H έναρξη του 27ου Διεθνούς Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης πραγματοποιήθηκε στον κινηματογράφο Ολύμπιον με την προβολή της ταινίας «Σχετικά μ’ έναν ήρωα» (2024) σε σκηνοθεσία Πιοτρ Βίνιεβιτς. Σύμφωνα με τους διοργανωτές, οι ταινίες που προβάλλονται φέτος «απεικονίζουν και αποκαλύπτουν αυτό που βιώνουμε στους επισφαλείς καιρούς μας». Την τελετή παρουσίασαν τα παιδιά της Εθνικής Ομάδας Ρομποτικής, τα οποία διαγωνίστηκαν πρόσφατα στην Ολυμπιάδα που διεξήχθη στη Νότια Κορέα και κέρδισαν οκτώ μετάλλια. Αμέσως μετά την ολοκλήρωση της παρουσίασης, οι φοιτητές της Σχολής Κινηματογράφου του ΑΠΘ, χωρίς να υπάρξει η παραμικρή ένταση και με άπαντες τους παρευρισκόμενους να χειροκροτούν, ανέβηκαν στη σκηνή με ένα πανό που έγραφε «Τέμπη, Πύλος, Pushbacks. Αυτός ο κόσμος χτίστηκε πάνω σε πτώματα». Οι φοιτητές φώναξαν συνθήματα και διάβασαν ένα πύρινο κείμενο που εξέφραζε τη συνολική κοινωνική οργή απέναντι στην κυβέρνηση για τους χειρισμούς συγκάλυψης του κρατικού εγκλήματος στα Τέμπη με αναφορές στο πολύνεκρο pushback στην Πύλο, ενώ διευκρίνισαν ότι το κύριο αίτημά τους είναι η απόδοση δικαιοσύνης. Στόχος της παρέμβασης ήταν η παρότρυνση για ακόμα πιο έντονη συμμετοχή στα συλλαλητήρια που διοργανώνονται σε ολόκληρη τη χώρα.
Τεκμηρίωση εναντίον ΑΙ
«Ένας υπολογιστής δεν θα μπορέσει να κάνει μια ταινία τόσο καλή όσο οι δικές μου ούτε σε 4.500 χρόνια». Αυτή η δήλωση του Βέρνερ Χέρτζογκ έδωσε αφορμή στον Πολωνό Πιοτρ Βίνιεβιτς να δημιουργήσει το «Σχετικά μ’ έναν ήρωα», ένα παράτολμο και υβριδικό φιλμ που αποτελεί μέρος του αφιερώματος «ΑΙ, μια αναπόδραστη νοημοσύνη».
Το Φεστιβάλ, αναλογιζόμενο την εξέλιξη της ΑΙ σε έναν κόσμο μετα-αλήθειας, όπου τα γεγονότα κατασκευάζονται και η ανθρώπινη προσπάθεια πλαστογραφείται, στρέφει το βλέμμα του σ’ αυτή τη νέα πραγματικότητα. Και το κάνει φιλοδοξώντας να καταγράψει τις ευκαιρίες που προκύπτουν, τις παγίδες που πρέπει να αποφευχθούν αλλά και τη σημασία της ανθρώπινης παρέμβασης εκεί όπου καμία μηχανή δεν μπορεί ποτέ να υπερτερήσει, όπως δήλωσε ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Φεστιβάλ Ορέστης Ανδρεαδάκης.
Στην ταινία, ο σκηνοθέτης Πιοτρ Βίνιεβιτς, έχοντας πάρει προφανώς τη συγκατάθεση του Χέρτζογκ, έμπλεξε με τόλμη την τεκμηρίωση με τη μυθοπλασία. Ο αφηγητής της ιστορίας μυστηρίου είναι ο ίδιος ο Βέρνερ Χέρτζογκ, που υποτίθεται πως ταξιδεύει στο Γκετουκίρχενμπουργκ για να διερευνήσει τον περίεργο θάνατο ενός εργάτη. Ωστόσο, αποκαλύπτεται ότι ούτε ο Χέρτζογκ είναι αυτός που φαίνεται ούτε το μυστήριο της ταινίας είναι αυτό που περιμέναμε. Στην πραγματικότητα έχουμε ένα σενάριο που γράφτηκε από ένα εξελιγμένο πρόγραμμα AI αφού πρώτα επεξεργάστηκε σε βάθος το έργο του διάσημου σκηνοθέτη. Η μη γραμμική αφήγηση που προέκυψε περιλαμβάνει συνεντεύξεις με καλλιτέχνες, φιλοσόφους και επιστήμονες, οι οποίοι στοχάζονται πάνω στις έννοιες της ιδιωτικότητας της πνευματικής κληρονομιάς αλλά και της ίδιας της ανθρώπινης ψυχής στην εποχή που η χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης θα αρχίζει να καλπάζει ανεξέλεγκτα.
Φινάλε με συμπερίληψη
Η αυλαία της διοργάνωσης θα πέσει την Κυριακή 16 Μαρτίου με την ταινία «Μάρλι Μάτλιν: Όχι πια μόνη» που σκηνοθέτησε η Σοσάνα Στερν. Πρόκειται για ένα ντοκιμαντέρ που αναφέρεται την κωφή ηθοποιό και ακτιβίστρια Μάρλι Μάτλιν, η οποία άνοιξε τη συζήτηση για την αναπηρία στη βιομηχανία της ψυχαγωγίας, καθώς ήταν η πρώτη κωφή ηθοποιός που κέρδισε Όσκαρ Ερμηνείας στην ιστορία του θεσμού. Το 1987 η Μάρλι Μάτλιν βραβεύτηκε για την ερμηνεία της στην ταινία «Παιδιά ενός κατώτερου Θεού» και τα φώτα της δημοσιότητας έπεσαν πάνω της όταν ήταν μόλις 21 ετών. Στο ντοκιμαντέρ αφηγείται η ίδια τη ζωή της στη νοηματική γλώσσα και αναφέρεται στις δυσκολίες που αντιμετώπισε με ιστορίες από τα παρασκήνια των ταινιών και των τηλεοπτικών σειρών στις οποίες συμμετείχε.
