Live τώρα    
19°C Αθήνα
ΑΘΗΝΑ
Ελαφρές νεφώσεις
19 °C
16.5°C19.5°C
2 BF 74%
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ
Αραιές νεφώσεις
12 °C
10.8°C13.4°C
2 BF 88%
ΠΑΤΡΑ
Αυξημένες νεφώσεις
18 °C
17.1°C19.0°C
6 BF 74%
ΗΡΑΚΛΕΙΟ
Αίθριος καιρός
25 °C
22.2°C24.8°C
8 BF 33%
ΛΑΡΙΣΑ
Αυξημένες νεφώσεις
12 °C
11.9°C13.0°C
0 BF 100%
Ασημίνα Προέδρου στην «Α» / Διατύπωσα προσωπικά και πολιτικά αδιέξοδα σε μορφή ερωτήματος
  • Μείωση μεγέθους γραμματοσειράς
  • Αύξηση μεγέθους γραμματοσειράς
Εκτύπωση

Ασημίνα Προέδρου στην «Α» / Διατύπωσα προσωπικά και πολιτικά αδιέξοδα σε μορφή ερωτήματος

Ασημίνα Προέδρου
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ

Η ταινία «Πίσω από τις Θημωνιές» θριάμβευσε στο 63ο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης αποσπώντας τις έξι κορυφαίες διακρίσεις, όπως το Βραβείο της Ένωσης Κριτικών, το FIPRESCI αλλά και το Βραβείο του ΕΚΚ. Σκηνοθετεί η Ασημίνα Προέδρου, μία από τις πιο αυθεντικές φωνές του ελληνικού σινεμά, καθώς είχε δείξει εξαιρετικά δείγματα γραφής με το συγκλονιστικό μικρού μήκους «Red Hulk» στο οποίο προσέγγιζε ευθύβολα την έξαρση του νεοφασισμού στις γειτονιές της πόλης. Η πρώτη της μεγάλου μήκους ταινία είναι μία από τις σπουδαιότερες εγχώριες δημιουργίες των τελευταίων ετών. Η ιστορία μιλάει για μια οικογένεια στα βόρεια σύνορα. Τα χρέη του πατέρα τον ωθούν στην παρανομία και εξαναγκάζεται να μεταφέρει μετανάστες με τη βάρκα. Η σύζυγός του διαχειρίζεται στωικά την οικογενειακή κρίση όντας ταγμένη στην εκκλησία, ενώ η κόρη τους προσπαθεί να βρει διέξοδο μέσα από το πνιγηρό περιβάλλον του χωριού. Στη συζήτηση που είχα με την Ασημίνα είχα την ευκαιρία να την ακούσω να εμβαθύνει στους μηχανισμούς του σεναρίου, να αναλύει την κατασκευή ενός τόσο προσωπικού και οικουμενικού φιλμ και να πλέκει το εγκώμιο των συνεργατών που έδωσαν πνοή στο απαιτητικό καλλιτεχνικό της όραμα. Η ταινία θα προβάλλεται από τις 19 Ιανουαρίου, από την Tanweer.

Ποιος είναι ο θεατής στον οποίο απευθύνεται κυρίως η ταινία σου;

Μπορεί κάποιος να προτιμάει το κοινωνικό σινεμά αλλά και να ταυτίζεται με τις οικογενειακές σχέσεις. Παίζουν εξίσου σημαντικό ρόλο και οι πολιτικές αναφορές αλλά και το ανθρώπινο στοιχείο. Θυμάμαι να βγαίνω στο ραδιόφωνο του Κόκκινου στη Θεσσαλονίκη και όταν μιλούσαν για την ταινία και καταλάβαινα πόσο πολύ είχαν επικοινωνήσει μαζί της άρχισα να κλαίω. Στο φεστιβάλ της Ινδίας αναρωτιόμουν πώς θα αντιμετωπιστεί και παρά τη διαφορά της κουλτούρας, οι περισσότεροι θεατές ταυτίστηκαν με τις οικογενειακές σχέσεις.

