Ο πατέρας-ιππότης ενός κοριτσιού φεύγει για να σώσει όλους τους ανθρώπους που ένας γίγαντας έχει μεταμορφώσει σε πέτρα με το βλέμμα του. Το κορίτσι μένει μόνο του. Πολλές μέρες και νύχτες περνούν. Όταν το τελευταίο φως σβήσει, το κορίτσι παίρνει τον καθρέφτη της και ένα μαχαίρι και ξεκινά να βρει τον πατέρα της. «Θα σώσω τον πατέρα μου από τον γίγαντα» λέει. Πώς νικάς, όμως, έναν γίγαντα με βλέμμα που πετρώνει τα πάντα;
Η Anna Höglund, εμπνεόμενη από το κλασικό σουηδικό παραμύθι «Tripp, Trapp, Trull och jätten Dum-dum» (Η Τριπ, η Τραπ, η Τρουλ και ο γίγαντας Ντουμ-ντουμ) της Elsa Beskow δημιουργεί μια σύγχρονη πολυεπίπεδη ιστορία για την ταυτότητα, την αναζήτηση της αλήθειας, την ευφυΐα, το θάρρος και την επιβίωση.
Ακολουθώντας την παραδοσιακή παραμυθιακή δομή, στην ιστορία υπάρχει ο Κίνδυνος (αφού ο γίγαντας απειλεί τον κόσμο, έχοντας ένα βλέμμα που πετρώνει όποιον τολμήσει να τον κοιτάξει), υπάρχει η Αποστολή (καθώς το κορίτσι ξεκινά ένα ταξίδι για να σώσει τον πατέρα της και όσους έχουν πέσει θύματα του γίγαντα), υπάρχει και το Μαγικό Αντικείμενο που θα οδηγήσει στη λύση (ο καθρέφτης, η ομπρέλα και η εξυπνάδα της μικρής).
Να κοιτάς τον εαυτό σου
Κυρίαρχη θέση στην ιστορία διαδραματίζει ο καθρέφτης. Το κορίτσι «όταν βράδιαζε κοιταζόταν στον καθρέφτη κι έλεγε καληνύχτα στον εαυτό της». Στη μοναξιά που βιώνει, ο καθρέφτης- αντανακλώντας τη μορφή της- της χαρίζει τον καλύτερο σύντροφο: τον εαυτό της. Θα γίνει, όμως, και εργαλείο αυτογνωσίας και αναγνώρισης της ταυτότητάς της. Γιατί χρειάζεται δύναμη να κοιτάς κατάματα τον εαυτό σου. Το τι θα αντικρίσεις είναι καθοριστικό για τη μετέπειτα πορεία σου. Και το κοριτσάκι σε αυτόν θα δει το κυρίαρχο στοιχείο της ταυτότητάς της: τη θέληση και τη δύναμη να διεκδικήσει ό,τι θεωρεί σωστό. Ο καθρέφτης συμβολίζει τη «δύναμη» να βλέπεις την αλήθεια και να μην ακινητοποιείσαι από εξωτερικές δυνάμεις. Γιατί είναι ο εσωτερικός εαυτός που μας προστατεύει από κάθε λογής Γίγαντες ή μας μετατρέπει σε εύκολα θύματά τους.
Αντίθετα με τη μικρή, ο Γίγαντας, αντικρίζοντας το είδωλό του στον καθρέφτη, θα πετρώσει. Φτιαγμένος από πέτρα -υλικό σκληρότητας, ακαμψίας, αδυναμίας συναίσθησης- χρησιμοποιεί τον όγκο του ως εργαλείο φόβου και χειραγώγησης. Στο πρόσωπό του ενσαρκώνεται κάθε εξουσία, κάθε παλιό σύστημα, κάθε δυνάστης που ακινητοποιεί τη σκέψη και τη δράση με τον αυταρχισμό που εκπορεύεται από τη «δύναμή» του. Και είναι αυτή η δύναμη που στην ουσία τον καθιστά αδύναμο και θα επιτρέψει στο κοριτσάκι να τον νικήσει παίζοντας το παιχνίδι του.
Το δεύτερο μαγικό αντικείμενο, μια ομπρέλα - το αλεξιβρόχιο στη λόγια γλώσσα. Προορισμένο, εξ ορισμού, να αλέξει (να προστατεύει, να απωθεί, να γλυτώνει) θα επιτρέψει στη μικρή να αποφύγει την οπτική επαφή με τον Γίγαντα. Τα δύο αντικείμενα θα της χαρίσουν τη νίκη... τη νίκη της εφευρετικότητας και της ευφυΐας επί του τέρατος.
Πώς νικάς έναν γίγαντα
Η νίκη, όμως, είναι σημαντική και για ακόμα έναν λόγο. Γιατί οι αναγνώστες έχουν την ευκαιρία να καταλάβουν πως κανένας Γίγαντας/Γολιάθ δεν είναι ανίκητος όταν απέναντί του βρίσκεται ένας «μικρός μεν το δέμας αλλά μαχητής», που λέει και ο Όμηρος στο Ε΄της Ιλιάδας. Και δεν είναι τυχαίο ότι ο Γίγαντας θα νικηθεί από το κορίτσι και όχι από τον πατέρα του που, αν και Ιππότης, δεν τα κατάφερε. Ίσως γιατί η πραγματική δύναμη δεν βρίσκεται στα όπλα και στη βία. Ίσως γιατί το «κακό» δεν έχει δική του ουσία... είναι μια στρέβλωση που καταρρέει όταν αντιμετωπιστεί ως τέτοιο.
Τα βασικά πρόσωπα της ιστορίας, όλα χωρίς ονοματοδοσία, επιτρέπουν την αναγωγή στο σύμβολο που το καθένα εκπροσωπεί. Η γριούλα, ως έκφραση του καλού, είναι και αυτή που θα «συνεργαστεί» με το κοριτσάκι για την εξολόθρευση του κακού. Η δύναμη και η θέληση της νιότης έχουν ανάγκη τη σοφία και την πείρα των μεγαλύτερων.
Σε επίπεδο πολλαπλών ερμηνειών και η εικονογράφηση. Παίζει με τα μεγέθη (η μικρή μπροστά στον τεράστιο γίγαντα, μια επιλογή που τονίζει το υπαρξιακό βάρος της αποστολής της), παίζει με τα χρώματα (οι γκρίζοι και γήινοι τόνοι που αποδίδουν την «πετρωμένη» φύση του κόσμου του γίγαντα κόντρα στο κόκκινο φόρεμα της ηρωίδας που ξεχωρίζει σαν φλόγα, συμβολίζοντας τη ζωή, το θάρρος και την αντίσταση μέσα στην απόλυτη ακινησία).
Η Άννα Χέγκλουντ δημιουργεί μια πολυεπίπεδη διηλικιακή ιστορία, με πρωταγωνίστρια ένα παιδί που μετατρέπει την ευαλωτότητα σε δύναμη, αντιτάσσεται σε κάθε έκφραση «παλιάς» εξουσίας που στο τέλος καταρρίπτεται από τη νέα γενιά - το κορίτσι.
* Λευτέρης Πούλιος
Info:
«Ο καθρέφτης»
Συγγραφή-Εικονογράφηση: Anna Höglund
Εκδόσεις: Πουά
Ηλικία: από 3+ ετών
13,60 ευρώ
