Ελάχιστες φωνές από τον χώρο τον θεατρικών συγγραφέων και σεναριογράφων μπορούν να συγκριθούν με την οξυδέρκεια και τη δραματουργική δεινότητα του Τόνι Κούσνερ. Ο διάσημος και βραβευμένος με Πούλιτζερ δημιουργός παραμένει αδιαπραγμάτευτα πολιτικοποιημένος και έχει καταφέρει να είναι πάντα επίκαιρος και αιχμηρός.
Την Παρασκευή 31 Μαρτίου θα πραγματοποιηθεί η πρεμιέρα του έργου που έχει υπογράψει ο Τόνι Κούσνερ με τίτλο «Ένα σπίτι φωτεινό σαν μέρα» στο Εθνικό Θέατρο, στη σκηνή «Νίκος Κούρκουλος». Τη σκηνοθεσία της παράστασης έχει αναλάβει ο Γιάννης Μόσχος και στη διανομή βρίσκουμε την Ανατολή Αθανασιάδου, την Αγορίτσα Οικονόμου, τον Παναγιώτη Παναγόπουλο, τον Δημοσθένη Παπαδόπουλο, τη Σοφία Σεϊρλή και πολλούς ηθοποιούς ακόμη. Είναι η πρώτη φορά που το συγκεκριμένο έργο του Κούσνερ διασκευάζεται στην Ελλάδα.
Η μετάφραση ανήκει στη Χριστίνα Μπάμπου-Παγκουρέλη και έχει μεγάλο ενδιαφέρον να δούμε πώς θα αποτυπωθεί στη σκηνή η άνοδος του ναζισμού το 1932 στο Βερολίνο. Το έργο διαδραματίζεται την Πρωτοχρονιά εκείνου του έτους, όταν μια παρέα αριστερών καλλιτεχνών μαζεύεται στο σπίτι μιας ηθοποιού για να γιορτάσει. Οι συναντήσεις της παρέας θα συνεχιστούν για τους επόμενους δεκαοχτώ μήνες. Με το πέρασμα του χρόνου, οι ήρωες αισθάνονται πως το φάντασμα του ναζισμού απλώνεται στην πόλη και οι δυναμικές μεταβάλλονται.
Μέσα από 26 σκηνές, o Κούσνερ παρακολουθεί πώς η πολιτική αναταραχή αλλάζει σταδιακά τις ισορροπίες στις ανθρώπινες σχέσεις γκρεμίζοντας ψευδαισθήσεις και φέρνει τους ήρωες αντιμέτωπους με τις ευθύνες, την ηθική τους αλλά και τις φιλικές τους σχέσεις. Μια επείγουσα προειδοποίηση για όσα δεν αντιλαμβανόμαστε σχετικά με τον παρεμβατικό ρόλο μας στον σημερινό κόσμο, μέσα από περίπλοκες καταστάσεις αμφισβήτησης της πολιτικής ταυτότητας και της ηθικής ευθύνης, με άξονα την ανθρώπινη επιβίωση και την αξιοπρέπεια.
Ενας Τενεσί Ουίλιαμς για την εποχή μας
Ο Τόνι Κούσνερ υπήρξε ακτιβιστής γκέι, με γονείς μουσικούς, οι οποίοι ήταν Εβραίοι με καταγωγή από τη Ρωσία και την Πολωνία. Γεννήθηκε στη Νέα Υόρκη, αλλά λίγο αργότερα η οικογένειά του μετακόμισε στη Λουιζιάνα. Κατάφερε να κερδίσει την προσοχή του κόσμου όταν υπέγραψε το συγκλονιστικό έργο «Άγγελοι στην Αμερική» («Angels in America»), την εποχή του 1990, όταν η μάστιγα του AIDS ήταν το κυρίαρχο θέμα για την γκέι κοινότητα. Μέσα από μια σπαρακτική αφήγηση, ο Κούσνερ αντιμετώπισε με την πένα του την παρεννοημένη φημολογία γύρω από τη διάδοση του ιού και τις πολιτικές αποφάσεις της διακυβέρνησης του Ρόναλντ Ρέιγκαν σχετικά με τη θεραπεία, προκαλώντας την αντίδραση των συντηρητικών και θρησκόληπτων Αμερικανών, που θεωρούσαν πως η νόσος ήταν η θεία τιμωρία της ομοφυλοφιλίας. Το έργο στρογγυλοκάθισε στη σκηνή του Μπρόντγουεϊ για πολλά χρόνια και κέρδισε πολλά βραβεία, ενώ διασκευάστηκε ως μίνι σειρά για την τηλεόραση το 2002 από τον Μάικ Νίκολς, με τον Αλ Πατσίνο και τη Μέριλ Στριπ σε κεντρικούς ρόλους.
