Οι Polis Ensemble αποτελούνται από έξι όχι απλά δεξιοτέχνες αλλά αληθινούς σολίστ στα όργανα τους, τους Στέφανο Δορμπαράκης στο κανονάκι, Αλέξανδρο Καψοκαβάδη στο πολίτικο λαούτο και άλλα νυκτά έγχορδα, Μανούσο Κλαπάκη στα κρουστά, Γιώργο Κοντογιάννη στη λύρα, Θεόδωρο Κουέλη στο κοντραμπάσο και Νίκο Παραουλάκη στο νέι, το καβάλ και την φλογέρα.
Όπως φάνηκε ήδη από το ομότιτλο πρώτο album τους του ’17 είναι από τα πλέον ξεχωριστά σύνολα παραδοσιακής μουσικής και αυτό έγινε ακόμα πιο φανερό με το ερευνητικό/μουσικολογικό project «Ήχος Ελληνικός» το ’21.
Αφού μεσολάβησε το ’23 το ψηφιακό «Calanda» πριν λίγο καιρό κυκλοφόρησαν το «Polis Ensemble II» με πρωτότυπες συνθέσεις των μελών που τους δείχνει όχι μόνο να έχουν ωριμάσει ακόμα περισσότερο αλλά και να έχουν εξελίξει και κάνει περισσότερο ενδιαφέρον το μοναδικό ύφος τους.
Την Τρίτη 23 Ιουνίου θα εμφανιστούν στο φεστιβάλ Φ Hill Sessions με προσκεκλημένο τους τον Αρμενοέλληνα δεξιοτέχνη του ούτι και ερμηνευτή Haig Yazdjian. Με αυτή την αφορμή ο Αλέξανδρος Καψοκαβάδης μιλά εκ μέρους κα των υπολοίπων για όσα ενώνουν τους Polis Ensemble και ταυτόχρονα τους διαφοροποιούν από όλα τα ανάλογα σύνολα.
Το ότι το album αυτό που έρχεται εννέα χρόνια μετά το πρώτο σας έχει τίτλο «Polis Ensemble II» σημαίνει ότι τόσο το «Calanda» - αυτονόητα ίσως – όσο και το «Ηχος Ελληνικός» ήταν κάτι σαν «παρενθέσεις» στη δισκογραφία σας που τώρα συνεχίζεται κανονικά;
Ας πούμε ότι έχουμε διαχωρίσει στο μυαλό μας τα projects που βασίζονται στις δικές μας συνθέσεις από εκείνα τα οποία βασίζονται στην έρευνα και τη διασκευή ανώνυμων και επώνυμων συνθέσεων. Πάντως αγαπάμε και τα τέσσερα albums το ίδιο. Όλα είναι ξεχωριστές καταθέσεις ψυχής και ισοδυναμούν με πολλές εκατοντάδες ώρες δουλειάς.
Πόσο διαφορετική είναι η προσέγγιση σας σε ένα πρωτότυπο κομμάτι που έχει συνθέσει ένας από εσάς και ένα παραδοσιακό;
Είναι δύο εντελώς διαφορετικές διαδικασίες αλλά εξίσου ενδιαφέρουσες και δημιουργικές. Διαφορετική όμως υπόθεση είναι και η προσαρμογή μιας ορχηστρικής σύνθεσης όπως το Κρητικός του Νίκου Σκαλκώτα από το εμβληματικό έργο 36 Ελληνικοί Χοροί για ένα εξαμελές σύνολο με μουσικά όργανα της ανατολικής Μεσογείου. Η τελευταία θέλει πολλή δουλειά στο χαρτί ενώ οι άλλες είναι περισσότερο «εμπειρικές» και βασίζονται στο αυτί.
Στα δικά σας κομμάτια η ενορχήστρωση γίνεται πάντα από κοινού ή από τον συνθέτη καθενός;
Αυτό ακριβώς εννοώ, στα δικά μας η ενορχήστρωση γίνεται πάντοτε ομαδικά. Να φανταστείς ότι ακόμα και στις γραμμένες με ακρίβεια ενορχηστρώσεις κάθε μουσικός έχει την ελευθερία ενός περιορισμένου αυτοσχεδιασμού επί της παρτιτούρας.
Κατανοητό μεν για τις δύο ερμηνεύτριες αλλά τι σας έκανε να συνεργαστείτε με τον εξαίρετο μεν δεξιοτέχνη του λαούτου Βασίλη Κώστα όταν το ίδιο ακριβώς ισχύει για το συγκεκριμένο όργανο και για τον Αλέξανδρο Καψοκαβάδη;
Το «Polis Ensemble II» είναι ένας οργανικός δίσκος στον οποίον ακόμα και ο ρόλος των φωνών είναι να υπηρετήσουν τις συνθέσεις σαν να είναι όργανα. Η παρουσία του εξαιρετικού σολίστ και συνθέτη Βασίλη Κώστα είναι μια πολύ συγκινητική στιγμή. Ο Βασίλης δεν είναι απλά ένας λαουτίστας αλλά μια ολοκληρωμένη μουσική προσωπικότητα και η παρουσία του δίνει μια ξεχωριστή διάσταση στο ηχογράφημα. Αλλωστε και στον πρώτο δίσκο μας ο λυράρης Σωκράτης Σινόπουλος συνυπήρχε με τον επίσης λυράρη Γιώργο Κοντογιάννη ενώ στο «Ήχος Ελληνικός» ο δεξιοτέχνης του νέι Χάρης Λαμπράκης παίζει συνεχώς μαζί με τον Νίκο Παραουλάκη. Όπως προανέφερα όμως ο Σωκράτης, ο Χάρης και ο Βασίλης δεν συμμετέχουν απλά ως σολίστ μα σαν ολοκληρωμένες μουσικές οντότητες.
