To «BlueBeard On Via Crucis» (https://orcd.co/bqr3zpo) είναι ένα πείραμα που, περισσότερο ίσως και από ενδιαφέρον, αρχικά μπορεί να φαινόταν ριψοκίνδυνο, αλλά κατάληξε όχι μόνο απόλυτα επιτυχημένο, μα και πάρα πολύ όμορφο. Η ιδέα ήταν να αναμειχθούν δύο πολύ διαφορετικά έργα δύο ακόμα πιο διαφορετικών συνθετών που το μοναδικό κοινό σημείο τους είναι ότι αμφότεροι είναι Ούγγροι. Το πρώτο από αυτά τα έργα είναι το «Ο πύργος του Κυανοπώγωνα», η μοναδική όπερα του Μπέλα Μπάρτοκ, του μεγάλου ανανεωτή όχι μόνο της ουγγρικής αλλά συνολικά της ευρωπαϊκής μουσικής με τον τρόπο που αξιοποίησε στοιχεία από την παράδοση της χώρας του και ενσωμάτωσε άλλα από τη jazz, η οποία για την εποχή του αποτελούσε πρωτοπορία.
Το δεύτερο είναι το «Via Crucis», «Οδός της Σταύρωσης» ή «Οδός του Μαρτυρίου» όπως συνήθως αποδίδεται, ένα θρησκευτικό, κατά βάση φωνητικό, έργο για μεικτή χορωδία, μονωδούς και εκκλησιαστικό όργανο (ή εναλλακτικά πιάνο) του κατά πολύ προγενέστερου του Μπάρτοκ εκλεκτού εκπροσώπου του ρομαντισμού Φραντζ Λιστ.
Η ιδέα του βιρτουόζου πιανίστα Γιώργου Κωνσταντίνου προήλθε βέβαια από το ότι και τα δύο έργα αφηγούνται μια πορεία προς το τέλος, το πρώτο του μυθοπλαστκού ήρωα Κυανοπώγωνα προς τον θάνατο του και το δεύτερο του Ιησού Χριστού προς την Σταύρωση του. Όμως, εκτός του ότι τα δύο έργα είναι εντελώς διαφορετικής εποχής, θεματολογίας και ύφους, αμφότερα βασίζονται στη φωνή και ο Γιώργος Κωνσταντίνου αποφάσισε να τα ενώσει με μια αμιγώς οργανική γραφή, κάνοντας έτσι το εγχείρημά του ακόμα πιο δύσκολο. Για τον σκοπό αυτό χρειαζόταν τουλάχιστον ακόμα ένα όργανο και επέλεξε αυτό να είναι το υποχρησιμοποιμένο μουσικό πριόνι, που το τόσο χαρακτηριστικό ηχόχρωμά του διαθέτει τόσο το θρηνητικό στοιχείο που χαρακτηρίζει και τα δύο έργα όσο και κάτι εξώκοσμο, το οποίο αποδίδει τη μεταφυσική διάσταση του δεύτερου.
Ο ήχος του σφυριού
Το ότι θα το έπαιζε ο Νίκος Γιούσεφ ήταν σχεδόν αυτονόητο, καθώς -εκτός από τις ικανότητές του σε αρκετά άλλα όργανα- είναι πιθανότατα ο κορυφαίος στην Ελλάδα σολίστ του. Ο Γιώργος Κωνσταντίνου όμως ήθελε και τον ήχο ενός σφυριού που να αναπαριστά το κάρφωμα του Χριστού στον σταυρό και έτσι ο Νίκος Γιούσεφ, εκτός από το ότι έπαιξε σοπράνο και βαρύτονο μουσικό πριόνι στην ηχογράφηση που πραγματοποιήθηκε στην Εναλλακτική Σκηνή της ΕΛΣ, σε ορισμένα σημεία χτυπούσε με σφυρί ένα ξύλινο καδρόνι και σε ορισμένα άλλα έπαιζε το μουσικό πριόνι με μπαγκέτα αντί δοξάρι.
