Η αγάπη που απομένει***
Σκηνοθεσία: Χλίνουρ Πάλμασον
Πρωταγωνιστούν: Σάγκα Γκάρντασντότιρ, Σβέριρ Γκούντνασον, Γκρίμουρ Χλίνσον
Ένα ζευγάρι διανύει τη φάση του χωρισμού, χωρίς ωστόσο να παραμελεί τη φροντίδα των τριών παιδιών του. Στην τέταρτη ταινία του ο Ισλανδός σκηνοθέτης Χλίνουρ Πάλμασον (έχει υπογράψει, μεταξύ άλλων, το αριστουργηματικό «Godland» το 2022) καταφέρνει με τα πιο απλά υλικά να φτιάξει ένα ιμπρεσιονιστικό παζλ από σκόρπιες μνήμες που λειτουργεί σαν καλειδοσκόπιο από βιωμένες εμπειρίες. Μέσα από καθημερινές κουβέντες, εκδρομές και σιωπηλές στιγμές που εκ προοιμίου δεν μοιάζουν αξιομνημόνευτες, ξεδιπλώνεται μια οικογενειακή ιστορία που εμπεριέχει ήπιες εντάσεις και αδικαίωτες προσδοκίες πάνω στην εποχή όπου η απαιτητική εφηβεία διαστέλλει τα αισθήματα. Η τζαζ πιανιστική μουσική συνδέει σε ήπιους τόνους τις στιγμές που συνθέτουν τη σχεδόν αόρατη αφήγηση που περιβάλλει τις αλληλένδετες ιστορίες και τις στιγμές καθημερινού σουρεαλισμού. Δεν χρειάζεται να γνωρίζουμε τίποτε άλλο για τη σχέση των γονέων στο παρελθόν ή για τους λόγους που αποφασίζουν να χωρίσουν. Η επιλογή του σκηνοθέτη να μην υιοθετήσει μια μελοδραματική προσέγγιση λειτουργεί ευεργετικά καθώς επιτρέπει στα συναισθήματα να εκφραστούν με φυσικότητα. Η ζωή συνεχίζεται, αν και όχι ακριβώς με τον ίδιο τρόπο όπως πριν. Στην πραγματικότητα, αυτή η διακριτική προσέγγιση είναι τόσο συναρπαστική που όταν ο σκηνοθέτης αφήνει να διαφανούν υπονοούμενα για κάτι μεγαλύτερο με τη μορφή σουρεαλιστικών στοιχείων (συμπεριλαμβανομένου ενός εφιαλτικού γιγάντιου κόκορα), δεν κερδίζουν απαραίτητα τις εντυπώσεις σε σχέση με την οικεία ατμόσφαιρα που δημιουργείται από το αναλογικό κάδρο, τη χωμάτινη κινηματογραφία και τις συμπεριφορικές ερμηνείες. Τελικά, αυτό που μένει είναι το προσεγμένο πορτρέτο μιας οικογένειας που διατηρεί κάποια μορφή αγάπης ζωντανή, ακόμη και όταν ο πυρήνας της αρχίζει να ξεθωριάζει μπροστά στον καθρέφτη της καθημερινής ρουτίνας.
Νυχτερινή εφημερία**
Σκηνοθεσία: Πέτρα Μπιοντίνα Βόλπε
Πρωταγωνιστούν: Λεόνι Μπένες, Σόνια Ρίζεν, Αλιρέζα Μπαϊράμ
Μια νεαρή νοσοκόμα θα βρεθεί αντιμέτωπη με μια εφιαλτική βάρδια στο νοσοκομείο όπου εργάζεται, με τους συναδέλφους να απουσιάζουν και τους ασθενείς σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης σε μια υπερφορτωμένη πτέρυγα. Η Φλόρια προσεγγίζει τους ασθενείς της με υπομονή και ενσυναίσθηση, προσφέροντας ηρεμία και σιγουριά σε όσους νιώθουν μοναξιά και φόβο. Από κάθε άποψη, πρόκειται για πρότυπο επαγγελματία στον χώρο της Υγείας. Όμως η ικανότητά της να λειτουργεί υπό πίεση θα δοκιμαστεί στα όρια γιατί το νοσοκομείο στο οποίο εργάζεται έχει σοβαρή έλλειψη προσωπικού. Η κάμερα ακολουθεί τη Φλόρια σε έναν φρενήρη αγώνα στους διαδρόμους του νοσοκομείου. Τα λερωμένα ρούχα μιας ηλικιωμένης γυναίκας χρειάζονται αλλαγή, μια εκνευρισμένη οικογένεια απαιτεί ενημέρωση για την κατάσταση αγαπημένου προσώπου. Η «Νυχτερινή εφημερία» είναι ένα εργασιακό δράμα αγωνίας που βασίζεται στη σταδιακή συσσώρευση πανικού και αυξανόμενης πίεσης. Το σενάριο μπορεί να είναι τεταμένο και προφανές, όμως αυτό που πραγματικά αφήνει αντίκτυπο είναι οι μικρότερες και πιο οικείες στιγμές ανθρωπιάς που αποτυπώνει ο φακός. Στην Ελβετία η ταινία κυκλοφόρησε με τον τίτλο «Heldin», που μεταφράζεται ως «ηρωίδα», υποδηλώνοντας τις αδυσώπητες στατιστικές για τη χρόνια έλλειψη νοσηλευτών στη χώρα. Τα 90 λεπτά τής σφιχτά μονταρισμένης ταινίας λειτουργούν σαν φόρος τιμής στους ανθρώπους που εργάζονται ακούραστα για να φροντίσουν τους ασθενείς σε ένα δυσλειτουργικό σύστημα Υγείας και σαν προειδοποίηση πως μια τέτοια κατάσταση δεν είναι βιώσιμη. Όσα περισσότερα απαιτείς από το εφημερεύον προσωπικό, τόσο πιθανότερα είναι τα ανθρώπινα λάθη από την εξάντληση.