Ο Τόνι Κούσνερ μίλησε για τον ρατσισμό στο «Caroline, or change», όπου μια μαύρη καμαριέρα και ο γιος τής εβραϊκής οικογένειας για την οποία εργάζεται παλεύουν να προσδιορίσουν τη φιλία τους. Επίσης, μίλησε για τη ζωή στη Σοβιετική Ένωση στα πρώτα χρόνια της Περεστρόικα στο ψευδοϊστορικό «SLAVS». Και φυσικά εξερεύνησε τη φύση του φασισμού στο «Homebody/Kabul», στο οποίο έστρεψε το διεισδυτικό του βλέμμα στην αρένα της παγκόσμιας πολιτικής.
Τέλος, μίλησε με ευθύτητα και σπάνιο σαρκασμό για την άνοδο του καπιταλισμού στο σκοτεινό «Hydrotaphia», ένα έργο-κόλαφο για τη φύση της επιχειρηματικότητας. Το έργο «Ένα σπίτι φωτεινό σαν μέρα», που έρχεται στη χώρα μας, απέκτησε ένα νέο κύμα θαυμασμού και εκτίμησης κατά τη διάρκεια της Προεδρίας του Ντόναλντ Τραμπ στις ΗΠΑ, καθώς η αναβίωση της ατμόσφαιρας της ναζιστικής Γερμανίας έριχνε φως στην ταραγμένη πολιτικά εποχή που οι alt-right δυνάμεις κυριαρχούσαν σε κάθε τομέα της πολιτικής ζωής.
Το έργο του στο σινεμά
Ο Τόνι Κούσνερ, εκτός από θεατρικός συγγραφέας και σκηνοθέτης, έχει και μια παράλληλη καριέρα στον κινηματογράφο ως σταθερός σεναριογράφος του Στίβεν Σπίλμπεργκ, καθώς έχει υπογράψει το ιστορικό δράμα «Μόναχο» (2005) σχετικά με τη σφαγή Ισραηλινών αθλητών στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1972, τη βιογραφική ταινία «Λίνκολν» (2012) για τη δράση του 16ου Προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών, τη διασκευή του μιούζικαλ «West side story» (2021) και το αυτοβιογραφικό φιλμ του Σπίλμπεργκ «The Fabelmans» (2022).
Επίσης, ο Κούσνερ διασκεύασε με επιτυχία για τον κινηματογράφο το βραβευμένο με Πούλιτζερ «Fences» (2016) του Όγκαστ Γουίλσον, στο οποίο έπαιξε και σκηνοθέτησε ο Ντένζελ Ουάσιγκτον. Η ιδιορρυθμία των χαρακτήρων του, η εκλεκτικότητα στα έργα που επιλέγει και η φαντασιακή πυκνότητα της δράσης στα σενάριά του τον καθιστούν έναν από τους πιο αξιόλογους συγγραφείς της γενιάς του. Σύμφωνα με τον ίδιο, αν μπορούσε να συνοψίσει την αυτοβιογραφία του σε μόνο έξι λέξεις, αυτές θα ήταν: «Τουλάχιστον ποτέ μου δεν ψήφισα Ρεπουμπλικάνους».