Υπάρχουν δημιουργοί που με έπαρση έρχονται να καταθέσουν τη μεγάλη τους ταινία και να δείξουν τη δεξιοτεχνία και τη γνώση τους. Εσύ δεν ένιωσα ότι λειτούργησες έτσι.

Αυτό συμβαίνει γιατί ενώ υπάρχουν άνθρωποι και έργα τους που θαυμάζω, διατηρώ μια απομυθοποιημένη εικόνα για τη σπουδαιότητα του δημιουργού. Εγώ διατύπωσα προσωπικά και πολιτικά αδιέξοδα σε μορφή ερωτήματος. Όλοι έχουμε δεξιότητες και ταλέντα, αλλά αυτό δεν σε κάνει ανώτερο άνθρωπο. Δεν επέλεξα να κάνω κάτι στιλιζαρισμένο. Είχα συνεννοηθεί καλά με τους συνεργάτες μου, τον διευθυντή φωτογραφίας, τον ενδυματολόγο, τη μοντέζ και συμφωνήσαμε στο πώς θα ήθελα όλα τα στοιχεία να είναι οργανικά δεμένα και να υπηρετούν την αφήγηση. Δηλαδή, ενώ έχει γίνει εξαιρετική δουλειά στη φωτογραφία και τη σκηνογραφία, δεν τραβούν την προσοχή. Αυτό δεν σημαίνει πως δεν εκτιμώ μια πιο στιλιζαρισμένη προσέγγιση, αλλά σε αυτή την ταινία επέλεξα έτσι.

Ασημίνα Προέδρου

Το σενάριο ήταν κάτι που δούλευες για χρόνια;

Μετά το «Red Hulk» ήθελα να μιλήσω για το πώς οι άνθρωποι εγκλωβιζόμαστε σε ένα κοινωνικό περιβάλλον με πολλές αλληλεξαρτήσεις. Για το πόσο εύκολα μεταβάλλεται το κοινωνικό status. Την εποχή που αναλογιζόμουν διάφορες ιστορίες ήμουν στο Λονδίνο και έκανα το μεταπτυχιακό μου. Τότε, λοιπόν, μια φίλη μού μίλησε για τη λίμνη Δοϊράνη και τους δύο διαφορετικούς κόσμους που έχει στις όχθες της. Από τη μία υπάρχει το ελληνικό χωριό, που είναι αγροτικό και με ελάχιστους κατοίκους, και από την άλλη ένα τουριστικό θέρετρο. Μου μίλησε και για την υπερχείλιση της λίμνης και για τα νεκρά δέντρα που δημιουργούν ένα άγριο τοπίο. Πήγα λοιπόν εκεί το 2015 και μείναμε σε ένα ξενοδοχείο που φιλοξενούσε πρόσφυγες, κυρίως Σύρους. Αυτοί προσπαθούσαν να περάσουν από την Ειδομένη απέναντι στη Βόρεια Μακεδονία, τότε FYROM. Τους συλλάμβανε λοιπόν η αστυνομία της Βόρειας Μακεδονίας και τους γύριζε πίσω, από τα ελληνικά σύνορα, για να κάνουν τον κύκλο και να πάνε ξανά πίσω. Αυτό έγινε κομμάτι της ιστορίας. Μου έκανε επίσης εντύπωση και το πόσο επωφελείται οικονομικά η τοπική κοινωνία. Δεν ήθελα όμως να πιάσω την ιστορία από τη ματιά των προσφύγων γιατί θεώρησα πως θα ήταν ασέβεια να μιλήσω για κάτι που δεν γνωρίζω. Έπιασα, λοιπόν, μια ελληνική οικογένεια για να χτίσω την ιστορία.

Οπως και με το «Red Hulk», έτσι και με τις «Θημωνιές» δεν κρίνεις τους χαρακτήρες και τις επιλογές τους και εξετάζεις τη στιγμή που προηγείται μιας απόφασης και τις συνθήκες λίγο πριν ο ήρωας περάσει μια γραμμή.

