Η έναρξη του 27ου Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης θα πραγματοποιηθεί την ερχόμενη Πέμπτη 6 Μαρτίου με την ταινία «Σχετικά μ’ έναν ήρωα» του Πιοτρ Βίνιεβιτς, όπου ένα μοντέλο Τεχνητής Νοημοσύνης αφομοιώνει το έργο του σκηνοθέτη Βέρνερ Χέρτσογκ και δημιουργεί ένα νέο σενάριο ώστε να αναμετρηθεί με τον διάσημο Γερμανό δημιουργό. Η αυλαία της διοργάνωσης θα πέσει την Κυριακή 16 Μαρτίου με την προβολή της ταινίας «Μάρλι Μάτλιν: Όχι πια μόνη» της Σοσάνα Στερν, που αναφέρεται στη Μάρλι Μάτλιν, την πρώτη κωφή ηθοποιό που κέρδισε το Όσκαρ Ερμηνείας.
Διεκδικώντας τον Χρυσό Αλέξανδρο
Στο Διεθνές Διαγωνιστικό Τμήμα συναντάμε συνολικά δέκα ταινίες με τρεις ελληνικές παραγωγές ανάμεσά τους. Μία από αυτές είναι «Η καρδιά του ταύρου» της Εύας Στεφανή, η οποία κατέγραψε την προετοιμασία και την περιοδεία της παράστασης «Εγκάρσιος προσανατολισμός» του Δημήτρη Παπαϊωάννου. Με ενδιαφέρον αναμένεται η ταινία «Τα τέρματα του Αυγούστου» του Δημήτρη Κουτσιαμπασάκου, που παρατηρεί με ιμπρεσιονιστική ματιά την καθημερινότητα ενός χωριού στη Νότια Πίνδο κατά τη διάρκεια ενός ερασιτεχνικού τουρνουά ποδοσφαίρου. Τέλος, υπάρχει το ντοκιμαντέρ «Σμιλεμένες ψυχές» του Σταύρου Ψυλλάκη για τον Ελβετό οδοντίατρο Ζιλίεν Γκριβέλ, ο οποίος θεράπευε δωρεάν χανσενικούς (δηλαδή λεπρούς) στην Ελλάδα για δεκαετίες μετά το 1972.
Στις διεθνείς παραγωγές του Διαγωνιστικού βρίσκουμε το «Παιδί της σκόνης» της Βερόνικα Μλιτσέβσκα, το οποίο ακολουθεί ένα από τα χιλιάδες ανεπιθύμητα παιδιά που εγκαταλείφθηκαν από τους Αμερικανούς στρατιώτες μετά τον πόλεμο του Βιετνάμ, το οποίο έχει στόχο ζωής να συναντήσει τον βιολογικό πατέρα του. Αίσθηση αναμένεται να προκαλέσει η ταινία με τον υπέροχο τίτλο «Συνύπαρξη, λέμε τώρα!» της κωμικού Νόαμ Σούστερ Ελιάσι. Πρόκειται για ένα προσωπικό και πολιτικοποιημένο σόου με άβολο χιούμορ, που εστιάζει στον αγώνα για ισότητα ανάμεσα σε Ισραήλ και Παλαιστίνη σε καιρούς που η ιδέα της συνύπαρξης αρχίζει να ξεθωριάζει σχεδόν ανεπιστρεπτί. Το «Λευτεριά στον Λέοναρντ Πελτιέ» των Τζέσι Σορτ Μπουλ και Ντέιβιντ Φρανς επικεντρώνεται σε έναν από τους τελευταίους επιζώντες ηγέτες των Αυτοχθόνων της Αμερικής. Ο Λέοναρντ Πελτιέ, που ήταν καταδικασμένος για ένα έγκλημα υπό αμφιλεγόμενες συνθήκες, βρίσκεται φυλακισμένος εδώ και μισό αιώνα, με την υπόθεσή του να έχει προκαλέσει εκκλήσεις για απονομή δικαιοσύνης. Το «GEN» του Τζανλούκα Ματαρέζε μας γνωστοποιεί το έργο του αντισυμβατικού γιατρού Μαουρίτσιο Μπίνι, που μαζί με την ομάδα του προσφέρουν ιατρική φροντίδα σε ζευγάρια που προσπαθούν να γίνουν γονείς μέσω