Όπως ίσως γνωρίζουν όσοι διαβάζουν την Αυγή επί μερικά έστω χρόνια την ιδιότητα του κριτικού την δίνω άνευ επιφύλαξης - πιθανόν ίσως ακόμα και δικαιωματικά μετά από τόσα χρόνια που ασκώ αυτό το λειτούργημα - στον εαυτό μου μόνον αναφορικά με την μουσική. Για όλες τις υπόλοιπες εκφάνσεις της ανθρώπινης δημιουργικότητας και έκφρασης δεν είμαι παρά ένας δέκτης όπως όλοι οι υπόλοιποι...Ως απλός θεατής λοιπόν βρέθηκα μαζί με πάρα πολλούς/ές άλλους/ες στην Πειραιώς 260 το βράδυ της Παρασκευής 5 Ιουλίου για να παρακολουθήσω την τελευταία από τις τρεις συνολικά παραστάσεις στα πλαίσια του Φεστιβάλ Αθηνών της πολυσυζητημένης κατά Τόμας Οστερμάγιερ εκδοχής του «Ένας Εχθρός Του Λαού» του Ερρίκου Ιψεν.
Προφανώς λοιπόν δεν θα πω τίποτα για τις περισσότερο ή λιγότερορο ρηξικέλευθες παρεμβάσεις του σημαντικότατου Γερμανού σκηνοθέτη στο κλασικό αυτό πολιτικό θεατρικό έργο οι οποίες το εκσυγχρονίζουν φέρνοντας το στο ύστερο καπιταλιστικό σήμερα και κάποιες φορές ανατρέπουν, ίσως ακόμα και αναιρούν, το ιψενικό κείμενο και ούτε φυσικά για την αισθητική της παράστασης ή τις επιδόσεις των συντελστών της, θα αφήσω να εκφέρουν εμπεριστατωμένη γνώμη για αυτά πολύ πιο αρμόδιοι από εμένα. Το μόνο που θέλω είναι να θέσω ένα ερώτημα που γεννήθηκε μέσα μου κατά την διάρκεια της πέραν πάσης αμφιβολίας άκρως ανανεωτικής αυτής προσέγγισης του Οστερμάγιερ και της ομάδας Schaubuehne σε ένα έργο του κλασικού ρεπερτορίου η οποία μετέρχεται στοιχείων του «θεάτρου της σκληρότητας» του Αρτό και αρκετών ακόμα «μη ορθόδοξων», ακόμα και σχετικά ακραίων, σχολών της θεατρικής έκφρασης,
Στα πλαίσια λοιπόν αυτής της θεώρησης και πιο συγκεκριμένα στην φάση που οι χαρακτήρες αλλά και οι ηθοποιοί που τους ενσαρκώνουν ανοίγουν διάλογο με το κοινό «μπάζοντας» το έτσι μέσα στο έργο αλλά όχι κα κάνοντας το μέρος του (ένα ακόμα απροσδόκητο ίσως αλλά πάντως όχι και πρωτόγνωρο σκηνοθετικό τέχνασμα του Οστερμάγιερ) ο Αρλοκσεν ως ιδιοκτήτης εφημερίδας είπε απευθυνόμενος στους θεατές «τα μέσα μαζικής ανημέρωσης δεν χειραγωγούν ποτέ». Ολοι φυσικά γέλασαν με το τόσο έκδηλο αυτό ψέμα μα και την ειρωνεία που κρυβόταν σε αυτά τα λόγια καθώς άπαντες γνωρίζουμε πολύ καλά αν και κατά πόσον χειραγωγούν τα ΜΜΕ (και ειδικά τα τηλεοπτικά στην Ελλάδα).
Εκείνη λοιπόν την στιγμή μου γεννήθηκε η επιθυμία να θέσω ένα ερώτημα, τόσο στους συντελεστές όσο και στους θεατές της παράστασης: «Ναι, φυσικά τα ΜΜΕ χειραγωγούν και επίσης δημαγωγούν ασύστολα...Μήπως όμως και ο τρόπος εκφοράς του καταγγελτικού λόγου του γιατρού Στόκμαν (στην δεδομένη περίσταση ο Οστερμάγιερ είχε αντικαταστήσει το ιψενικό κείμενο με το συλλογικό – και ανώνυμο – γαλλικό του 2007 «Η Επικείμενη Εξέγερση») δεν ακούστηκε, ίσως και κάπου να ήταν, το ίδιο δημαγωγικός;». Με άλλα λόγια μήπως μπορεί και η αριστερά, ο αριστερός πολίτης, το αριστερό στέλεχος, το αριστερό κόμμα κάποτε να γίνει το ίδιο δημαγωγός με την δεξιά;
Θα το επαναλάβω για μιαν ακόμα φορά, δεν είμαι κρτιτικός ούτε επ' ουδενί και με οποιονδήποτε τρόπο ειδικός στα θεατρικά αλλά ένας απλός θεατής. Ως ανθρώπινο όμως και άρα και πολιτικό ον η παράσταση αυτή μου προκάλεσε ένα και μόνον ερώτημα, υπάρχει τελικά και αριστερή – ή ακόμα και αντιεξουσιαστική... - δημαγωγία; Μήπως οι καθ' οιονδήποτε τρόπο λαϊκίστικες ρητορείες δεν είναι παρά ένα άλλο είδος δημαγωγείν; Και αυτό θέτω προς όλους/ες όσους/ες μπορεί να αφορά, ακόμα και προς ένα κόμμα που αυτό τον καιρό προετοιμάζεται για το ιδρυτικό/καταστατικό του συνέδριο...
