Οι γιορτινές ημέρες προσφέρονται για να παρακολουθήσουμε κάποιες κλασικές ή και νεότερες ταινίες που μεταφέρουν στον θεατή συναισθήματα γενναιοδωρίας, μεγαλοψυχίας και αγάπης. Πρόκειται για ταινίες που η χριστουγεννιάτικη θαλπωρή είναι το βασικό συστατικό με το οποίο έχουν φτιαχτεί.
Κλασικές αγαπημένες
Οι πιο τρυφερές και ανθρώπινες ταινίες για τα Χριστούγεννα έγιναν περίπου μέσα της δεκαετίας του 1940. Ήταν η εποχή που το Χόλιγουντ στη μεταπολεμική του περίοδο ήθελε να κάνει τους ανθρώπους να νιώσουν ασφαλείς και να ατενίσουν με αισιοδοξία το μέλλον ύστερα από την οικονομική ανέχεια που προηγήθηκε. Η σπουδαιότερη από αυτές παραμένει το «Θαύμα της 34ης οδού» (Miracle on 34th Street). Προτιμήστε την εκδοχή του 1947 και όχι τις διασκευές που ακολούθησαν. Η ταινία τοποθετεί τη δράση στην καρδιά των εμπορικών πολυκαταστημάτων, εκεί όπου εργάζεται ένας ηλικιωμένος που ισχυρίζεται ότι δεν υποδύεται απλώς τον Άγιο Βασίλη, αλλά είναι ο πραγματικός. Η Πολιτεία προσπαθεί να εξακριβώσει την ταυτότητά του με τα εργαλεία των γιατρών που τον εξετάζουν και των δικαστών που αναζητούν πειστήρια. Η ταινία του Τζορτζ Σίτον είναι τόσο διακριτική, που δεν θίγει άμεσα την εμπορευματοποίηση των γιορτών, ούτε έχει θρησκευτικές προεκτάσεις και με τον πιο τρυφερό τρόπο καταδεικνύει τις ποιότητες που συμβολίζει η μυθική φιγούρα του αγίου με τα δώρα και αναζητά τη γενναιοδωρία, την ακεραιότητα και την εγγενή γλυκύτητα των αληθινών παραμυθιών.
Μαθήματα ζωής που φέρνουν δάκρυα στα μάτια κρύβει και το «Μια υπέροχη ζωή» (It's a wonderful life), η αρχετυπική, χριστουγεννιάτικη ταινία που υπέγραψε ο Φρανκ Κάπρα. Αν και υπερβολικά ηθικοπλαστική και σαφώς χριστιανική, η ταινία διαθέτει αδιαμφισβήτητα διαχρονική δύναμη. Από την ίδια περίοδο υπάρχει και «Το τραγούδι της αγάπης» (Meet me in st. Louis) του 1944, με τα θαυματουργά χορευτικά νούμερα, τα πληθωρικά σκηνικά που αξιοποίησε ο Βινσέντε Μινέλι, τη χορευτική βιρτουοζιτέ και την πρώτη εκτέλεση του τραγουδιού «Have yourself a Merry Little Christmas».
Τα Χριστούγεννα είναι υπόθεση κινηματογραφική
Οσοι αντιμετωπίζουν τις παραπάνω ταινίες σαν προϊστορικές ανασκαφές, μπορούν να αναζητήσουν παραγωγές του 1980, όπου ο κυνισμός και η σκληρότητα εκείνης της αμοραλιστικής δεκαετίας έκαναν το mainstream σινεμά να αναζητά την κάθαρση και τον επανακαθορισμό των αξιών σε χαρακτήρες που είχαν αλλοτριωθεί. Δύο παραδείγματα είναι το «Scrooged» (Πάρτι Φαντασμάτων) του 1988, όπου Μπιλ Μάρεϊ ενσαρκώνει έναν στρυφνό καναλάρχη που συναντάει τα φαντάσματα των Χριστουγέννων, και το «Πολυθρόνα για δύο» (Trading Places) του 1983, όπου ο Νταν Ακρόιντ είναι ο πρώην γιάπης που μεταμφιέζεται σε Άγιο Βασίλη για να εκδικηθεί τον ζητιάνο που του έκλεψε τη δουλειά του, τον οποίο υποδύεται ο Έντι Μέρφι. Οι πιουρίστες του Ντίκενς ας αναζητήσουν τον πιο παραδοσιακό «Σκρουτζ» του 1970 με τον Άλμπερτ Φίνεϊ, μια ταινία με εκπληκτική αναπαράσταση του βικτωριανού Λονδίνου.