Ηταν μια συνειδητή απόφαση. Ο πατέρας στην ταινία, ο Στέργιος, είναι ένας άνθρωπος που έκανε μια λαμογιά στο παρελθόν και προσπαθώντας να λύσει αυτό το πρόβλημα, δημιουργεί ένα άλλο. Είναι τόσο εύκολο έτσι να χάσεις τον έλεγχο. Σε πρώτο επίπεδο αφήγησης βάζω τον συνεταιρισμό των εργαζομένων, όμως ήθελα να δείξω ότι ο Στέργιος έκανε αυτή την πράξη γιατί κάτι δεν λειτουργούσε σωστά. Ο συνεταιρισμός τού έτρωγε λεφτά και στην εφορία δεν μπορούσε να κάνει διακανονισμό. Λες και η κοινωνία να τον ωθούσε προς τη λύση της παρανομίας, χωρίς βέβαια αυτό να σημαίνει ότι δεν έχει ευθύνη. Δεν ήθελα να απλοποιήσω τα κίνητρά του, ήθελα να είναι ηθικά υπεύθυνος, αλλά υπογραμμίζοντας την πίεση που δέχτηκε. Προσπάθησα να δείξω ανθρώπους που είναι μαύροι και μετά άσπροι και μετά ξανά μαύροι και πάει λέγοντας, και κάπως έτσι στην πορεία να τους κατανοήσω. Ο Στέργιος κάνει όσα κάνει αλλά αγαπάει την οικογένειά του. Όλοι μας έχουμε κάνει συμβιβασμούς και ενδεχομένως έχουμε πάρει λάθος αποφάσεις. Υπάρχουν ευθύνες αλλά υπάρχουν και ελαφρυντικά.

Ας σταθούμε και στον χαρακτήρα της μάνας. Με έκανες να νοιαστώ για μια γυναίκα που στην αληθινή ζωή ενδεχομένως να την αδικούσα. Πώς δούλεψες μαζί της για να αποφύγεις τα στερεότυπα;

Ολη η προσπάθεια έγινε από το σενάριο. Γράφοντας, ήθελα να κατανοήσω περισσότερο και να δώσω απαντήσεις. Τελικά άρχισα να θέτω πιο κατανοητά ερωτήματα. Γιατί δεν υπάρχει καμία ξεκάθαρη απάντηση σε όλα αυτά. Η προσέγγιση της μάνας ήταν δύσκολη γιατί δεν μπορούσα να ταυτιστώ μαζί της. Με βοήθησαν άνθρωποι που πιστεύουν και με έκαναν να κατανοήσω την επικοινωνία τους με τον Θεό.

Η σκηνή που ο ιερέας λέει στη Μαρία ότι ίσως ήρθε η ώρα να ξεκουραστεί είναι τόσο απλή και απειλητική, σαν βγαλμένη από μαφιόζικη ταινία.

Ναι, γιατί η Μαρία είναι μια γυναίκα που αποκτά κοινωνικό status μέσα από την εκκλησία και δεν θέλει να το χάσει. Αυτός ο διάλογος θα μπορούσε να συμβεί σε έναν πολιτικό φορέα ή σε ένα περιβάλλον εργασίας. Δούλεψα πολύ στενά με την Ουζουνίδου που είχε τέτοιες αναφορές και εμπλούτισε το σενάριο με την υποκριτική της. Αισθανόμουν ότι κάνω σκοτεινό και βαρύ σινεμά και ήθελα μια τρίτη ιστορία για να κάνω ένα δώρο στον θεατή που άντεξε τις άλλες δύο. Έτσι αναπτύχθηκε η ιστορία της κόρης. Είναι η πρώτη ταινία της Ευγενίας Λάβδα και έχοντας αναφορά το «Fish Tank» της Άντρεα Άρνολντ είχα το περιθώριο να δουλέψουμε τη μοναξιά και τα αδιέξοδα του χωριού. Υπάρχει και ο χαρακτήρας του Χρήστου, που αποτελεί μια συνομιλία με τον εαυτό μου και ίσως ήμουν αυστηρή μαζί του. Αυτός ο τύπος που είναι γύρω στα 30, μπορεί να στοιχίζεται με το δίκαιο, αλλά δεν ξέρει πώς είναι να έχεις περάσει τα 50 και να έχεις οικογένεια. Επομένως ασκεί εύκολα κριτική. Μέσα σε αυτούς τους ανθρώπους προσπαθώ να βρω κομμάτια που έχουμε όλοι μέσα μας.