εξωσωματικής γονιμοποίησης καθώς και σε ανθρώπους που επιθυμούν να προχωρήσουν σε φυλομετάβαση ενάντια στους περιορισμούς της συντηρητικής κυβέρνησης και στην εμπορευματοποίηση του ανθρώπινου σώματος. Με ενδιαφέρον αναμένεται και το «Στη σέντρα» του Ρόζερ Κορέλα, που μας ταξιδεύει σε ένα απομακρυσμένο χωριό του Κιργιστάν όπου οι συντηρητικοί κανόνες της παραδοσιοκρατίας περιορίζουν τις γυναίκες στις οικιακές τους υποχρεώσεις. Εκεί μια ακτιβίστρια διοργανώνει τουρνουά ποδοσφαίρου γυναικών προκειμένου να αμφισβητήσει τις πατριαρχικές παραδόσεις.
Τις διαφορές ανάμεσα σε έναν εναλλακτικό θεραπευτή, που ενώ είναι γιατρός ζει σαν ερημίτης, και στον πατέρα του, ο οποίος υπήρξε πνευματιστής που έζησε μια πλουσιοπάροχη ζωή, εξετάζει το «Υπερφυσικό» του Βεντούρα Ντουράλ. Τέλος, το «Κάτω από τις σημαίες, ο ήλιος» του Χουάνχο Περέιρα ξεδιπλώνει ένα αρχειακό ταξίδι στην 35ετή παραμονή του Αλφρέδο Στρέσνερ στην εξουσία της Παραγουάης, φέρνοντας στο φως άγνωστα και αδημοσίευτα ντοκουμέντα που ανατέμνουν μία από τις μακροβιότερες στρατιωτικές δικτατορίες στη σύγχρονη Ιστορία.
Το νέο αίμα
Στο Τμήμα Newcomers διαγωνίζονται δημιουργοί που βρίσκονται στο ξεκίνημα της καριέρας τους. Εκεί βρίσκουμε μεταξύ άλλων το «Λο», με τις οικογενειακές μνήμες του σκηνοθέτη Θανάση Βασιλείου να μπλέκουν με το συλλογικό τραύμα της Χούντας. Το ντοκιμαντέρ «Super Paradise» του Στιβ Κρικρή εξετάζει τις ριζικές αλλαγές που έχει υποστεί μέσα στα χρόνια η Μύκονος και το «Πώς να χτίσεις μια βιβλιοθήκη» παρατηρεί τη δημιουργία ενός πολιτιστικού θαύματος στο Ναϊρόμπι. Στο ντοκιμαντέρ «My sunnyside» ακολουθούμε τη ζωή ενός τρανς ζευγαριού απ’ το Κουίνς, ενώ το «Queens of joy» μας γνωρίζει τρεις drag queens που μέσα στη δίνη του πολέμου στην Ουκρανία αρνούνται να εγκαταλείψουν την πατρίδα τους και επιλέγουν να αγωνιστούν για την ατομική τους ελευθερία και για τα δικαιώματα της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας.
Συμβαίνει τώρα: Φλέγοντα ζητήματα της επικαιρότητας
Στο Τμήμα Ανοιχτοί Ορίζοντες πέντε ντοκιμαντέρ φλερτάρουν με τα όρια της ερευνητικής δημοσιογραφίας. Το «Zurawski v Texas» εξετάζει την άκαμπτη πολιτική της πολιτείας του Τέξας κατά των αμβλώσεων μέσα από τη δικαστική διαμάχη μιας ομάδας γυναικών που διεκδικούν να διαφυλάξουν τα αναφαίρετα δικαιώματά τους. Το ντοκιμαντέρ «Τα μάτια της Γάζας» εστιάζει στο γεγονός ότι περισσότεροι δημοσιογράφοι έχουν σκοτωθεί μέσα σε έναν χρόνο στον πόλεμο Ισραήλ-Παλαιστίνης απ’ ό,τι σε οποιαδήποτε άλλη σύγκρουση, όπως αποδεικνύεται από τα δεδομένα που συλλέγει η Επιτροπή Προστασίας Δημοσιογράφων.