Διαχρονική αξία αποτελεί ο «Χριστουγεννιάτικος εφιάλτης» (The Nightmare Before Christmas) του Χένρι Σέλικ. Το αλλόκοτο πάντρεμα του Χάλογουιν και των Χριστουγέννων αποτελεί ένα κομψοτέχνημα - γιορτή της φαντασίας και της ανθρώπινης δεξιοτεχνίας. Το σκοτεινά ρομαντικό ποίημα του Τιμ Μπάρτον αποκτά ζωή μέσα από ένα μαγικό υβρίδιο παιδικής αγνότητας και γοτθικού μύθου. Η στιγμή που τα σημερινά παιδιά θα έρθουν σε πρώτη επαφή με τον κόσμο αυτής της ταινίας ίσως να έχει ανάλογο αντίκτυπο με αυτόν που είχε στα παιδιά προηγούμενων γενεών η πρώτη θέαση της «Φαντασίας» του Ντίσνεϊ.
Την κορυφή στη λίστα με τις πιο αγαπημένες χριστουγεννιάτικες ταινίες όλων τον εποχών κρατάει για χρόνια το «Πολύ σκληρός για να πεθάνει» (1988), που, παρά τη βία και την άφθονη δράση, αποκτά άλλο ψυχαγωγικό νόημα όταν προβάλλεται δίπλα στο χριστουγεννιάτικο δέντρο. Και φυσικά, στην καρδιά των αγαπησιάρικων ημερών της ανάπαυλας και τρυφερότητας, για τον περισσότερο κόσμο η ιδέα μιας ρομαντικής κομεντί αποτελεί την ιδανική λύση. Δημοφιλέστερη επιλογή είναι το «Αγάπη είναι» (Love Actually) του 2003, ένα απόλυτα σιροπιαστό φιλμ που μέσα στα χρόνια έγινε σταθερή χριστουγεννιάτικη συνήθεια.
Τέλος, όσοι προτιμάνε το καυστικό χιούμορ απέναντι στα ηθικά μηνύματα των γιορτών, θα βρίσκουν πάντα ξεκαρδιστικό καταφύγιο στο «Bad Santa» (2003), όπου ο Μπιλι Μπομπ Θόρντον είναι απολαυστικός στον ρόλο ενός έκφυλου και αλκοολικού ληστή που παριστάνει τον Άι-Βασίλη.
Για τους πιο απαιτητικούς
Είτε κάποιος επιλέξει την κινηματογραφική εκδοχή είτε την πεντάωρη τηλεοπτική, το «Φάνι και Αλέξανδρος» του Ίνγκμαρ Μπέργκμαν παραμένει ένα ενδοσκοπικό, ψυχαναλυτικό αριστούργημα υψηλής κλάσεως. Το παρατεταμένο χριστουγεννιάτικο πάρτι του πρώτου μέρους το κατατάσσει αυτόματα στη λίστα με τις ταινίες που τέτοιες μέρες έχουν την τιμητική τους.
Ανάλογη φήμη έχει και το «Μάτια ερμητικά ελειστά» (Eyes wide shut). Αν και ο Στάνλεϊ Κιούμπρικ δεν είχε στο μυαλό του μια χριστουγεννιάτικη ταινία (ποιος ξέρει τι είχε πραγματικά στο μυαλό του), δεν μπορούμε να προσπεράσουμε τον χριστουγεννιάτικο διάκοσμο και το χαρακτηριστικό αντι-φινάλε σε ένα πολυκατάστημα δώρων.