Από το τράβελινγκ στον καταυλισμό μέχρι τον χορό των αντρών στο φινάλε συμπεραίνω πως έχεις την ικανότητα να αφηγηθείς ιστορίες με εικαστική χρήση του κάδρου.

Το περιορισμένο budget μάς ανάγκασε να γυρίσουμε την ταινία με πολλά κοντινά, κάτι που τελικά λειτούργησε ευεργετικά. Θέλω να συνδυάζω τις ανθρώπινες ιστορίες με ένα ποιητικό ύφος. Σε αυτό έπαιξε ρόλο ο Σίμος Σαρκετζής στη διεύθυνση φωτογραφίας, που είναι εξαιρετικός, αλλά και Εδουάρδος Γεωργίου που έκανε τα σκηνικά, με τον οποίο συζητήσαμε πως η κάθε ιστορία θα έχει διαφορετική χρωματική παλέτα, αλλά με διακριτικότητα. Αλλά και η Κική Μήλιου που φρόντισε τα ρούχα να μην υπερτονιστούν και να υπηρετούν την αφήγηση. Θεωρώ ότι το σινεμά πρέπει να έχει σεμνότητα και δεν ήθελα να καλοπιάσω τον θεατή με ωραίες εικόνες. Φοβόμουν να εντάξω εικαστικά στοιχεία και μαζευόμουν, μέχρι που με ενθάρρυνε ο Σίμος να το τολμήσω, γιατί στις αναφορές που του είχα στείλει υπήρχε αρκετή ποίηση. Το αποτέλεσμα οφείλεται στην ταύτιση αναφορών και στη χημεία που είχαμε καθώς όλοι συντονιστήκαμε. Ο ένας έκοβε και ο άλλος έραβε σαν να λέμε. Σε αυτό βοήθησε και η παραγωγός μου Ιωάννα Μπολομύτη, που επιλέγει να κάνει μόνο ταινίες που της αρέσουν και να τις στηρίζει.

Πόσο δύσκολο ήταν το μοντάζ της παράλληλης αφήγησης και της πολλαπλής οπτικής;

Απαιτεί πολλή δουλειά να ισορροπήσεις το παζλ της αφήγησης. Αν αλλάξεις μια λεπτομέρεια, μπορεί να καταρρεύσει το οικοδόμημα και να πρέπει να το ξαναχτίσεις διαφορετικά. Η χρονική αλληλουχία της αφήγησης ήταν εύκολο να πετύχει. Αυτό που ήταν δύσκολο ήταν να αναπτύξουμε τρία κεφάλαια με τελείως διαφορετικούς χαρακτήρες χωρίς να προκύψουν ασυνέπειες. Η Λένα Ουζουνίδου, για παράδειγμα, είχε προετοιμαστεί πολύ για τον ρόλο της, ενώ με τον Στάθη Σταμουλακάτο δοκιμάζαμε πολλές εναλλακτικές προσεγγίσεις ώστε να το βρούμε στο μοντάζ. Πολλά λειτούργησαν με μαγικό τρόπο, όπως το νυφιάτικο τραγούδι που τραγουδάει η Ουζουνίδου. Μου το είπε ξαφνικά, χωρίς να το περιμένω. Όσο πιο καλά έχεις προετοιμάσει και έχεις μελετήσει τα πάντα τόσος περισσότερος χώρος υπάρχει για να προκύψει κάτι μαγικό.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΓΝΩΜΕΣ

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

EDITORIAL

ΑΝΑΛΥΣΗ

SOCIAL