Αυτή τη φορά έχουν γραφτεί περισσότερα κομμάτια από τα τρία μέλη του γκρουπ που δεν παίζουν αμιγώς παραδοσιακά όργανα. Απλά προέκυψε έτσι ή όχι και, όπως και αν έχει, τι σημαίνει αυτό ως προς την δομή των κομματιών και ίσως και την μελλοντική εξέλιξη του ήχου σας;
Καθένα από τα πέντε μέλη του γκρουπ που συνθέτουν έχει γράψει δύο από τα συνολικά δέκα κομμάτια του album. Καθένας μας φυσικά έχει διαφορετικούς μεθόδους και τρόπους σύνθεσης. Πιστεύω όμως ότι από την αρχή ήταν φανερό ότι όλοι μας έχουμε μελετήσει και ασχοληθεί εξίσου με πολλά δυτικά και ανατολικά μουσικά ιδιώματα.
Είναι η ιδέα μου ή στο «Τάλως» για πρώτη φορά εισάγετε τόσο έντονα το jazz στοιχείο στην δομή αλλά και την ανάπτυξη του κομματιού, ακόμα και στο θέμα του κοντραμπάσου στο τελευταίο μέρος του;
Είναι ακριβώς έτσι και καθόλου η ιδέα σου.
Γιατί το Μοναστηράκι είναι τόσο σημαντικό για εσάς ώστε να αποφασίσετε να κάνετε τίτλο ενός κομματιού σας το όνομα αυτής της περιοχής της Αθήνας;
Οι τίτλοι των συνθέσεων ενός οργανικού album έχουν ξεχωριστό ενδιαφέρον για κάθε ηχογράφημα. Δεν ξέρω τι είχε στο μυαλό του ο Νίκος Παραουλάκης όταν επέλεξε αυτόν τον τίτλο αλλά ίσως έχει ενδιαφέρον ότι το «Marinis» είναι αφιερωμένο στον φίλο του συνόλου Βαγγέλη Μαρίνη ενώ το «Labirinto» επελέγη έπειτα από πρόταση του Ιταλού εκτελεστή κρουστών Simone Mongelli ως περισσότερο εύηχο από το Labyrinth ή Λαβύρινθος. Εφόσον δεν υπάρχουν στίχοι, άρα αφήγηση, καθένας μας δίνει στις συνθέσεις του τους τίτλους που θέλει.
Θα σου φανεί παράξενο αν πω ότι, αν και φυσικά η βάση σας είναι η παραδοσιακή μουσική μας σε όλο το εύρος της και τα περισσότερα όργανα σας επίσης παραδοσιακά, ο τρόπος που ενορχηστρώνετε τα κομμάτια σας και κυρίως τα παίζετε στη σκηνή μου φέρνει στο νου πολύ περισσότερο ροκ μπάντα παρά σχήμα της παραδοσιακής μουσικής;
Χαίρομαι πολύ για αυτό που λες. Όχι γιατί αγαπάμε το ροκ περισσότερο από την ελληνική παραδοσιακή μουσική αλλά επειδή γίνεται κατανοητή η διάθεσή μας να κάνουμε κάτι που ξεκινά από την παράδοση αλλά ακολουθεί περισσότερες από μία άλλες κατευθύνσεις.
Με την ευκαιρία, έχετε σκεφτεί ποτέ πώς θα ακούγονταν τα ίδια ακριβώς κομμάτια σας αλλά με τα όργανα σας να είναι ηλεκτρικά – ή έστω με ηλεκτρική ενίσχυση – και όχι ακουστικά;
Συνεχώς! Στον δεύτερο δίσκο το κοντραμπάσο εναλλάσσεται με το ηλεκτρικό μπάσο. Νομίζω ότι ο λόγος που δεν επιλέγουμε τον ηλεκτρικό ήχο οφείλεται μάλλον στο γεγονός ότι νιώθουμε πιο βολικά - ίσως και πιο επαρκείς – με τον ακουστικό.
Παρότι λειτουργείτε με αργούς ρυθμούς υπάρχουν ήδη ιδέες για τον επόμενο δίσκο, έστω για το αν θα είναι στην ίδια κατεύθυνση με το «Polis Ensemble II» ή εντελώς διαφορετική;
Εννοείται ότι υπάρχουν. Ένα συγκρότημα είναι σαν μια οικογένεια, όσο είναι ενεργό τίθενται στόχοι για το μέλλον και διατυπώνονται προτάσεις για το πώς αυτοί θα πραγματοποιηθούν. Μπορώ να ότι ήδη έχουμε πλάνο όχι για ένα αλλά για δύο ηθογραφήματα.
Πώς και γιατί αποφασίσατε να προτείνετε στον Haig Yazdjian να συμμετάσχει στην εμφάνιση σας στο Φ Hill Sessions;
Γιατί είναι σπουδαίος, μοναδικός, αγαπημένος και πάντα παρών στις ζωές των περισσότερων εξ ημών.
Τι άλλο εκτός από τα κομμάτια του νέου album να περιμένει ο κόσμος που θα παρακολουθήσει αυτή τη συναυλία;
Πολύ αυτοσχεδιασμό, τραγούδι και αρκετά απροσδόκητα πράγματα.
Σε περιπτώσεις όπως των Polis Ensemble τα απροσδόκητα, ίσως ακόμα και τα «απρόοπτα», είναι πάντα ενδιαφέροντα και ευχάριστα, άρα και ένας επιπλέον λόγος για να παρακολουθήσετε τη συναυλία τους.