Τα όνειρα***
Σκηνοθεσία: Νταγκ Γιόχαν Χάουγκερουντ
Πρωταγωνιστούν: Έλα Οβερμπάι, Άνε Νταλ Τορπ, Άνε Μάριτ Γιάκομπσεν
Η 17χρονη Τζοάν θα γνωρίσει για πρώτη φορά το σκίρτημα του έρωτα στο πρόσωπο της δασκάλας της στα Γαλλικά. Αυτή τη διαμορφωτική εμπειρία θα επιλέξει να την καταγράψει, πρωτίστως για να της δώσει ζωή και επιπλέον για να την εξηγήσει στον ίδιο της τον εαυτό. Όταν η μητέρα και η γιαγιά της διαβάζουν τα κείμενά της, την έκπληξή τους γι’ αυτή τη ανακάλυψη θα διαδεχθεί ο θαυμασμός τους για τη λογοτεχνική τους αξία.
Στην καρδιά της ταινίας βρίσκεται η νοσταλγία των εφήβων για τις στιγμές που έμοιαζε σχεδόν πιθανή η καταδικασμένα ανεκπλήρωτη επιθυμία. Η εκτός κάδρου αφήγηση μας δίνει πρόσβαση στη φαντασία μιας έφηβης κοπέλας που κατακλύζεται από το όνειρό της να είναι επιθυμητή και καταλήγει να αναζητεί παρηγοριά γράφοντας για τον έρωτά της, που πιστεύει ότι είναι αμοιβαίος. Η ταινία αποφεύγει συνειδητά τη δημαγωγία και την ηθικοπλαστική ρητορική, παρά το αμφιλεγόμενο θέμα της. Ο φακός ρίχνει το βάρος στη λυτρωτική δύναμη του γραπτού λόγου, με ευαισθησία και εκλεπτυσμό, έχοντας βάση ένα μπουκέτο χαρακτήρες που αλληλεπιδρούν μέσα στην υποκειμενική καταγραφή των εμπειριών. Μέχρι που τα συναισθήματα που κάποτε ήταν τόσο έντονα να πάρουν μια μορφή πιο συνηθισμένη, ίσως ακόμη και τετριμμένη, στο πέρασμα του χρόνου.
Mauthausen ***
Σκηνοθεσία: Παναγιώτης Κουντουράς, Αρίσταρχος Παπαδανιήλ
Ένα ατμοσφαιρικό ντοκιμαντέρ που είναι γυρισμένο στους φυσικούς χώρους των πιο θλιβερών γεγονότων του περασμένου αιώνα. Το βιολοντσέλο του Άρη Ζέρβα και η φωνή του Αρίσταρχου Παπαδανιήλ αποτελούν το μουσικό χαλί για την περιήγηση στους φυσικούς χώρους του ναζιστικού στρατοπέδου συγκέντρωσης στην Αυστρία. Ο θεατρικός συγγραφέας Ιάκωβος Καμπανέλλης κατέθεσε τις εμπειρίες του στο «Μαουτχάουζεν», ενώ τα ποιήματά του μελοποίησε ο Μίκης Θεοδωράκης σε μια από τις κορυφαίες στιγμές της καριέρας του. Το αφαιρετικό ντοκιμαντέρ των Παναγιώτη Κουντουρά και Αρίσταρχου Παπαδανιήλ διαχέουν τη μνήμη (που δεν πρέπει ποτέ να σβήσει) στα ασπρόμαυρα πλάνα των χώρων του Άουσβιτς, μαζί με τον ποιητικό λόγο και τη μινιμαλιστική μουσική, σε ένα ντοκιμαντέρ που επισημαίνει το ιερό καθήκον μας απέναντι στις πιο μαύρες σελίδες της Ιστορίας του περασμένου αιώνα.
