που βρίσκονται κοντά" στην Ουκρανία και τη Ρωσία είναι μέλη του ΝΑΤΟ. "Παίρνουμε στα σοβαρά τις δεσμεύσεις μας που απορρέουν από το Άρθρο 5 για να προστατεύουμε ο ένας τον άλλον - και αυτό περιλαμβάνει από τα μικρότερα ως τα μεγαλύτερα μέλη" είπε.
Τους τόνους ύψωσε από πλευράς ΝΑΤΟϊκής συμμαχίας και ο γενικός γραμματέας της, Αντερς Φογκ Ράσμουσεν που έκανε λόγο για "κατάφωρη παραβίαση" της ουκρανικής εδαφικής κυριαρχίας. "Δεν πρόκειται για μεμονωμένη πράξη, αλλά αποτελεί μέρος ενός επικίνδυνου σχεδίου πολλών μηνών για την αποσταθεροποίηση της Ουκρανίας" πρόσθεσε.
Παρότι η Ρωσία απέρριψε τις δυτικές κατηγορίες ηγέτες των αυτονομιστών της Ανατολικής Ουκρανίας παραδέχτηκαν την παρουσία Ρώσων "εθελοντών" στις τάξεις τους. Από την πλευρά του, ο Ρώσος πρόεδρος ανταπέδωσε τα πυρά καταγγέλλοντας ότι οι "αντιτρομοκρατικές επιχειρήσεις" του Κιέβου στην Ανατολική Ουκρανία θυμίζουν την πολιορκία του Λένιγκραντ από τους ναζί. Και πρόσθεσε ότι η ουκρανική κυβέρνηση θα πρέπει κάποια στιγμή να καθίσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων μαζί με τους αυτονομιστές, μια θέση, την οποία μάλλον διευκολύνουν οι πρόσφατες στρατιωτικές επιτυχίες των τελευταίων με το άνοιγμα ενός ακόμη μετώπου κοντά στη Μαριούπολη.
Επέλαση προς ανατολάς
Εν όψει της ιδιαίτερα κρίσιμης για τις εξελίξεις συνόδου κορυφής της συμμαχίας που θα αρχίσει στο Κάρντιφ της Ουαλίας την Πέμπτη, ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ είχε, άλλωστε παραχωρήσει στις αρχές της εβδομάδας συνέντευξη σε ευρωπαϊκά ΜΜΕ με αιχμές κατά της Μόσχας που άγγιζαν τα όρια της απειλής. Προειδοποίησε με "μετακίνηση μεγάλης κλίμακας" ΝΑΤΟϊκών δυνάμεων προς τα ρωσικά σύνορα, μια κίνηση που αν υλοποιηθεί δεν υπάρχουν αμφιβολίες ότι θα προκαλέσει απρόβλεπτες αντιδράσεις από την πλευρά της Μόσχας.
Αναλυτικότερα, έκανε λόγο για ένα νέο "σχέδιο δράσης" με στόχο την άμεση κινητοποίηση των ΝΑΤΟϊκών δυνάμεων στο νέο περιβάλλον ασφάλειας της Ευρώπης. "Έχουμε ήδη μια δύναμη άμεσης αντίδρασης. Τώρα η πρόθεσή μας είναι να αναπτύξουμε κάτι σαν δόρυ που θα βρίσκεται σε εξαιρετική ετοιμότητα", σημείωσε προσθέτοντας ότι η συγκρότηση της νέας δύναμης κρούσης προϋποθέτει "εφόδια, εξοπλισμό, υποδομές, βάσεις και αρχηγεία". Πού θα γίνουν όλα αυτά; Ο Ράσμουσεν δεν μάσησε τα λόγια του: "Στο μέλλον θα υπάρχει μια περισσότερο ορατή παρουσία του ΝΑΤΟ στην Ανατολή".
Μερικές ίντσες από τα σύνορα
Έχουν περάσει 24 χρόνια από τη γερμανική ενοποίηση, ώστε, να ακούγονται πολύ μακρινές οι υποσχέσεις της Ουάσιγκτον προς τη Μόσχα ότι το ΝΑΤΟ "δεν πρόκειται να μετακινηθεί ούτε ίντσα προς τα ανατολικά". Άλλωστε, σύμφωνα με το ΝΑΤΟ μετά την προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία τον Μάρτιο υπάρχει πλέον ένα νέο "περιβάλλον ασφάλειας" στην Ευρώπη που απαιτεί όχι μόνο τη χάραξη νέας στρατηγικής αλλά και σοβαρές αμυντικές δαπάνες από τα κράτη - μέλη. Τόσο ο Ράσμουσεν όσο και ο πρώην στρατιωτικός διοικητής της συμμαχίας, Ρίτσαρντ Σίρεφ τόνισαν ότι οι Ευρωπαίοι θα πρέπει να βάλουν "το χέρι βαθιά στην τσέπη".