Παραλείποντας κάποια μέρη κάθε έργου και αντικαθιστώντας τα με κάποια άλλα από το άλλο προέκυψε το «BlueBeard On Via Crucis» με τα 27 συνολικά μέρη του. Ένα, δηλαδή, υπό μιαν έννοια νέο έργο, συνένωση δύο παλιότερων, το οποίο ισορροπεί ανάμεσα στην κλασική και τη σύγχρονη μουσική με ήχο διαχρονικό και ταυτόχρονα πρωτότυπο. Μια δημιουργία δύο ταλαντούχων, ευφυών και εξαιρετικά ευέλικτων μουσικών, που μέσα από τη λιτότητα και οικονομία της φόρμας της αποδίδει ανάγλυφη όλη την οδύνη της απώλειας, είτε πρόκειται για Θεό είτε για άνθρωπο, διαθέτοντας όλη την υποβλητική τελετουργική κατανυκτικότητα της πρώτης και ακέραιη τη συντριβή της δεύτερης.
Το πένθος αλλιώς
Μια άλλη όψη του πένθους δίνουν οι "Farwest Mandolinistic Orchestra". Αυτός ακριβώς, δηλαδή «Grief», είναι ο τίτλος του δεύτερου album τους που κυκλοφόρησε τον Ιανουάριο και έρχεται σαν συνέχεια αλλά ταυτόχρονα και μεγάλη διαφοροποίηση του ομώνυμου πρώτου του τέλους του 2019. Πρωτεργάτης των "Farwest Mandolinistic Orchestra" είναι ο γνωστός από τις αρκούντως πρωτοποριακές προσωπικές εργασίες του κιθαρίστας και συνθέτης Σωτήρης Δεμπόνος.
Στο επίκεντρο του ήχου των FA.M.OR. βρίσκεται το ειδικά κατασκευασμένο ηλεκτρικό μαντολίνο του, τον ήχο του οποίου, όπως το συνηθίζει, τον επεξεργάζεται ηλεκτρονικά, ενώ επίσης παίζει κιθάρα και προσθέτει ρυθμικές αλλά και μελωδικές λούπες. Όπως κάπως υποδηλώνει και το όνομά τους, οι FA.M.OR. βασίζονται στον ήχο των νυκτών εγχόρδων, καθώς από τα υπόλοιπα τρία μέλη ο Στάθης Ιωάννου παίζει ακουστική και ο Μανώλης Αγγελάκης ηλεκτρική κιθάρα (αξίζει να σημειωθεί, γιατί έχει σημασία για την εσωτερική χημεία των FA.M.OR. ότι επίσης αποτελούν το ηγετικό δίδυμο των "Illegal Operation").
Τέλος, ο Κωνσταντίνος Τσιώλης έρχεται να πλαισιώσει και να συμπληρώσει αυτά τα νυκτά έγχορδα με το προετοιμασμένο πιάνο και τα synthesizers και ενίοτε τη βιόλα του.
Σολιστικά ξεσπάσματα
Το ότι η διάθεση των FA.M.OR. στο «Grief» (https://farwestmandolinisticorchestra.bandcamp.com/album/grief) είναι πολύ διαφορετική από το ομώνυμο ντεμπούτο τους φαίνεται ήδη από το ότι τα οκτώ κομμάτια του φέρουν τίτλους όπως «Ουλή», «Επιθυμία», «Ρέκβιεμ» και «Αποχαιρετισμός». Εκφράζεται τόσο με ακολουθίες ατμοσφαιρικών αρπισμών όσο και με σύντομα «επιθετικά» σολιστικά ξεσπάσματα. Καθώς ο δίσκος προχωρεί, η dark ambient των FA.M.OR. αποκτά μία όλο και μεγαλύτερη τραχύτητα και ταυτόχρονα γίνεται πιο γήινη, αποτυπώνοντας έτσι την «αβάσταχτη βαρύτητα του είναι», για να παραλλάξω τον εμβληματικό τίτλο του μυθιστορήματος του Μίλαν Κούντερα.
Από την άλλη, όμως, τα τελευταία κομμάτια είναι πιο σύνθετα, κάποιες στιγμές και δαιδαλώδη, με τη μουσική των "Farwest Mandolinistic Orchestra" να αγκαλιάζει και να καταβυθίζεται μέσα στην αντίθεση αυτού του εγγενούς υπαρξιακού βάρους και της έμφυτης αντίρροπης δύναμης του ανθρώπου η οποία οδηγεί στην ανύψωση.
Καλή Ανάσταση, όπως την εννοεί καθένας και καθεμία.