Από την άλλη, το «Mr. Nobody against Putin» αποπειράται να ξεσκεπάσει τις προπαγανδιστικές τακτικές του καθεστώτος του Βλαντίμιρ Πούτιν, ενώ το περιβαλλοντικό «Only on earth» ξεδιπλώνεται μέσα από ένα ταξίδι στη Νότια Γαλικία κατά τη διάρκεια του πιο ζεστού καλοκαιριού, όπου οι ανεξέλεγκτες φλόγες καταπίνουν τα πάντα στο πέρασμά τους και οι άνθρωποι με τα ζώα δίνουν μάχη επιβίωσης.
Τέλος, στο «The social trap: 5 women vs the Big 5» 44 πολιτείες των ΗΠΑ μηνύουν τους τεχνολογικούς κολοσσούς (Meta, TikTok κ.τ.λ.) γιατί καταστρέφουν την υγεία μιας ολόκληρης γενιάς. Οι έφηβοι που είναι εθισμένοι στις οθόνες των κινητών τους έχουν 66% μεγαλύτερη πιθανότητα να βρεθούν σε μια συνθήκη αυτοκτονικού ιδεασμού από εκείνους που κάνουν συνετή χρήση. Στο πλαίσιο αυτό, για πρώτη φορά γονείς ενώνουν τις δυνάμεις τους για να πολεμήσουν τους ψηφιακούς γίγαντες.
Τιμητικά βραβεία και αφιερώματα
Συνολικά 19 ντοκιμαντέρ συνθέτουν ένα διαφωτιστικό πορτρέτο της κοινωνικής και πολιτικής ζωής της χώρας στο αφιέρωμα με τίτλο «Γεωγραφία του βλέμματος: Η εκτός σχεδίου Ελλάδα». Με αφορμή την πρόσφατη ανακάλυψη του χαμένου ντοκιμαντέρ «Καστοριά» (1969) του Τάκη Κανελλόπουλου, το Φεστιβάλ διοργανώνει ένα κινηματογραφικό ταξίδι στην ελληνική ύπαιθρο μέσα από σπάνια και λιγότερο προβεβλημένα ντοκιμαντέρ.
Το αφιέρωμα «ΑΙ, μια αναπόδραστη νοημοσύνη» περιέχει εκλεκτά ντοκιμαντέρ που διερευνούν τις διαφορετικές πτυχές της Τεχνητής Νοημοσύνης. Ξεχωρίζει το «The hexagonal hive and a mouse in a maze» σε σκηνοθεσία της Τίλντα Σουίντον.
Ο τιμητικός Χρυσός Αλέξανδρος θα απονεμηθεί σε έναν από τους σημαντικότερους δημιουργούς ταινιών τεκμηρίωσης στο μοντέρνο σινεμά, τον Γάλλο δημιουργό Νικολά Φιλιμπέρ, ο οποίος δώσει το «παρών» στη Θεσσαλονίκη. Αφιέρωμα θα πραγματοποιηθεί και στη σπουδαία σκηνοθέτρια και φωτογράφο Λόρεν Γκρίνφιλντ, της οποίας το έργο ασκεί κριτική στην τοξική πλευρά του υπερκαταναλωτισμού και σχολιάζει την παρακμή μιας νεόπλουτης τάξης. Η Αμερικανίδα δημιουργός θα βρεθεί στη Θεσσαλονίκη για να παρουσιάσει τις ταινίες της.