Η προσπάθεια του ΝΑΤΟ να ξεπεράσει μια και καλή την υπαρξιακή του κρίση εγκυμονεί φυσικά τρομακτικούς κινδύνους. Και η πιο παράτολμη κίνηση αυτή τη στιγμή θα ήταν η ένταξη της Ουκρανίας στη συμμαχία. Ο πρόεδρος της χώρας, Πέτρο Ποροσένκο θα είναι την Πέμπτη ο μοναδικός ηγέτης κράτους που δεν συμμετέχει στο ΝΑΤΟ που θα δώσει το παρών στη Σύνοδο Κορυφής του Κάρντιφ.
Και σύμφωνα με τις μέχρι τώρα ενδείξεις, η σύνοδος θα επικεντρωθεί στο ζήτημα της Ουκρανίας και τα νέα σχέδια επέκτασης προς τα ανατολικά. Σαν πρώτο βήμα, η συμμαχία εξετάζει τη δημιουργία τεσσάρων "ειδικών ταμείων" που θα χρηματοδοτούν τον ουκρανικό στρατό και θα ελέγχουν σε μεγάλο βαθμό τις δομές του. Με άλλα λόγια, ο ουκρανικός στρατός θα γίνει, έστω και ανεπίσημα, το 29ο μέλος της συμμαχίας.
Οι διαφωνούντες και οι Γερμανοί
Όλα αυτά δεν σημαίνουν βέβαια ότι τα σχέδια της Ουάσιγκτον για δημιουργία βάσεων μέχρι τα ρωσικά σύνορα δεν συναντούν αντιστάσεις. Παρότι η Ε.Ε. υποστήριξε την αλλαγή καθεστώτος στο Κίεβο, οι ηγετικές της δυνάμεις φαίνεται να διστάζουν να κλονίσουν τόσο ανεπανόρθωτα τους οικονομικούς δεσμούς με τη Μόσχα. Σύμφωνα με τη Guardian, "οι Γάλλοι, οι Ιταλοί και οι Ισπανοί αντιτίθενται, ενώ οι Αμερικανοί και οι Βρετανοί υποστηρίζουν τα αιτήματα των ανατολικοευρωπαίων". Και οι Γερμανοί; "Κάθονται πάνω στον φράχτη", σύμφωνα με ΝΑΤΟϊκούς αξιωματούχους, "διστάζοντας να προκαλέσουν τη Ρωσία".
Ενδεικτικές της γερμανικής στάσης ήταν άλλωστε οι δηλώσεις της Γερμανίδας καγκελαρίου, Άνγκελας Μέρκελ κατά τη σύντομη επίσκεψή της στο Κίεβο την προηγούμενη εβδομάδα. "Πρέπει να βρεθεί μια λύση που να μην πληγώνει τη Ρωσία" τόνισε και τάχθηκε υπέρ μιας πολιτικής λύσης με συστατικά στοιχεία την "αποκέντρωση" της Ουκρανίας και μια μακροχρόνια συμφωνία για την τιμή του φυσικού αερίου.
Δεν θα μπορούσε να είναι περισσότερο σαφής. "Θέλουμε καλές εμπορικές σχέσεις και με τη Ρωσία. Θέλουμε λογικές σχέσεις μαζί της. Εξαρτόμαστε η μία από την άλλη και υπάρχουν τόσες άλλες συγκρούσεις στον κόσμο για την επίλυση των οποίων θα μπορούσαμε να συνεργαστούμε, ώστε, να ελπίζω ότι θα σημειώσουμε πρόοδο".
Ο αναιμικός ρυθμός ανάπτυξης στην Ευρωζώνη συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με τον εμπορικό πόλεμο των τελευταίων μηνών με τη Ρωσία, και αυτό είναι κάτι που δεν παραγνωρίζει το Βερολίνο. Η ΝΑΤΟϊκή σύνοδος του Κάρντιφ στα μέσα της εβδομάδας θα αποκαλύψει ενδεχομένως σε ποια πλευρά του φράχτη θα πηδήξει η Γερμανία. Και η απόφασή της αναμένεται να έχει καθοριστική σημασία για την έκβαση της ουκρανικής κρίσης.
