Ο Φίλιππος Κουτσαφτής επιστρέφει με μια ελεγειακή ταινία πάνω στο πέρασμα του χρόνου. Ένα διασκεδαστικό ταξίδι στα άκρα της θρησκευτικής πνευματικότητας και μια πράξη ακτιβισμού στην καρδιά ενός πατριαρχικού καθεστώτος.
«Ζάκρος» του Φίλιππου Κουτσαφτή
Μια ανασκαφή στον χρόνο και μεγάλη οικουμενική ανακάλυψη
Ο σκηνοθέτης που κυριολεκτικά έβαλε το ντοκιμαντέρ στον χάρτη της ελληνικής διανομής με την «Αγέλαστο πέτρα» επιστρέφει με μια προσεγμένη, ολοκληρωμένη, προσωπική δουλειά σε έναν σχεδόν αόρατο τόπο στην Ανατολική Κρήτη. Ο Φίλιππος Κουτσαφτής κάνει τη δική του ανασκαφή στον χρόνο, ερευνά τα ανθρώπινα μυστήρια και τα χαμένα λαογραφικά ίχνη στη σκόνη της Ιστορίας. Η ταινία «Ζάκρος» ιχνηλατεί τη μνήμη της γης και με τον υπερβατικό της λόγο προσπαθεί να γεφυρώσει το προσωπικό με το οικουμενικό. Μέσα από το φροντισμένο μοντάζ, το πυκνό σενάριο και τις ατόφιες ιδέες καταφέρνει να συντάξει τα ασύντακτα και να ρίξει ένα αχνό κινηματογραφικό φως στο σκοτάδι που έχουν καλύψει οι αιώνες.
Ο Κουτσαφτής δεν θέλει να εντυπωσιάσει κανέναν με περιττά πλάνα και αχρείαστο στιλιζάρισμα. Τον αφορά μόνο να γίνουμε κοινωνοί σε μια διαδικασία ανασκαφής που ξεπερνάει τα επιστημονικά εργαλεία και σιγά-σιγά εξελίσσεται σε μυσταγωγική εμπειρία. Ο φακός του Φίλλιπου Κουτσαφτή παρατηρεί για χρόνια ένα μέρος μέχρι να αρχίσει τελικά να βλέπει έναν άλλο, ευρύτερο τόπο. Πιάνει το νήμα της ιστορίας σε ένα σχεδόν αχαρτογράφητο σημείο στην άκρη της Κρήτης και έχει την υπομονή να καταγράψει καρτερικά μια ανασκαφή και κυρίως να αφουγκραστεί τη γη και τα μυστικά που ο τόπος μαρτυράει σε όσους θέλουν να ακούσουν.
Ο σκηνοθέτης καταφέρνει για άλλη μια φορά να δαμάσει τον χρόνο, να επαναπροσδιορίσει τις χρονικές συντεταγμένες, να εντοπίσει καινούργια μινωικά δωμάτια και να ανακαλύψει μυστικά άλλων πολιτισμών που δεν έχουν μεταφερθεί στο παρόν μας. Η αναζήτηση του Κουτσαφτή είναι πολύτιμη γιατί μας φέρνει σε επαφή με μια άγνωστη κοινωνία και μας ωθεί να στοχαστούμε πάνω στο πέρασμα του χρόνου και στα ίχνη που θα αφήσει η δική μας ζωή σε όσους θα μας ονειρεύονται στο μέλλον.
«Τα κοράκια είναι λευκά» του Αχσεν Ναντίμ
Ενα ανορθόδοξο ταξίδι πνευματικότητας
Σε ένα απόκρυφο τοπίο στην ενδοχώρα της Ιαπωνίας βρίσκεται ένα απομονωμένο μοναστήρι όπου λειτουργεί εδώ και μια χιλιετία μια μυστική βουδιστική αίρεση. Τα μέλη της υποβάλλονται μανιωδώς σε δοκιμασίες που ωθούν στα άκρα τις αντοχές του ανθρώπινου σώματος, με απώτατο στόχο τη θεία φώτιση. Ο Αχσεν με το συνεργείο του νιώθουν ανεπιθύμητοι, αλλά θα βρουν έναν απρόσμενο σύμμαχο και οδηγό στο πρόσωπο ενός αποσυνάγωγου μοναχού, που προτιμά το παγωτό και το heavy metal αντί για την προσευχή.
Ο Αχσεν έχει ερωτευτεί μια κοπέλα που δεν είναι μουσουλμάνα και ταξιδεύει μέχρι το μοναστήρι για να ζητήσει βοήθεια από έναν μοναχό, ο οποίος δυστυχώς έχει δώσει όρκο σιωπής και δεν μπορεί να μιλήσει. Ο σκηνοθέτης είναι αρκετά άτσαλος και απείθαρχος και δεν βοηθάει τους βουδιστές με τον διαλογισμό τους. Μέσα από μια διασκεδαστική αφήγηση, με σπιρτόζικες καταστάσεις, με χειροποίητο animation και με αποσπάσματα από διάσημες ταινίες, ο σκηνοθέτης κάνει μια πρωτότυπη απόπειρα να προσεγγίσει αυτούς που έχουν εγκαταλείψει τα εγκόσμια και υποβάλλουν το σώμα τους σε ανείπωτα βασανιστήρια ώστε να έρθουν πιο κοντά σε οτιδήποτε αντιλαμβάνονται ως θεό. Η ταινία «Τα κοράκια είναι λευκά» προσεγγίζει ευρηματικά τις πολύπλοκες τελετουργίες τους και τους θρησκευτικούς συμβολισμούς και κάνει κάτι που οι ταγμένοι στις θρησκείες ξεχνούν: να γελάει.
«Κάτω από τον ουρανό της Δαμασκού» των Χέμπα Χαλέντ, Ταλάλ Ντερκί και Αλί Γουαζί
Ενα βαθύ φεμινιστικό και καλλιτεχνικό σχόλιο
Μια ομάδα πέντε γυναικών από τη Συρία αποφασίζει να αναλάβει ένα ριζοσπαστικό εγχείρημα: την παραγωγή ενός θεατρικού έργου που αποκαλύπτει την κουλτούρα μισογυνισμού και σεξουαλικής κακοποίησης η οποία μαστίζει τη ζωή των γυναικών της χώρας από γενιά σε γενιά. Οι πέντε γυναίκες θα καταγγείλουν τη γυναικεία καταπίεση, όμως γνωρίζουν ότι η παράσταση θα τους φέρει ακόμα μεγαλύτερα εμπόδια στην ανεύρεση εργασίας. Ενώνοντας τις δυνάμεις τους με εξόριστους Σύρους δημιουργούς, οι γυναίκες διασκορπίζονται σε μια πόλη ρημαγμένη από τον πόλεμο ώστε να συλλέξουν προσωπικές ιστορίες που θα αποτελέσουν τη βάση του έργου τους. Καταγράφουν μαρτυρίες από ηθοποιούς και εργάτριες εργοστασίων μέχρι μητέρες και νοικοκυρές. Το αποτέλεσμα φανερώνει διαφορετικές παραλλαγές του ίδιου οδυνηρού αφηγήματος: ιστορίες κακοποίησης, εκβιασμού, ακόμα και ιστορίες γυναικών που βρίσκονται δέσμιες συζύγων, αδελφών, πατεράδων, εργοδοτών και ανδρών σε θέσεις εξουσίας· ανθρώπων στους οποίους η πατριαρχία επιτρέπει να ασκούν ανεξέλεγκτη εξουσία κρατώντας τις γυναίκες παγιδευμένες, στερώντας τους την πρόσβαση στη δικαιοσύνη.
